अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
२० गोतमो राहूगणः। इन्द्रः। १-६ अनुष्टप्, ७-९ उष्णिक्, १०-१२ पंक्तिः, १३-१५गायत्री, १६-१८ त्रिष्टुप्(प्रगा थः-) १९ बृहती, २० सतोबृहती।
असा॑वि॒ सोम॑ इन्द्र ते॒ शवि॑ष्ठ धृष्ण॒वा ग॑हि ।
आ त्वा॑ पृणक्त्विन्द्रि॒यं रज॒: सूर्यो॒ न र॒श्मिभि॑:
॥१॥asā̍vi̱ soma̍ indra te̱ śavi̍ṣṭha dhṛṣṇa̱vā ga̍hi |
ā tvā̍ pṛṇaktvindri̱yaṃ raja̱: sūryo̱ na ra̱śmibhi̍:
इन्द्र॒मिद्धरी॑ वह॒तो ऽप्र॑तिधृष्टशवसम् ।
ऋषी॑णां च स्तु॒तीरुप॑ य॒ज्ञं च॒ मानु॑षाणाम्
॥२॥indra̱middharī̍ vaha̱to 'pra̍tidhṛṣṭaśavasam |
ṛṣī̍ṇāṃ ca stu̱tīrupa̍ ya̱jñaṃ ca̱ mānu̍ṣāṇām
आ ति॑ष्ठ वृत्रह॒न् रथं॑ यु॒क्ता ते॒ ब्रह्म॑णा॒ हरी॑ ।
अ॒र्वा॒चीनं॒ सु ते॒ मनो॒ ग्रावा॑ कृणोतु व॒ग्नुना॑
॥३॥ā ti̍ṣṭha vṛtraha̱n ratha̍ṃ yu̱ktā te̱ brahma̍ṇā̱ harī̍ |
a̱rvā̱cīna̱ṃ su te̱ mano̱ grāvā̍ kṛṇotu va̱gnunā̍
इ॒ममि॑न्द्र सु॒तं पि॑ब॒ ज्येष्ठ॒मम॑र्त्यं॒ मद॑म् ।
शु॒क्रस्य॑ त्वा॒भ्य॑क्षर॒न् धारा॑ ऋ॒तस्य॒ साद॑ने
॥४॥i̱mami̍ndra su̱taṃ pi̍ba̱ jyeṣṭha̱mama̍rtya̱ṃ mada̍m |
śu̱krasya̍ tvā̱bhya̍kṣara̱n dhārā̍ ṛ̱tasya̱ sāda̍ne
इन्द्रा॑य नू॒नम॑र्चतो॒क्थानि॑ च ब्रवीतन ।
सु॒ता अ॑मत्सु॒रिन्द॑वो॒ ज्येष्ठं॑ नमस्यता॒ सह॑:
॥५॥indrā̍ya nū̱nama̍rcato̱kthāni̍ ca bravītana |
su̱tā a̍matsu̱rinda̍vo̱ jyeṣṭha̍ṃ namasyatā̱ saha̍:
नकि॒ष्ट्वद् र॒थीत॑रो॒ हरी॒ यदि॑न्द्र॒ यच्छ॑से ।
नकि॒ष्ट्वानु॑ म॒ज्मना॒ नकि॒: स्वश्व॑ आनशे
॥६॥naki̱ṣṭvad ra̱thīta̍ro̱ harī̱ yadi̍ndra̱ yaccha̍se |
naki̱ṣṭvānu̍ ma̱jmanā̱ naki̱: svaśva̍ ānaśe
य एक॒ इद् वि॒दय॑ते॒ वसु॒ मर्ता॑य दा॒शुषे॑ ।
ईशा॑नो॒ अप्र॑तिष्कुत॒ इन्द्रो॑ अ॒ङ्ग
॥७॥ya eka̱ id vi̱daya̍te̱ vasu̱ martā̍ya dā̱śuṣe̍ |
īśā̍no̱ apra̍tiṣkuta̱ indro̍ a̱ṅga
क॒दा मर्त॑मरा॒धसं॑ प॒दा क्षुम्प॑मिव स्फुरत् ।
क॒दा न॑: शुश्रव॒द् गिर॒ इन्द्रो॑ अ॒ङ्ग
॥८॥ka̱dā marta̍marā̱dhasa̍ṃ pa̱dā kṣumpa̍miva sphurat |
ka̱dā na̍: śuśrava̱d gira̱ indro̍ a̱ṅga
यश्चि॒द्धि त्वा॑ ब॒हुभ्य॒ आ सु॒तावाँ॑ आ॒विवा॑सति ।
उ॒ग्रं तत् प॑त्यते॒ शव॒ इन्द्रो॑ अ॒ङ्ग
॥९॥yaści̱ddhi tvā̍ ba̱hubhya̱ ā su̱tāvā̍m̐ ā̱vivā̍sati |
u̱graṃ tat pa̍tyate̱ śava̱ indro̍ a̱ṅga
स्वा॒दोरि॒त्था वि॑षू॒वतो॒ मध्व॑: पिबन्ति गौ॒र्य॑: ।
या इन्द्रे॑ण स॒याव॑री॒र्वृष्णा॒ मद॑न्ति शो॒भसे॒ वस्वी॒रनु॑ स्व॒राज्य॑म्
॥१०॥svā̱dori̱tthā vi̍ṣū̱vato̱ madhva̍: pibanti gau̱rya̍: |
yā indre̍ṇa sa̱yāva̍rī̱rvṛṣṇā̱ mada̍nti śo̱bhase̱ vasvī̱ranu̍ sva̱rājya̍m
ता अ॑स्य पृशना॒युव॒: सोमं॑ श्रीणन्ति॒ पृश्न॑यः ।
