अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१४ प्रस्कण्वः काण्वः। अग्निः, १-२ अग्निः, अश्विनौ, उषाश्च। प्रगाथः – विषमा बृहत्यः, समाः सतोबृहत्यः।
अग्ने॒ विव॑स्वदु॒षस॑श् चि॒त्रं राधो॑ अमर्त्य ।
आ दा॒शुषे॑ जातवेदो वहा॒ त्वम॒द्या दे॒वाँ उ॑ष॒र्बुध॑:
॥१॥agne̱ viva̍svadu̱ṣasa̍ś ci̱traṃ rādho̍ amartya |
ā dā̱śuṣe̍ jātavedo vahā̱ tvama̱dyā de̱vām̐ u̍ṣa̱rbudha̍:
जुष्टो॒ हि दू॒तो असि॑ हव्य॒वाह॒नो ऽग्ने॑ र॒थीर॑ध्व॒राणा॑म् ।
स॒जूर॒श्विभ्या॑मु॒षसा॑ सु॒वीर्य॑म॒स्मे धे॑हि॒ श्रवो॑ बृ॒हत्
॥२॥juṣṭo̱ hi dū̱to asi̍ havya̱vāha̱no 'gne̍ ra̱thīra̍dhva̱rāṇā̍m |
sa̱jūra̱śvibhyā̍mu̱ṣasā̍ su̱vīrya̍ma̱sme dhe̍hi̱ śravo̍ bṛ̱hat
अ॒द्या दू॒तं वृ॑णीमहे॒ वसु॑म॒ग्निं पु॑रुप्रि॒यम् ।
धू॒मके॑तुं॒ भाऋ॑जीकं॒ व्यु॑ष्टिषु य॒ज्ञाना॑मध्वर॒श्रिय॑म्
॥३॥a̱dyā dū̱taṃ vṛ̍ṇīmahe̱ vasu̍ma̱gniṃ pu̍rupri̱yam |
dhū̱make̍tu̱ṃ bhāṛ̍jīka̱ṃ vyu̍ṣṭiṣu ya̱jñānā̍madhvara̱śriya̍m
श्रेष्ठं॒ यवि॑ष्ठ॒मति॑थिं॒ स्वा॑हुतं॒ जुष्टं॒ जना॑य दा॒शुषे॑ ।
दे॒वाँ अच्छा॒ यात॑वे जा॒तवे॑दसम॒ग्निमी॑ळे॒ व्यु॑ष्टिषु
॥४॥śreṣṭha̱ṃ yavi̍ṣṭha̱mati̍thi̱ṃ svā̍huta̱ṃ juṣṭa̱ṃ janā̍ya dā̱śuṣe̍ |
de̱vām̐ acchā̱ yāta̍ve jā̱tave̍dasama̱gnimī̍l̤e̱ vyu̍ṣṭiṣu
स्त॒वि॒ष्यामि॒ त्वाम॒हं विश्व॑स्यामृत भोजन ।
अग्ने॑ त्रा॒तार॑म॒मृतं॑ मियेध्य॒ यजि॑ष्ठं हव्यवाहन
॥५॥sta̱vi̱ṣyāmi̱ tvāma̱haṃ viśva̍syāmṛta bhojana |
agne̍ trā̱tāra̍ma̱mṛta̍ṃ miyedhya̱ yaji̍ṣṭhaṃ havyavāhana
सु॒शंसो॑ बोधि गृण॒ते य॑विष्ठ्य॒ मधु॑जिह्व॒: स्वा॑हुतः ।
प्रस्क॑ण्वस्य प्रति॒रन्नायु॑र्जी॒वसे॑ नम॒स्या दैव्यं॒ जन॑म्
॥६॥su̱śaṃso̍ bodhi gṛṇa̱te ya̍viṣṭhya̱ madhu̍jihva̱: svā̍hutaḥ |
praska̍ṇvasya prati̱rannāyu̍rjī̱vase̍ nama̱syā daivya̱ṃ jana̍m
होता॑रं वि॒श्ववे॑दसं॒ सं हि त्वा॒ विश॑ इ॒न्धते॑ ।
स आ व॑ह पुरुहूत॒ प्रचे॑त॒सो ऽग्ने॑ दे॒वाँ इ॒ह द्र॒वत्
॥७॥hotā̍raṃ vi̱śvave̍dasa̱ṃ saṃ hi tvā̱ viśa̍ i̱ndhate̍ |
