अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१५ कक्षीवान् दैर्घतमस औशिजः। विश्वे देवाः । त्रिष्टुप्,- ५-६ विराड् रूपा।
प्र व॒: पान्तं॑ रघुमन्य॒वोऽन्धो॑ य॒ज्ञं रु॒द्राय॑ मी॒ह्लुषे॑ भरध्वम् ।
दि॒वो अ॑स्तो॒ष्यसु॑रस्य वी॒रैरि॑षु॒ध्येव॑ म॒रुतो॒ रोद॑स्योः
॥१॥pra va̱: pānta̍ṃ raghumanya̱vo'ndho̍ ya̱jñaṃ ru̱drāya̍ mī̱hluṣe̍ bharadhvam |
di̱vo a̍sto̱ṣyasu̍rasya vī̱rairi̍ṣu̱dhyeva̍ ma̱ruto̱ roda̍syoḥ
पत्नी॑व पू॒र्वहू॑तिं वावृ॒धध्या॑ उ॒षासा॒नक्ता॑ पुरु॒धा विदा॑ने ।
स्त॒रीर्नात्कं॒ व्यु॑तं॒ वसा॑ना॒ सूर्य॑स्य श्रि॒या सु॒दृशी॒ हिर॑ण्यैः
॥२॥patnī̍va pū̱rvahū̍tiṃ vāvṛ̱dhadhyā̍ u̱ṣāsā̱naktā̍ puru̱dhā vidā̍ne |
sta̱rīrnātka̱ṃ vyu̍ta̱ṃ vasā̍nā̱ sūrya̍sya śri̱yā su̱dṛśī̱ hira̍ṇyaiḥ
म॒मत्तु॑ न॒: परि॑ज्मा वस॒र्हा म॒मत्तु॒ वातो॑ अ॒पां वृष॑ण्वान् ।
शि॒शी॒तमि॑न्द्रापर्वता यु॒वं न॒स्तन्नो॒ विश्वे॑ वरिवस्यन्तु दे॒वाः
॥३॥ma̱mattu̍ na̱: pari̍jmā vasa̱rhā ma̱mattu̱ vāto̍ a̱pāṃ vṛṣa̍ṇvān |
śi̱śī̱tami̍ndrāparvatā yu̱vaṃ na̱stanno̱ viśve̍ varivasyantu de̱vāḥ
उ॒त त्या मे॑ य॒शसा॑ श्वेत॒नायै॒ व्यन्ता॒ पान्तौ॑शि॒जो हु॒वध्यै॑ ।
प्र वो॒ नपा॑तम॒पां कृ॑णुध्वं॒ प्र मा॒तरा॑ रास्पि॒नस्या॒योः
॥४॥u̱ta tyā me̍ ya̱śasā̍ śveta̱nāyai̱ vyantā̱ pāntau̍śi̱jo hu̱vadhyai̍ |
pra vo̱ napā̍tama̱pāṃ kṛ̍ṇudhva̱ṃ pra mā̱tarā̍ rāspi̱nasyā̱yoḥ
आ वो॑ रुव॒ण्युमौ॑शि॒जो हु॒वध्यै॒ घोषे॑व॒ शंस॒मर्जु॑नस्य॒ नंशे॑ ।
प्र व॑: पू॒ष्णे दा॒वन॒ आँ अच्छा॑ वोचेय व॒सुता॑तिम॒ग्नेः
॥५॥ā vo̍ ruva̱ṇyumau̍śi̱jo hu̱vadhyai̱ ghoṣe̍va̱ śaṃsa̱marju̍nasya̱ naṃśe̍ |
pra va̍: pū̱ṣṇe dā̱vana̱ ām̐ acchā̍ voceya va̱sutā̍tima̱gneḥ
श्रु॒तं मे॑ मित्रावरुणा॒ हवे॒मोत श्रु॑तं॒ सद॑ने वि॒श्वत॑: सीम् ।
श्रोतु॑ न॒: श्रोतु॑रातिः सु॒श्रोतु॑: सु॒क्षेत्रा॒ सिन्धु॑र॒द्भिः
॥६॥śru̱taṃ me̍ mitrāvaruṇā̱ have̱mota śru̍ta̱ṃ sada̍ne vi̱śvata̍: sīm |
śrotu̍ na̱: śrotu̍rātiḥ su̱śrotu̍: su̱kṣetrā̱ sindhu̍ra̱dbhiḥ
स्तु॒षे सा वां॑ वरुण मित्र रा॒तिर्गवां॑ श॒ता पृ॒क्षया॑मेषु प॒ज्रे ।
श्रु॒तर॑थे प्रि॒यर॑थे॒ दधा॑नाः स॒द्यः पु॒ष्टिं नि॑रुन्धा॒नासो॑ अग्मन्
॥७॥stu̱ṣe sā vā̍ṃ varuṇa mitra rā̱tirgavā̍ṃ śa̱tā pṛ̱kṣayā̍meṣu pa̱jre |
śru̱tara̍the pri̱yara̍the̱ dadhā̍nāḥ sa̱dyaḥ pu̱ṣṭiṃ ni̍rundhā̱nāso̍ agman
अ॒स्य स्तु॑षे॒ महि॑मघस्य॒ राध॒: सचा॑ सनेम॒ नहु॑षः सु॒वीरा॑: ।
