अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
२१ मेधातिथिः काण्वः। १-४ अश्विनौ, ५-८ सविता, ९-१० अग्निः, ११ देव्यः, १२ इन्द्राणी वरुणान्यग्नाय्यः, १३-१४ द्यावापृथिव्यौ, १५ पृथिवी, १६ विष्णुर्देवा वा, १७-२१ विष्णुः। गायत्री।
प्रा॒त॒र्युजा॒ वि बो॑धया॒श्विना॒वेह ग॑च्छताम् । अ॒स्य सोम॑स्य पी॒तये॑
॥१॥prā̱ta̱ryujā̱ vi bo̍dhayā̱śvinā̱veha ga̍cchatām | a̱sya soma̍sya pī̱taye̍
या सु॒रथा॑ र॒थीत॑मो॒भा दे॒वा दि॑वि॒स्पृशा॑ । अ॒श्विना॒ ता ह॑वामहे
॥२॥yā su̱rathā̍ ra̱thīta̍mo̱bhā de̱vā di̍vi̱spṛśā̍ | a̱śvinā̱ tā ha̍vāmahe
या वां॒ कशा॒ मधु॑म॒त्यश्वि॑ना सू॒नृता॑वती । तया॑ य॒ज्ञं मि॑मिक्षतम्
॥३॥yā vā̱ṃ kaśā̱ madhu̍ma̱tyaśvi̍nā sū̱nṛtā̍vatī | tayā̍ ya̱jñaṃ mi̍mikṣatam
न॒हि वा॒मस्ति॑ दूर॒के यत्रा॒ रथे॑न॒ गच्छ॑थः । अश्वि॑ना सो॒मिनो॑ गृ॒हम्
॥४॥na̱hi vā̱masti̍ dūra̱ke yatrā̱ rathe̍na̱ gaccha̍thaḥ | aśvi̍nā so̱mino̍ gṛ̱ham
हिर॑ण्यपाणिमू॒तये॑ सवि॒तार॒मुप॑ ह्वये । स चेत्ता॑ दे॒वता॑ प॒दम्
॥५॥hira̍ṇyapāṇimū̱taye̍ savi̱tāra̱mupa̍ hvaye | sa cettā̍ de̱vatā̍ pa̱dam
अ॒पां नपा॑त॒मव॑से सवि॒तार॒मुप॑ स्तुहि । तस्य॑ व्र॒तान्यु॑श्मसि
॥६॥a̱pāṃ napā̍ta̱mava̍se savi̱tāra̱mupa̍ stuhi | tasya̍ vra̱tānyu̍śmasi
वि॒भ॒क्तारं॑ हवामहे॒ वसो॑श्चि॒त्रस्य॒ राध॑सः । स॒वि॒तारं॑ नृ॒चक्ष॑सम्
॥७॥vi̱bha̱ktāra̍ṃ havāmahe̱ vaso̍ści̱trasya̱ rādha̍saḥ | sa̱vi̱tāra̍ṃ nṛ̱cakṣa̍sam
सखा॑य॒ आ नि षी॑दत सवि॒ता स्तोम्यो॒ नु न॑: । दाता॒ राधां॑सि शुम्भति
॥८॥sakhā̍ya̱ ā ni ṣī̍data savi̱tā stomyo̱ nu na̍: | dātā̱ rādhā̍ṃsi śumbhati
अग्ने॒ पत्नी॑रि॒हा व॑ह दे॒वाना॑मुश॒तीरुप॑ । त्वष्टा॑रं॒ सोम॑पीतये
॥९॥agne̱ patnī̍ri̱hā va̍ha de̱vānā̍muśa̱tīrupa̍ | tvaṣṭā̍ra̱ṃ soma̍pītaye
आ ग्ना अ॑ग्न इ॒हाव॑से॒ होत्रां॑ यविष्ठ॒ भार॑तीम् । वरू॑त्रीं धि॒षणां॑ वह
॥१०॥ā gnā a̍gna i̱hāva̍se̱ hotrā̍ṃ yaviṣṭha̱ bhāra̍tīm | varū̍trīṃ dhi̱ṣaṇā̍ṃ vaha
अ॒भि नो॑ दे॒वीरव॑सा म॒हः शर्म॑णा नृ॒पत्नी॑: । अच्छि॑न्नपत्राः सचन्ताम्
