अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१९ त्रित आप्त्यः, कुत्स आङ्गिरसो वा। विश्वे देवाः। पंक्तिः, ८ यव मध्य महाबृहती, १९ त्रिष्टुप्।
च॒न्द्रमा॑ अ॒प्स्व १ न्तरा सु॑प॒र्णो धा॑वते दि॒वि ।
न वो॑ हिरण्यनेमयः प॒दं वि॑न्दन्ति विद्युतो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥१॥ca̱ndramā̍ a̱psva 1 ntarā su̍pa̱rṇo dhā̍vate di̱vi |
na vo̍ hiraṇyanemayaḥ pa̱daṃ vi̍ndanti vidyuto vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
अर्थ॒मिद् वा उ॑ अ॒र्थिन॒ आ जा॒या यु॑वते॒ पति॑म् ।
तु॒ञ्जाते॒ वृष्ण्यं॒ पय॑: परि॒दाय॒ रसं॑ दुहे वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥२॥artha̱mid vā u̍ a̱rthina̱ ā jā̱yā yu̍vate̱ pati̍m |
tu̱ñjāte̱ vṛṣṇya̱ṃ paya̍: pari̱dāya̱ rasa̍ṃ duhe vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
मो षु दे॑वा अ॒दः स्व १ रव॑ पादि दि॒वस्परि॑ ।
मा सो॒म्यस्य॑ श॒म्भुव॒: शूने॑ भूम॒ कदा॑ च॒न वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥३॥mo ṣu de̍vā a̱daḥ sva 1 rava̍ pādi di̱vaspari̍ |
mā so̱myasya̍ śa̱mbhuva̱: śūne̍ bhūma̱ kadā̍ ca̱na vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
य॒ज्ञं पृ॑च्छाम्यव॒मं स तद् दू॒तो वि वो॑चति ।
क्व॑ ऋ॒तं पू॒र्व्यं ग॒तं कस्तद् बि॑भर्ति॒ नूत॑नो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥४॥ya̱jñaṃ pṛ̍cchāmyava̱maṃ sa tad dū̱to vi vo̍cati |
kva̍ ṛ̱taṃ pū̱rvyaṃ ga̱taṃ kastad bi̍bharti̱ nūta̍no vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
अ॒मी ये दे॑वा॒: स्थन॑ त्रि॒ष्वा रो॑च॒ने दि॒वः ।
कद् व॑ ऋ॒तं कदनृ॑तं॒ क्व॑ प्र॒त्ना व॒ आहु॑तिर्वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥५॥a̱mī ye de̍vā̱: sthana̍ tri̱ṣvā ro̍ca̱ne di̱vaḥ |
kad va̍ ṛ̱taṃ kadanṛ̍ta̱ṃ kva̍ pra̱tnā va̱ āhu̍tirvi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
कद् व॑ ऋ॒तस्य॑ धर्ण॒सि कद् वरु॑णस्य॒ चक्ष॑णम् ।
कद॑र्य॒म्णो म॒हस्प॒थाति॑ क्रामेम दू॒ढ्यो॑ वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥६॥kad va̍ ṛ̱tasya̍ dharṇa̱si kad varu̍ṇasya̱ cakṣa̍ṇam |
kada̍rya̱mṇo ma̱haspa̱thāti̍ krāmema dū̱ḍhyo̍ vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
अ॒हं सो अ॑स्मि॒ यः पु॒रा सु॒ते वदा॑मि॒ कानि॑ चित् ।
तं मा॑ व्यन्त्या॒ध्यो॒ ३ वृको॒ न तृ॒ष्णजं॑ मृ॒गं वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥७॥a̱haṃ so a̍smi̱ yaḥ pu̱rā su̱te vadā̍mi̱ kāni̍ cit |
taṃ mā̍ vyantyā̱dhyo̱ 3 vṛko̱ na tṛ̱ṣṇaja̍ṃ mṛ̱gaṃ vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
सं मा॑ तपन्त्य॒भित॑: स॒पत्नी॑रिव॒ पर्श॑वः ।
मूषो॒ न शि॒श्ना व्य॑दन्ति मा॒ध्य॑: स्तो॒तारं॑ ते शतक्रतो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥८॥saṃ mā̍ tapantya̱bhita̍: sa̱patnī̍riva̱ parśa̍vaḥ |
mūṣo̱ na śi̱śnā vya̍danti mā̱dhya̍: sto̱tāra̍ṃ te śatakrato vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
अ॒मी ये स॒प्त र॒श्मय॒स्तत्रा॑ मे॒ नाभि॒रात॑ता ।
त्रि॒तस्तद् वेदा॒प्त्यः स जा॑मि॒त्वाय॑ रेभति वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥९॥a̱mī ye sa̱pta ra̱śmaya̱statrā̍ me̱ nābhi̱rāta̍tā |
tri̱tastad vedā̱ptyaḥ sa jā̍mi̱tvāya̍ rebhati vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
अ॒मी ये पञ्चो॒क्षणो॒ मध्ये॑ त॒स्थुर्म॒हो दि॒वः ।
