अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१६ कुत्स आङ्गिरसः। अग्निः(जातवेदाः), ८ (त्रयः पादाः) देवाः, १६ उत्तरार्धस्य अग्निः, मित्रवरुणादितिसिन्धु पृथिवीद्यावो वा। जगती, १५-१६ त्रिष्टुप् ।
इ॒मं स्तोम॒मर्ह॑ते जा॒तवे॑दसे॒ रथ॑मिव॒ सं म॑हेमा मनी॒षया॑ ।
भ॒द्रा हि न॒: प्रम॑तिरस्य सं॒सद्यग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥१॥i̱maṃ stoma̱marha̍te jā̱tave̍dase̱ ratha̍miva̱ saṃ ma̍hemā manī̱ṣayā̍ |
bha̱drā hi na̱: prama̍tirasya sa̱ṃsadyagne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
यस्मै॒ त्वमा॒यज॑से॒ स सा॑धत्यन॒र्वा क्षे॑ति॒ दध॑ते सु॒वीर्य॑म् ।
स तू॑ताव॒ नैन॑मश्नोत्यंह॒तिरग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥२॥yasmai̱ tvamā̱yaja̍se̱ sa sā̍dhatyana̱rvā kṣe̍ti̱ dadha̍te su̱vīrya̍m |
sa tū̍tāva̱ naina̍maśnotyaṃha̱tiragne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
श॒केम॑ त्वा स॒मिधं॑ सा॒धया॒ धिय॒स्त्वे दे॒वा ह॒विर॑द॒न्त्याहु॑तम् ।
त्वमा॑दि॒त्याँ आ व॑ह॒ तान्ह्यु १ श्मस्यग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥३॥śa̱kema̍ tvā sa̱midha̍ṃ sā̱dhayā̱ dhiya̱stve de̱vā ha̱vira̍da̱ntyāhu̍tam |
tvamā̍di̱tyām̐ ā va̍ha̱ tānhyu 1 śmasyagne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
भरा॑मे॒ध्मं कृ॒णवा॑मा ह॒वींषि॑ ते चि॒तय॑न्त॒: पर्व॑णापर्वणा व॒यम् ।
जी॒वात॑वे प्रत॒रं सा॑धया॒ धियो ऽग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥४॥bharā̍me̱dhmaṃ kṛ̱ṇavā̍mā ha̱vīṃṣi̍ te ci̱taya̍nta̱: parva̍ṇāparvaṇā va̱yam |
jī̱vāta̍ve prata̱raṃ sā̍dhayā̱ dhiyo 'gne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
वि॒शां गो॒पा अ॑स्य चरन्ति ज॒न्तवो॑ द्वि॒पच्च॒ यदु॒त चतु॑ष्पद॒क्तुभि॑: ।
चि॒त्रः प्र॑के॒त उ॒षसो॑ म॒हाँ अ॒स्यग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥५॥vi̱śāṃ go̱pā a̍sya caranti ja̱ntavo̍ dvi̱pacca̱ yadu̱ta catu̍ṣpada̱ktubhi̍: |
ci̱traḥ pra̍ke̱ta u̱ṣaso̍ ma̱hām̐ a̱syagne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
त्वम॑ध्व॒र्युरु॒त होता॑सि पू॒र्व्यः प्र॑शा॒स्ता पोता॑ ज॒नुषा॑ पु॒रोहि॑तः ।
विश्वा॑ वि॒द्वाँ आर्त्वि॑ज्या धीर पुष्य॒स्यग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥६॥tvama̍dhva̱ryuru̱ta hotā̍si pū̱rvyaḥ pra̍śā̱stā potā̍ ja̱nuṣā̍ pu̱rohi̍taḥ |
viśvā̍ vi̱dvām̐ ārtvi̍jyā dhīra puṣya̱syagne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
यो वि॒श्वत॑: सु॒प्रती॑कः स॒दृङ्ङसि॑ दू॒रे चि॒त्सन्त॒ळिदि॒वाति॑ रोचसे ।
रात्र्या॑श्चि॒दन्धो॒ अति॑ देव पश्य॒स्यग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥७॥yo vi̱śvata̍: su̱pratī̍kaḥ sa̱dṛṅṅasi̍ dū̱re ci̱tsanta̱l̤idi̱vāti̍ rocase |
rātryā̍ści̱dandho̱ ati̍ deva paśya̱syagne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
पूर्वो॑ देवा भवतु सुन्व॒तो रथो॒ ऽस्माकं॒ शंसो॑ अ॒भ्य॑स्तु दू॒ढ्य॑: ।
तदा जा॑नीतो॒त पु॑ष्यता॒ वचो ऽग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥८॥pūrvo̍ devā bhavatu sunva̱to ratho̱ 'smāka̱ṃ śaṃso̍ a̱bhya̍stu dū̱ḍhya̍: |