॥११॥a̱bhi no̍ de̱vīrava̍sā ma̱haḥ śarma̍ṇā nṛ̱patnī̍: | acchi̍nnapatrāḥ sacantām
इ॒हेन्द्रा॒णीमुप॑ ह्वये वरुणा॒नीं स्व॒स्तये॑ । अ॒ग्नायीं॒ सोम॑पीतये
॥१२॥i̱hendrā̱ṇīmupa̍ hvaye varuṇā̱nīṃ sva̱staye̍ | a̱gnāyī̱ṃ soma̍pītaye
म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न इ॒मं य॒ज्ञं मि॑मिक्षताम् । पि॒पृ॒तां नो॒ भरी॑मभिः
॥१३॥ma̱hī dyauḥ pṛ̍thi̱vī ca̍ na i̱maṃ ya̱jñaṃ mi̍mikṣatām | pi̱pṛ̱tāṃ no̱ bharī̍mabhiḥ
तयो॒रिद् घृ॒तव॒त् पयो॒ विप्रा॑ रिहन्ति धी॒तिभि॑: । ग॒न्ध॒र्वस्य॑ ध्रु॒वे प॒दे
॥१४॥tayo̱rid ghṛ̱tava̱t payo̱ viprā̍ rihanti dhī̱tibhi̍: | ga̱ndha̱rvasya̍ dhru̱ve pa̱de
स्यो॒ना पृ॑थिवि भवानृक्ष॒रा नि॒वेश॑नी । यच्छा॑ न॒: शर्म॑ स॒प्रथ॑:
॥१५॥syo̱nā pṛ̍thivi bhavānṛkṣa̱rā ni̱veśa̍nī | yacchā̍ na̱: śarma̍ sa̱pratha̍:
अतो॑ दे॒वा अ॑वन्तु नो॒ यतो॒ विष्णु॑र्विचक्र॒मे । पृ॒थि॒व्याः स॒प्त धाम॑भिः
॥१६॥ato̍ de̱vā a̍vantu no̱ yato̱ viṣṇu̍rvicakra̱me | pṛ̱thi̱vyāḥ sa̱pta dhāma̍bhiḥ
इ॒दं विष्णु॒र्वि च॑क्रमे त्रे॒धा नि द॑धे प॒दम् । समू॑ह्लमस्य पांसु॒रे
॥१७॥i̱daṃ viṣṇu̱rvi ca̍krame tre̱dhā ni da̍dhe pa̱dam | samū̍hlamasya pāṃsu̱re
त्रीणि॑ प॒दा वि च॑क्रमे॒ विष्णु॑र्गो॒पा अदा॑भ्यः । अतो॒ धर्मा॑णि धा॒रय॑न्
॥१८॥trīṇi̍ pa̱dā vi ca̍krame̱ viṣṇu̍rgo̱pā adā̍bhyaḥ | ato̱ dharmā̍ṇi dhā̱raya̍n
विष्णो॒: कर्मा॑णि पश्यत॒ यतो॑ व्र॒तानि॑ पस्प॒शे । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒: सखा॑
॥१९॥viṣṇo̱: karmā̍ṇi paśyata̱ yato̍ vra̱tāni̍ paspa̱śe | indra̍sya̱ yujya̱: sakhā̍
तद् विष्णो॑: पर॒मं प॒दं सदा॑ पश्यन्ति सू॒रय॑: । दि॒वी॑व॒ चक्षु॒रात॑तम्
॥२०॥tad viṣṇo̍: para̱maṃ pa̱daṃ sadā̍ paśyanti sū̱raya̍: | di̱vī̍va̱ cakṣu̱rāta̍tam
तद् विप्रा॑सो विप॒न्यवो॑ जागृ॒वांस॒: समि॑न्धते । विष्णो॒र्यत् प॑र॒मं प॒दम्
॥२१॥tad viprā̍so vipa̱nyavo̍ jāgṛ̱vāṃsa̱: sami̍ndhate | viṣṇo̱ryat pa̍ra̱maṃ pa̱dam