sa ā va̍ha puruhūta̱ prace̍ta̱so 'gne̍ de̱vām̐ i̱ha dra̱vat
स॒वि॒तार॑मु॒षस॑म॒श्विना॒ भग॑म॒ग्निं व्यु॑ष्टिषु॒ क्षप॑: ।
कण्वा॑सस्त्वा सु॒तसो॑मास इन्धते हव्य॒वाहं॑ स्वध्वर
॥८॥sa̱vi̱tāra̍mu̱ṣasa̍ma̱śvinā̱ bhaga̍ma̱gniṃ vyu̍ṣṭiṣu̱ kṣapa̍: |
kaṇvā̍sastvā su̱taso̍māsa indhate havya̱vāha̍ṃ svadhvara
पति॒र्ह्य॑ध्व॒राणा॒मग्ने॑ दू॒तो वि॒शामसि॑ ।
उ॒ष॒र्बुध॒ आ व॑ह॒ सोम॑पीतये दे॒वाँ अ॒द्य स्व॒र्दृश॑:
॥९॥pati̱rhya̍dhva̱rāṇā̱magne̍ dū̱to vi̱śāmasi̍ |
u̱ṣa̱rbudha̱ ā va̍ha̱ soma̍pītaye de̱vām̐ a̱dya sva̱rdṛśa̍:
अग्ने॒ पूर्वा॒ अनू॒षसो॑ विभावसो दी॒देथ॑ वि॒श्वद॑र्शतः ।
असि॒ ग्रामे॑ष्ववि॒ता पु॒रोहि॒तो ऽसि॑ य॒ज्ञेषु॒ मानु॑षः
॥१०॥agne̱ pūrvā̱ anū̱ṣaso̍ vibhāvaso dī̱detha̍ vi̱śvada̍rśataḥ |
asi̱ grāme̍ṣvavi̱tā pu̱rohi̱to 'si̍ ya̱jñeṣu̱ mānu̍ṣaḥ
नि त्वा॑ य॒ज्ञस्य॒ साध॑न॒मग्ने॒ होता॑रमृ॒त्विज॑म् ।
म॒नु॒ष्वद् दे॑व धीमहि॒ प्रचे॑तसं जी॒रं दू॒तमम॑र्त्यम्
॥११॥ni tvā̍ ya̱jñasya̱ sādha̍na̱magne̱ hotā̍ramṛ̱tvija̍m |
ma̱nu̱ṣvad de̍va dhīmahi̱ prace̍tasaṃ jī̱raṃ dū̱tamama̍rtyam
यद् दे॒वानां॑ मित्रमहः पु॒रोहि॒तो ऽन्त॑रो॒ यासि॑ दू॒त्य॑म् ।
सिन्धो॑रिव॒ प्रस्व॑नितास ऊ॒र्मयो॒ ऽग्नेर्भ्रा॑जन्ते अ॒र्चय॑:
॥१२॥yad de̱vānā̍ṃ mitramahaḥ pu̱rohi̱to 'nta̍ro̱ yāsi̍ dū̱tya̍m |
sindho̍riva̱ prasva̍nitāsa ū̱rmayo̱ 'gnerbhrā̍jante a̱rcaya̍:
श्रु॒धि श्रु॑त्कर्ण॒ वह्नि॑भिर्दे॒वैर॑ग्ने स॒याव॑भिः ।
आ सी॑दन्तु ब॒र्हिषि॑ मि॒त्रो अ॑र्य॒मा प्रा॑त॒र्यावा॑णो अध्व॒रम्
॥१३॥śru̱dhi śru̍tkarṇa̱ vahni̍bhirde̱vaira̍gne sa̱yāva̍bhiḥ |
ā sī̍dantu ba̱rhiṣi̍ mi̱tro a̍rya̱mā prā̍ta̱ryāvā̍ṇo adhva̱ram
शृ॒ण्वन्तु॒ स्तोमं॑ म॒रुत॑: सु॒दान॑वो ऽग्निजि॒ह्वा ऋ॑ता॒वृध॑: ।
पिब॑तु॒ सोमं॒ वरु॑णो धृ॒तव्र॑तो॒ ऽश्विभ्या॑मु॒षसा॑ स॒जूः
॥१४॥śṛ̱ṇvantu̱ stoma̍ṃ ma̱ruta̍: su̱dāna̍vo 'gniji̱hvā ṛ̍tā̱vṛdha̍: |
piba̍tu̱ soma̱ṃ varu̍ṇo dhṛ̱tavra̍to̱ 'śvibhyā̍mu̱ṣasā̍ sa̱jūḥ