अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१५ हिरण्यस्तूप आङ्गिरसः। इन्द्रः। त्रिष्टुप्।
एताया॒मोप॑ ग॒व्यन्त॒ इन्द्र॑म॒स्माकं॒ सु प्रम॑तिं वावृधाति ।
अ॒ना॒मृ॒णः कु॒विदाद॒स्य रा॒यो गवां॒ केतं॒ पर॑मा॒वर्ज॑ते नः
॥१॥etāyā̱mopa̍ ga̱vyanta̱ indra̍ma̱smāka̱ṃ su prama̍tiṃ vāvṛdhāti |
a̱nā̱mṛ̱ṇaḥ ku̱vidāda̱sya rā̱yo gavā̱ṃ keta̱ṃ para̍mā̱varja̍te naḥ
उपेद॒हं ध॑न॒दामप्र॑तीतं॒ जुष्टां॒ न श्ये॒नो व॑स॒तिं प॑तामि ।
इन्द्रं॑ नम॒स्यन्नु॑प॒मेभि॑र॒र्कैर्यः स्तो॒तृभ्यो॒ हव्यो॒ अस्ति॒ याम॑न्
॥२॥upeda̱haṃ dha̍na̱dāmapra̍tīta̱ṃ juṣṭā̱ṃ na śye̱no va̍sa̱tiṃ pa̍tāmi |
indra̍ṃ nama̱syannu̍pa̱mebhi̍ra̱rkairyaḥ sto̱tṛbhyo̱ havyo̱ asti̱ yāma̍n
नि सर्व॑सेन इषु॒धीँर॑सक्त॒ सम॒र्यो गा अ॑जति॒ यस्य॒ वष्टि॑ ।
चो॒ष्कू॒यमा॑ण इन्द्र॒ भूरि॑ वा॒मं मा प॒णिर्भू॑र॒स्मदधि॑ प्रवृद्ध
॥३॥ni sarva̍sena iṣu̱dhīm̐ra̍sakta̱ sama̱ryo gā a̍jati̱ yasya̱ vaṣṭi̍ |
co̱ṣkū̱yamā̍ṇa indra̱ bhūri̍ vā̱maṃ mā pa̱ṇirbhū̍ra̱smadadhi̍ pravṛddha
वधी॒र्हि दस्युं॑ ध॒निनं॑ घ॒नेनँ॒ एक॒श्चर॑न्नुपशा॒केभि॑रिन्द्र ।
धनो॒रधि॑ विषु॒णक्ते व्या॑य॒न्नय॑ज्वानः सन॒काः प्रेति॑मीयुः
॥४॥vadhī̱rhi dasyu̍ṃ dha̱nina̍ṃ gha̱nena̱m̐ eka̱ścara̍nnupaśā̱kebhi̍rindra |
dhano̱radhi̍ viṣu̱ṇakte vyā̍ya̱nnaya̍jvānaḥ sana̱kāḥ preti̍mīyuḥ
परा॑ चिच्छी॒र्षा व॑वृजु॒स्त इ॒न्द्राऽय॑ज्वानो॒ यज्व॑भि॒: स्पर्ध॑मानाः ।
प्र यद् दि॒वो ह॑रिवः स्थातरुग्र॒ निर॑व्र॒ताँ अ॑धमो॒ रोद॑स्योः
॥५॥parā̍ cicchī̱rṣā va̍vṛju̱sta i̱ndrā'ya̍jvāno̱ yajva̍bhi̱: spardha̍mānāḥ |
pra yad di̱vo ha̍rivaḥ sthātarugra̱ nira̍vra̱tām̐ a̍dhamo̱ roda̍syoḥ
अयु॑युत्सन्ननव॒द्यस्य॒ सेना॒मया॑तयन्त क्षि॒तयो॒ नव॑ग्वाः ।
वृ॒षा॒युधो॒ न वध्र॑यो॒ निर॑ष्टाः प्र॒वद्भि॒रिन्द्रा॑च्चि॒तय॑न्त आयन्
॥६॥ayu̍yutsannanava̱dyasya̱ senā̱mayā̍tayanta kṣi̱tayo̱ nava̍gvāḥ |
vṛ̱ṣā̱yudho̱ na vadhra̍yo̱ nira̍ṣṭāḥ pra̱vadbhi̱rindrā̍cci̱taya̍nta āyan
त्वमे॒तान् रु॑द॒तो जक्ष॑त॒श्चायो॑धयो॒ रज॑स इन्द्र पा॒रे ।
अवा॑दहो दि॒व आ दस्यु॑मु॒च्चा प्र सु॑न्व॒तः स्तु॑व॒तः शंस॑मावः ॥ ७
च॒क्रा॒णास॑: परी॒णहं॑ पृथि॒व्या हिर॑ण्येन म॒णिना॒ शुम्भ॑मानाः ।
न हि॑न्वा॒नास॑स्तितिरु॒स्त इन्द्रं॒ परि॒ स्पशो॑ अदधा॒त् सूर्ये॑ण
॥८॥tvame̱tān ru̍da̱to jakṣa̍ta̱ścāyo̍dhayo̱ raja̍sa indra pā̱re |
avā̍daho di̱va ā dasyu̍mu̱ccā pra su̍nva̱taḥ stu̍va̱taḥ śaṃsa̍māvaḥ || 7