दे॒व॒त्रा नु प्र॒वाच्यं॑ सध्रीची॒ना नि वा॑वृतुर्वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥१०॥a̱mī ye pañco̱kṣaṇo̱ madhye̍ ta̱sthurma̱ho di̱vaḥ |
de̱va̱trā nu pra̱vācya̍ṃ sadhrīcī̱nā ni vā̍vṛturvi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
सु॒प॒र्णा ए॒त आ॑सते॒ मध्य॑ आ॒रोध॑ने दि॒वः ।
ते से॑धन्ति प॒थो वृकं॒ तर॑न्तं य॒ह्वती॑र॒पो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥११॥su̱pa̱rṇā e̱ta ā̍sate̱ madhya̍ ā̱rodha̍ne di̱vaḥ |
te se̍dhanti pa̱tho vṛka̱ṃ tara̍ntaṃ ya̱hvatī̍ra̱po vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
नव्यं॒ तदु॒क्थ्यं॑ हि॒तं देवा॑सः सुप्रवाच॒नम् ।
ऋ॒तम॑र्षन्ति॒ सिन्ध॑वः स॒त्यं ता॑तान॒ सूर्यो॑ वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥१२॥navya̱ṃ tadu̱kthya̍ṃ hi̱taṃ devā̍saḥ supravāca̱nam |
ṛ̱tama̍rṣanti̱ sindha̍vaḥ sa̱tyaṃ tā̍tāna̱ sūryo̍ vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
अग्ने॒ तव॒ त्यदु॒क्थ्यं॑ दे॒वेष्व॒स्त्याप्य॑म् ।
स न॑: स॒त्तो म॑नु॒ष्वदा दे॒वान् य॑क्षि वि॒दुष्ट॑रो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥१३॥agne̱ tava̱ tyadu̱kthya̍ṃ de̱veṣva̱styāpya̍m |
sa na̍: sa̱tto ma̍nu̱ṣvadā de̱vān ya̍kṣi vi̱duṣṭa̍ro vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
स॒त्तो होता॑ मनु॒ष्वदा दे॒वाँ अच्छा॑ वि॒दुष्ट॑रः ।
अ॒ग्निर्ह॒व्या सु॑षूदति दे॒वो दे॒वेषु॒ मेधि॑रो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥१४॥sa̱tto hotā̍ manu̱ṣvadā de̱vām̐ acchā̍ vi̱duṣṭa̍raḥ |
a̱gnirha̱vyā su̍ṣūdati de̱vo de̱veṣu̱ medhi̍ro vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
ब्रह्मा॑ कृणोति॒ वरु॑णो गातु॒विदं॒ तमी॑महे ।
व्यू॑र्णोति हृ॒दा म॒तिं नव्यो॑ जायतामृ॒तं वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥१५॥brahmā̍ kṛṇoti̱ varu̍ṇo gātu̱vida̱ṃ tamī̍mahe |
vyū̍rṇoti hṛ̱dā ma̱tiṃ navyo̍ jāyatāmṛ̱taṃ vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
अ॒सौ यः पन्था॑ आदि॒त्यो दि॒वि प्र॒वाच्यं॑ कृ॒तः ।
न स दे॑वा अति॒क्रमे॒ तं म॑र्तासो॒ न प॑श्यथ वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥१६॥a̱sau yaḥ panthā̍ ādi̱tyo di̱vi pra̱vācya̍ṃ kṛ̱taḥ |
na sa de̍vā ati̱krame̱ taṃ ma̍rtāso̱ na pa̍śyatha vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
त्रि॒तः कूपेऽव॑हितो दे॒वान् ह॑वत ऊ॒तये॑ ।
तच्छु॑श्राव॒ बृह॒स्पति॑: कृ॒ण्वन्नं॑हूर॒णादु॒रु वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥१७॥tri̱taḥ kūpe'va̍hito de̱vān ha̍vata ū̱taye̍ |
tacchu̍śrāva̱ bṛha̱spati̍: kṛ̱ṇvanna̍ṃhūra̱ṇādu̱ru vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
अ॒रु॒णो मा॑ स॒कृद् वृक॑: प॒था यन्तं॑ द॒दर्श॒ हि ।
उज्जि॑हीते नि॒चाय्या॒ तष्टे॑व पृष्ट्याम॒यी वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
॥१८॥a̱ru̱ṇo mā̍ sa̱kṛd vṛka̍: pa̱thā yanta̍ṃ da̱darśa̱ hi |
ujji̍hīte ni̱cāyyā̱ taṣṭe̍va pṛṣṭyāma̱yī vi̱ttaṃ me̍ a̱sya ro̍dasī
ए॒नाङ्गू॒षेण॑ व॒यमिन्द्र॑वन्तो॒ ऽभि ष्या॑म वृ॒जने॒ सर्व॑वीराः ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒: सिन्धु॑: पृथि॒वी उ॒त द्यौः
॥१९॥e̱nāṅgū̱ṣeṇa̍ va̱yamindra̍vanto̱ 'bhi ṣyā̍ma vṛ̱jane̱ sarva̍vīrāḥ |
tanno̍ mi̱tro varu̍ṇo māmahantā̱madi̍ti̱: sindhu̍: pṛthi̱vī u̱ta dyauḥ