अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
११ अगस्त्यो मैत्रावरुणिः । १ इन्द्रः, २-११मरुतः। त्रिष्टुप्, (१०पुरस्ताज्ज्योतिः।)
स॒हस्रं॑ त इन्द्रो॒तयो॑ नः स॒हस्र॒मिषो॑ हरिवो गू॒र्तत॑माः ।
स॒हस्रं॒ रायो॑ माद॒यध्यै॑ सह॒स्रिण॒ उप॑ नो यन्तु॒ वाजा॑:
॥१॥sa̱hasra̍ṃ ta indro̱tayo̍ naḥ sa̱hasra̱miṣo̍ harivo gū̱rtata̍māḥ |
sa̱hasra̱ṃ rāyo̍ māda̱yadhyai̍ saha̱sriṇa̱ upa̍ no yantu̱ vājā̍:
आ नोऽवो॑भिर्म॒रुतो॑ या॒न्त्वच्छा॒ ज्येष्ठे॑भिर्वा बृ॒हद् दि॑वैः सुमा॒याः ।
अध॒ यदे॑षां नि॒युत॑: पर॒माः स॑मु॒द्रस्य॑ चिद् ध॒नय॑न्त पा॒रे
॥२॥ā no'vo̍bhirma̱ruto̍ yā̱ntvacchā̱ jyeṣṭhe̍bhirvā bṛ̱had di̍vaiḥ sumā̱yāḥ |
adha̱ yade̍ṣāṃ ni̱yuta̍: para̱māḥ sa̍mu̱drasya̍ cid dha̱naya̍nta pā̱re
मि॒म्यक्ष॒ येषु॒ सुधि॑ता घृ॒ताची॒ हिर॑ण्यनिर्णि॒गुप॑रा॒ न ऋ॒ष्टिः ।
गुहा॒ चर॑न्ती॒ मनु॑षो॒ न योषा॑ स॒भाव॑ती विद॒थ्ये॑व॒ सं वाक्
॥३॥mi̱myakṣa̱ yeṣu̱ sudhi̍tā ghṛ̱tācī̱ hira̍ṇyanirṇi̱gupa̍rā̱ na ṛ̱ṣṭiḥ |
guhā̱ cara̍ntī̱ manu̍ṣo̱ na yoṣā̍ sa̱bhāva̍tī vida̱thye̍va̱ saṃ vāk
परा॑ शु॒भ्रा अ॒यासो॑ य॒व्या सा॑धार॒ण्येव॑ म॒रुतो॑ मिमिक्षुः ।
न रो॑द॒सी अप॑ नुदन्त घो॒रा जु॒षन्त॒ वृधं॑ स॒ख्याय॑ दे॒वाः
॥४॥parā̍ śu̱bhrā a̱yāso̍ ya̱vyā sā̍dhāra̱ṇyeva̍ ma̱ruto̍ mimikṣuḥ |
na ro̍da̱sī apa̍ nudanta gho̱rā ju̱ṣanta̱ vṛdha̍ṃ sa̱khyāya̍ de̱vāḥ
जोष॒द् यदी॑मसु॒र्या॑ स॒चध्यै॒ विषि॑तस्तुका रोद॒सी नृ॒मणा॑: ।
आ सू॒र्येव॑ विध॒तो रथं॑ गात् त्वे॒षप्र॑तीका॒ नभ॑सो॒ नेत्या
॥५॥joṣa̱d yadī̍masu̱ryā̍ sa̱cadhyai̱ viṣi̍tastukā roda̱sī nṛ̱maṇā̍: |
ā sū̱ryeva̍ vidha̱to ratha̍ṃ gāt tve̱ṣapra̍tīkā̱ nabha̍so̱ netyā
आस्था॑पयन्त युव॒तिं युवा॑नः शु॒भे निमि॑श्लां वि॒दथे॑षु प॒ज्राम् ।