ca̱krā̱ṇāsa̍: parī̱ṇaha̍ṃ pṛthi̱vyā hira̍ṇyena ma̱ṇinā̱ śumbha̍mānāḥ |
na hi̍nvā̱nāsa̍stitiru̱sta indra̱ṃ pari̱ spaśo̍ adadhā̱t sūrye̍ṇa
परि॒ यदि॑न्द्र॒ रोद॑सी उ॒भे अबु॑भोजीर्महि॒ना वि॒श्वत॑: सीम् ।
अम॑न्यमानाँ अ॒भि मन्य॑मानै॒र्निर्ब्र॒ह्मभि॑रधमो॒ दस्यु॑मिन्द्र
॥९॥pari̱ yadi̍ndra̱ roda̍sī u̱bhe abu̍bhojīrmahi̱nā vi̱śvata̍: sīm |
ama̍nyamānām̐ a̱bhi manya̍mānai̱rnirbra̱hmabhi̍radhamo̱ dasyu̍mindra
न ये दि॒वः पृ॑थि॒व्या अन्त॑मा॒पुर्न मा॒याभि॑र्धन॒दां प॒र्यभू॑वन् ।
युजं॒ वज्रं॑ वृष॒भश्च॑क्र॒ इन्द्रो॒ निर्ज्योति॑षा॒ तम॑सो॒ गा अ॑दुक्षत्
॥१०॥na ye di̱vaḥ pṛ̍thi̱vyā anta̍mā̱purna mā̱yābhi̍rdhana̱dāṃ pa̱ryabhū̍van |
yuja̱ṃ vajra̍ṃ vṛṣa̱bhaśca̍kra̱ indro̱ nirjyoti̍ṣā̱ tama̍so̱ gā a̍dukṣat
अनु॑ स्व॒धाम॑क्षर॒न्नापो॑ अ॒स्याव॑र्धत॒ मध्य॒ आ ना॒व्या॑नाम् ।
स॒ध्री॒चीने॑न॒ मन॑सा॒ तमिन्द्र॒ ओजि॑ष्ठेन॒ हन्म॑नाहन्न॒भि द्यून्
॥११॥anu̍ sva̱dhāma̍kṣara̱nnāpo̍ a̱syāva̍rdhata̱ madhya̱ ā nā̱vyā̍nām |
sa̱dhrī̱cīne̍na̱ mana̍sā̱ tamindra̱ oji̍ṣṭhena̱ hanma̍nāhanna̱bhi dyūn
न्या॑विध्यदिली॒बिश॑स्य दृ॒ह्ला वि शृ॒ङ्गिण॑मभिन॒च्छुष्ण॒मिन्द्र॑: ।
याव॒त्तरो॑ मघव॒न् याव॒दोजो॒ वज्रे॑ण॒ शत्रु॑मवधीः पृत॒न्युम्
॥१२॥nyā̍vidhyadilī̱biśa̍sya dṛ̱hlā vi śṛ̱ṅgiṇa̍mabhina̱cchuṣṇa̱mindra̍: |
yāva̱ttaro̍ maghava̱n yāva̱dojo̱ vajre̍ṇa̱ śatru̍mavadhīḥ pṛta̱nyum
अ॒भि सि॒ध्मो अ॑जिगादस्य॒ शत्रू॒न् वि ति॒ग्मेन॑ वृष॒भेणा॒ पुरो॑ऽभेत् ।
सं वज्रे॑णासृजद् वृ॒त्रमिन्द्र॒: प्र स्वां म॒तिम॑तिर॒च्छाश॑दानः
॥१३॥a̱bhi si̱dhmo a̍jigādasya̱ śatrū̱n vi ti̱gmena̍ vṛṣa̱bheṇā̱ puro̍'bhet |
saṃ vajre̍ṇāsṛjad vṛ̱tramindra̱: pra svāṃ ma̱tima̍tira̱cchāśa̍dānaḥ
आव॒: कुत्स॑मिन्द्र॒ यस्मि॑ञ्चा॒कन् प्रावो॒ युध्य॑न्तं वृष॒भं दश॑द्युम् ।
श॒फच्यु॑तो रे॒णुर्न॑क्षत॒ द्यामुच्छ्वै॑त्रे॒यो नृ॒षाह्या॑य तस्थौ
॥१४॥āva̱: kutsa̍mindra̱ yasmi̍ñcā̱kan prāvo̱ yudhya̍ntaṃ vṛṣa̱bhaṃ daśa̍dyum |
śa̱phacyu̍to re̱ṇurna̍kṣata̱ dyāmucchvai̍tre̱yo nṛ̱ṣāhyā̍ya tasthau
आव॒: शमं॑ वृष॒भं तुग्सु क्षेत्रजे॒षे म॑घव॒ञ्छ्वित्र्यं॒ गाम् ।
ज्योक् च॒क्चि॒ चि॒दत्र॑ तस्थि॒वांसो॑ अक्रञ्छत्रूय॒तामध॑रा॒ वेद॑नाकः
॥१५॥āva̱: śama̍ṃ vṛṣa̱bhaṃ tugsu kṣetraje̱ṣe ma̍ghava̱ñchvitrya̱ṃ gām |
jyok ca̱kci̱ ci̱datra̍ tasthi̱vāṃso̍ akrañchatrūya̱tāmadha̍rā̱ veda̍nākaḥ