प्रि॒या इन्द्र॑स्य धे॒नवो॒ वज्रं॑ हिन्वन्ति॒ साय॑कं॒ वस्वी॒रनु॑ स्व॒राज्य॑म्
॥११॥tā a̍sya pṛśanā̱yuva̱: soma̍ṃ śrīṇanti̱ pṛśna̍yaḥ |
pri̱yā indra̍sya dhe̱navo̱ vajra̍ṃ hinvanti̱ sāya̍ka̱ṃ vasvī̱ranu̍ sva̱rājya̍m
ता अ॑स्य॒ नम॑सा॒ सह॑: सप॒र्यन्ति॒ प्रचे॑तसः ।
व्र॒तान्य॑स्य सश्चिरे पु॒रूणि॑ पू॒र्वचि॑त्तये॒ वस्वी॒रनु॑ स्व॒राज्य॑म्
॥१२॥tā a̍sya̱ nama̍sā̱ saha̍: sapa̱ryanti̱ prace̍tasaḥ |
vra̱tānya̍sya saścire pu̱rūṇi̍ pū̱rvaci̍ttaye̱ vasvī̱ranu̍ sva̱rājya̍m
इन्द्रो॑ दधी॒चो अ॒स्थभि॑र्वृ॒त्राण्यप्र॑तिष्कुतः । ज॒घान॑ नव॒तीर्नव॑
॥१३॥indro̍ dadhī̱co a̱sthabhi̍rvṛ̱trāṇyapra̍tiṣkutaḥ | ja̱ghāna̍ nava̱tīrnava̍
इ॒च्छन्नश्व॑स्य॒ यच्छिर॒: पर्व॑ते॒ष्वप॑श्रितम् । तद् वि॑दच्छर्य॒णाव॑ति
॥१४॥i̱cchannaśva̍sya̱ yacchira̱: parva̍te̱ṣvapa̍śritam | tad vi̍daccharya̱ṇāva̍ti
अत्राह॒ गोर॑मन्वत॒ नाम॒ त्वष्टु॑रपी॒च्य॑म् । इ॒त्था च॒न्द्रम॑सो गृ॒हे
॥१५॥atrāha̱ gora̍manvata̱ nāma̱ tvaṣṭu̍rapī̱cya̍m | i̱tthā ca̱ndrama̍so gṛ̱he
को अ॒द्य यु॑ङ्क्ते धु॒रि गा ऋ॒तस्य॒ शिमी॑वतो भा॒मिनो॑ दुर्हृणा॒यून् ।
आ॒सन्नि॑षून् हृ॒त्स्वसो॑ मयो॒भून् य ए॑षां भृ॒त्यामृ॒णध॒त् स जी॑वात्
॥१६॥ko a̱dya yu̍ṅkte dhu̱ri gā ṛ̱tasya̱ śimī̍vato bhā̱mino̍ durhṛṇā̱yūn |
ā̱sanni̍ṣūn hṛ̱tsvaso̍ mayo̱bhūn ya e̍ṣāṃ bhṛ̱tyāmṛ̱ṇadha̱t sa jī̍vāt
क ई॑षते तु॒ज्यते॒ को बि॑भाय॒ को मं॑सते॒ सन्त॒मिन्द्रं॒ को अन्ति॑ ।
कस्तो॒काय॒ क इभा॑यो॒त रा॒ये ऽधि॑ ब्रवत् त॒न्वे॒ ३ को जना॑य
॥१७॥ka ī̍ṣate tu̱jyate̱ ko bi̍bhāya̱ ko ma̍ṃsate̱ santa̱mindra̱ṃ ko anti̍ |
kasto̱kāya̱ ka ibhā̍yo̱ta rā̱ye 'dhi̍ bravat ta̱nve̱ 3 ko janā̍ya
को अ॒ग्निमी॑ट्टे ह॒विषा॑ घृ॒तेन॑ स्रु॒चा य॑जाता ऋ॒तुभि॑र्ध्रु॒वेभि॑: ।
कस्मै॑ दे॒वा आ व॑हाना॒शु होम॒ को मं॑सते वी॒तिहो॑त्रः सुदे॒वः
॥१८॥ko a̱gnimī̍ṭṭe ha̱viṣā̍ ghṛ̱tena̍ sru̱cā ya̍jātā ṛ̱tubhi̍rdhru̱vebhi̍: |
kasmai̍ de̱vā ā va̍hānā̱śu homa̱ ko ma̍ṃsate vī̱tiho̍traḥ sude̱vaḥ
त्वम॒ङ्ग प्र शं॑सिषो दे॒वः श॑विष्ठ॒ मर्त्य॑म् ।
न त्वद॒न्यो म॑घवन्नस्ति मर्डि॒तेन्द्र॒ ब्रवी॑मि ते॒ वच॑:
॥१९॥tvama̱ṅga pra śa̍ṃsiṣo de̱vaḥ śa̍viṣṭha̱ martya̍m |
na tvada̱nyo ma̍ghavannasti marḍi̱tendra̱ bravī̍mi te̱ vaca̍:
मा ते॒ राधां॑सि॒ मा त॑ ऊ॒तयो॑ वसो॒ ऽस्मान् कदा॑ च॒ना द॑भन् ।
विश्वा॑ च न उपमिमी॒हि मा॑नुष॒ वसू॑नि चर्ष॒णिभ्य॒ आ
॥२०॥mā te̱ rādhā̍ṃsi̱ mā ta̍ ū̱tayo̍ vaso̱ 'smān kadā̍ ca̱nā da̍bhan |
viśvā̍ ca na upamimī̱hi mā̍nuṣa̱ vasū̍ni carṣa̱ṇibhya̱ ā