tadā jā̍nīto̱ta pu̍ṣyatā̱ vaco 'gne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
व॒धैर्दु॒:शंसाँ॒ अप॑ दू॒ढ्यो॑ जहि दू॒रे वा॒ ये अन्ति॑ वा॒ के चि॑द॒त्रिण॑: ।
अथा॑ य॒ज्ञाय॑ गृण॒ते सु॒गं कृ॒ध्यग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥९॥va̱dhairdu̱:śaṃsā̱m̐ apa̍ dū̱ḍhyo̍ jahi dū̱re vā̱ ye anti̍ vā̱ ke ci̍da̱triṇa̍: |
athā̍ ya̱jñāya̍ gṛṇa̱te su̱gaṃ kṛ̱dhyagne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
यदयु॑क्था अरु॒षा रोहि॑ता॒ रथे॒ वात॑जूता वृष॒भस्ये॑व ते॒ रव॑: ।
आदि॑न्वसि व॒निनो॑ धू॒मके॑तु॒ना ऽग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥१०॥yadayu̍kthā aru̱ṣā rohi̍tā̱ rathe̱ vāta̍jūtā vṛṣa̱bhasye̍va te̱ rava̍: |
ādi̍nvasi va̱nino̍ dhū̱make̍tu̱nā 'gne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
अध॑ स्व॒नादु॒त बि॑भ्युः पत॒त्रिणो॑ द्र॒प्सा यत्ते॑ यव॒सादो॒ व्यस्थि॑रन् ।
सु॒गं तत्ते॑ ताव॒केभ्यो॒ रथे॒भ्यो ऽग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥११॥adha̍ sva̱nādu̱ta bi̍bhyuḥ pata̱triṇo̍ dra̱psā yatte̍ yava̱sādo̱ vyasthi̍ran |
su̱gaṃ tatte̍ tāva̱kebhyo̱ rathe̱bhyo 'gne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
अ॒यं मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ धाय॑से ऽवया॒तां म॒रुतां॒ हेळो॒ अद्भु॑तः ।
मृ॒ळा सु नो॒ भूत्वे॑षां॒ मन॒: पुन॒रग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥१२॥a̱yaṃ mi̱trasya̱ varu̍ṇasya̱ dhāya̍se 'vayā̱tāṃ ma̱rutā̱ṃ hel̤o̱ adbhu̍taḥ |
mṛ̱l̤ā su no̱ bhūtve̍ṣā̱ṃ mana̱: puna̱ragne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
दे॒वो दे॒वाना॑मसि मि॒त्रो अद्भु॑तो॒ वसु॒र्वसू॑नामसि॒ चारु॑रध्व॒रे ।
शर्म॑न्त्स्याम॒ तव॑ स॒प्रथ॑स्त॒मे ऽग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥१३॥de̱vo de̱vānā̍masi mi̱tro adbhu̍to̱ vasu̱rvasū̍nāmasi̱ cāru̍radhva̱re |
śarma̍ntsyāma̱ tava̍ sa̱pratha̍sta̱me 'gne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
तत्ते॑ भ॒द्रं यत् समि॑द्ध॒: स्वे दमे॒ सोमा॑हुतो॒ जर॑से मृळ॒यत्त॑मः ।
दधा॑सि॒ रत्नं॒ द्रवि॑णं च दा॒शुषे ऽग्ने॑ स॒ख्ये मा रि॑षामा व॒यं तव॑
॥१४॥tatte̍ bha̱draṃ yat sami̍ddha̱: sve dame̱ somā̍huto̱ jara̍se mṛl̤a̱yatta̍maḥ |
dadhā̍si̱ ratna̱ṃ dravi̍ṇaṃ ca dā̱śuṣe 'gne̍ sa̱khye mā ri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍
यस्मै॒ त्वं सु॑द्रविणो॒ ददा॑शो ऽनागा॒स्त्वम॑दिते स॒र्वता॑ता ।
यं भ॒द्रेण॒ शव॑सा चो॒दया॑सि प्र॒जाव॑ता॒ राध॑सा॒ ते स्या॑म
॥१५॥yasmai̱ tvaṃ su̍draviṇo̱ dadā̍śo 'nāgā̱stvama̍dite sa̱rvatā̍tā |
yaṃ bha̱dreṇa̱ śava̍sā co̱dayā̍si pra̱jāva̍tā̱ rādha̍sā̱ te syā̍ma
स त्वम॑ग्ने सौभग॒त्वस्य॑ वि॒द्वान॒स्माक॒मायु॒: प्र ति॑रे॒ह दे॑व ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒: सिन्धु॑: पृथि॒वी उ॒त द्यौः
॥१६॥sa tvama̍gne saubhaga̱tvasya̍ vi̱dvāna̱smāka̱māyu̱: pra ti̍re̱ha de̍va |
tanno̍ mi̱tro varu̍ṇo māmahantā̱madi̍ti̱: sindhu̍: pṛthi̱vī u̱ta dyauḥ