जनो॒ यः प॒ज्रेभ्यो॑ वा॒जिनी॑वा॒नश्वा॑वतो र॒थिनो॒ मह्यं॑ सू॒रिः
॥८॥a̱sya stu̍ṣe̱ mahi̍maghasya̱ rādha̱: sacā̍ sanema̱ nahu̍ṣaḥ su̱vīrā̍: |
jano̱ yaḥ pa̱jrebhyo̍ vā̱jinī̍vā̱naśvā̍vato ra̱thino̱ mahya̍ṃ sū̱riḥ
जनो॒ यो मि॑त्रावरुणावभि॒ध्रुग॒पो न वां॑ सु॒नोत्य॑क्ष्णया॒ध्रुक् ।
स्व॒यं स यक्ष्मं॒ हृद॑ये॒ नि ध॑त्त॒ आप॒ यदीं॒ होत्रा॑भिर्ऋ॒तावा॑
॥९॥jano̱ yo mi̍trāvaruṇāvabhi̱dhruga̱po na vā̍ṃ su̱notya̍kṣṇayā̱dhruk |
sva̱yaṃ sa yakṣma̱ṃ hṛda̍ye̱ ni dha̍tta̱ āpa̱ yadī̱ṃ hotrā̍bhirṛ̱tāvā̍
स व्राध॑तो॒ नहु॑षो॒ दंसु॑जूत॒: शर्ध॑स्तरो न॒रां गू॒र्तश्र॑वाः ।
विसृ॑ष्टरातिर्याति बाह्ल॒सृत्वा॒ विश्वा॑सु पृ॒त्सु सद॒मिच्छूर॑:
॥१०॥sa vrādha̍to̱ nahu̍ṣo̱ daṃsu̍jūta̱: śardha̍staro na̱rāṃ gū̱rtaśra̍vāḥ |
visṛ̍ṣṭarātiryāti bāhla̱sṛtvā̱ viśvā̍su pṛ̱tsu sada̱micchūra̍:
अध॒ ग्मन्ता॒ नहु॑षो॒ हवं॑ सू॒रेः श्रोता॑ राजानो अ॒मृत॑स्य मन्द्राः ।
न॒भो॒जुवो॒ यन्नि॑र॒वस्य॒ राध॒: प्रश॑स्तये महि॒ना रथ॑वते
॥११॥adha̱ gmantā̱ nahu̍ṣo̱ hava̍ṃ sū̱reḥ śrotā̍ rājāno a̱mṛta̍sya mandrāḥ |
na̱bho̱juvo̱ yanni̍ra̱vasya̱ rādha̱: praśa̍staye mahi̱nā ratha̍vate
ए॒तं शर्धं॑ धाम॒ यस्य॑ सू॒रेरित्य॑वोच॒न् दश॑तयस्य॒ नंशे॑ ।
द्यु॒म्नानि॒ येषु॑ व॒सुता॑ती रा॒रन् विश्वे॑ सन्वन्तु प्रभृ॒थेषु॒ वाज॑म्
॥१२॥e̱taṃ śardha̍ṃ dhāma̱ yasya̍ sū̱reritya̍voca̱n daśa̍tayasya̱ naṃśe̍ |
dyu̱mnāni̱ yeṣu̍ va̱sutā̍tī rā̱ran viśve̍ sanvantu prabhṛ̱theṣu̱ vāja̍m
मन्दा॑महे॒ दश॑तयस्य धा॒सेर्द्विर्यत् पञ्च॒ बिभ्र॑तो॒ यन्त्यन्ना॑ ।
किमि॒ष्टाश्व॑ इ॒ष्टर॑श्मिरे॒त ई॑शा॒नास॒स्तरु॑ष ऋञ्जते॒ नॄन्
॥१३॥mandā̍mahe̱ daśa̍tayasya dhā̱serdviryat pañca̱ bibhra̍to̱ yantyannā̍ |
kimi̱ṣṭāśva̍ i̱ṣṭara̍śmire̱ta ī̍śā̱nāsa̱staru̍ṣa ṛñjate̱ nṝn
हिर॑ण्यकर्णं मणिग्रीव॒मर्ण॒स्तन्नो॒ विश्वे॑ वरिवस्यन्तु दे॒वाः ।
अ॒र्यो गिर॑: स॒द्य आ ज॒ग्मुषी॒रोस्राश्चा॑कन्तू॒भये॑ष्व॒स्मे
॥१४॥hira̍ṇyakarṇaṃ maṇigrīva̱marṇa̱stanno̱ viśve̍ varivasyantu de̱vāḥ |
a̱ryo gira̍: sa̱dya ā ja̱gmuṣī̱rosrāścā̍kantū̱bhaye̍ṣva̱sme
च॒त्वारो॑ मा मश॒र्शार॑स्य॒ शिश्व॒स्त्रयो॒ राज्ञ॒ आय॑वसस्य जि॒ष्णोः ।
रथो॑ वां मित्रावरुणा दी॒र्घाप्सा॒: स्यूम॑गभस्ति॒: सूरो॒ नाद्यौ॑त्
॥१५॥ca̱tvāro̍ mā maśa̱rśāra̍sya̱ śiśva̱strayo̱ rājña̱ āya̍vasasya ji̱ṣṇoḥ |
ratho̍ vāṃ mitrāvaruṇā dī̱rghāpsā̱: syūma̍gabhasti̱: sūro̱ nādyau̍t