अ॒र्को यद् वो॑ मरुतो ह॒विष्मा॒न् गाय॑द् गा॒थं सु॒तसो॑मो दुव॒स्यन्
॥६॥āsthā̍payanta yuva̱tiṃ yuvā̍naḥ śu̱bhe nimi̍ślāṃ vi̱dathe̍ṣu pa̱jrām |
a̱rko yad vo̍ maruto ha̱viṣmā̱n gāya̍d gā̱thaṃ su̱taso̍mo duva̱syan
प्र तं वि॑वक्मि॒ वक्म्यो॒ य ए॑षां म॒रुतां॑ महि॒मा स॒त्यो अस्ति॑ ।
सचा॒ यदीं॒ वृष॑मणा अहं॒युः स्थि॒रा चि॒ज्जनी॒र्वह॑ते सुभा॒गाः
॥७॥pra taṃ vi̍vakmi̱ vakmyo̱ ya e̍ṣāṃ ma̱rutā̍ṃ mahi̱mā sa̱tyo asti̍ |
sacā̱ yadī̱ṃ vṛṣa̍maṇā aha̱ṃyuḥ sthi̱rā ci̱jjanī̱rvaha̍te subhā̱gāḥ
पान्ति॑ मि॒त्रावरु॑णावव॒द्याच्चय॑त ईमर्य॒मो अप्र॑शस्तान् ।
उ॒त च्य॑वन्ते॒ अच्यु॑ता ध्रु॒वाणि॑ वावृ॒ध ईं॑ मरुतो॒ दाति॑वारः
॥८॥pānti̍ mi̱trāvaru̍ṇāvava̱dyāccaya̍ta īmarya̱mo apra̍śastān |
u̱ta cya̍vante̱ acyu̍tā dhru̱vāṇi̍ vāvṛ̱dha ī̍ṃ maruto̱ dāti̍vāraḥ
न॒ही नु वो॑ मरुतो॒ अन्त्य॒स्मे आ॒रात्ता॑च्चि॒च्छव॑सो॒ अन्त॑मा॒पुः ।
ते धृ॒ष्णुना॒ शव॑सा शूशु॒वांसो ऽर्णो॒ न द्वेषो॑ धृष॒ता परि॑ ष्ठुः
॥९॥na̱hī nu vo̍ maruto̱ antya̱sme ā̱rāttā̍cci̱cchava̍so̱ anta̍mā̱puḥ |
te dhṛ̱ṣṇunā̱ śava̍sā śūśu̱vāṃso 'rṇo̱ na dveṣo̍ dhṛṣa̱tā pari̍ ṣṭhuḥ
व॒यम॒द्येन्द्र॑स्य॒ प्रेष्ठा॑ व॒यं श्वो वो॑चेमहि सम॒र्ये ।
व॒यं पु॒रा महि॑ च नो॒ अनु॒ द्यून् तन्न॑ ऋभु॒क्षा न॒रामनु॑ ष्यात्
॥१०॥va̱yama̱dyendra̍sya̱ preṣṭhā̍ va̱yaṃ śvo vo̍cemahi sama̱rye |
va̱yaṃ pu̱rā mahi̍ ca no̱ anu̱ dyūn tanna̍ ṛbhu̱kṣā na̱rāmanu̍ ṣyāt
ए॒ष व॒: स्तोमो॑ मरुत इ॒यं गीर्मा॑न्दा॒र्यस्य॑ मा॒न्यस्य॑ का॒रोः ।
एषा या॑सीष्ट त॒न्वे॑ व॒यां वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम्
॥११॥e̱ṣa va̱: stomo̍ maruta i̱yaṃ gīrmā̍ndā̱ryasya̍ mā̱nyasya̍ kā̱roḥ |
eṣā yā̍sīṣṭa ta̱nve̍ va̱yāṃ vi̱dyāme̱ṣaṃ vṛ̱jana̍ṃ jī̱radā̍num