अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१२ अयास्य आंगिरसः। बृहस्पति:। त्रिष्टुप्।
उ॒द॒प्रुतो॒ न वयो॒ रक्ष॑माणा॒ वाव॑दतो अ॒भ्रिय॑स्येव॒ घोषा॑: ।
गि॒रि॒भ्रजो॒ नोर्मयो॒ मद॑न्तो॒ बृह॒स्पति॑म॒भ्य१र्का अ॑नावन्
॥१॥u̱da̱pruto̱ na vayo̱ rakṣa̍māṇā̱ vāva̍dato a̱bhriya̍syeva̱ ghoṣā̍: |
gi̱ri̱bhrajo̱ normayo̱ mada̍nto̱ bṛha̱spati̍ma̱bhya1rkā a̍nāvan
सं गोभि॑राङ्गिर॒सो नक्ष॑माणो॒ भग॑ इ॒वेद॑र्य॒मणं॑ निनाय ।
जने॑ मि॒त्रो न दम्प॑ती अनक्ति॒ बृह॑स्पते वा॒जया॒शूँरि॑वा॒जौ
॥२॥saṃ gobhi̍rāṅgira̱so nakṣa̍māṇo̱ bhaga̍ i̱veda̍rya̱maṇa̍ṃ nināya |
jane̍ mi̱tro na dampa̍tī anakti̱ bṛha̍spate vā̱jayā̱śūm̐ri̍vā̱jau
सा॒ध्व॒र्या अ॑ति॒थिनी॑रिषि॒रा: स्पा॒र्हाः सु॒वर्णा॑ अनव॒द्यरू॑पाः ।
बृह॒स्पति॒: पर्व॑तेभ्यो वि॒तूर्या॒ निर्गा ऊ॑पे॒ यव॑मिव स्थि॒विभ्य॑:
॥३॥sā̱dhva̱ryā a̍ti̱thinī̍riṣi̱rā: spā̱rhāḥ su̱varṇā̍ anava̱dyarū̍pāḥ |
bṛha̱spati̱: parva̍tebhyo vi̱tūryā̱ nirgā ū̍pe̱ yava̍miva sthi̱vibhya̍:
आ॒प्रु॒षा॒यन्मधु॑न ऋ॒तस्य॒ योनि॑मवक्षि॒पन्न॒र्क उ॒ल्कामि॑व॒ द्योः ।
बृह॒स्पति॑रु॒द्धर॒न्नश्म॑नो॒ गा भूम्या॑ उ॒द्नेव॒ वि त्वचं॑ बिभेद
॥४॥ā̱pru̱ṣā̱yanmadhu̍na ṛ̱tasya̱ yoni̍mavakṣi̱panna̱rka u̱lkāmi̍va̱ dyoḥ |
bṛha̱spati̍ru̱ddhara̱nnaśma̍no̱ gā bhūmyā̍ u̱dneva̱ vi tvaca̍ṃ bibheda
अप॒ ज्योति॑षा॒ तमो॑ अ॒न्तरि॑क्षादु॒द्नः शीपा॑लमिव॒ वात॑ आजत् ।
बृह॒स्पति॑रनु॒मृश्या॑ व॒लस्या॒ऽभ्रमि॑व॒ वात॒ आ च॑क्र॒ आ गाः
॥५॥apa̱ jyoti̍ṣā̱ tamo̍ a̱ntari̍kṣādu̱dnaḥ śīpā̍lamiva̱ vāta̍ ājat |
bṛha̱spati̍ranu̱mṛśyā̍ va̱lasyā̱'bhrami̍va̱ vāta̱ ā ca̍kra̱ ā gāḥ
य॒दा व॒लस्य॒ पीय॑तो॒ जसुं॒ भेद्बृह॒स्पति॑रग्नि॒तपो॑भिर॒र्कैः ।
द॒द्भिर्न जि॒ह्वा परि॑विष्ट॒माद॑दा॒विर्नि॒धीँर॑कृणोदु॒स्रिया॑णाम्
॥६॥ya̱dā va̱lasya̱ pīya̍to̱ jasu̱ṃ bhedbṛha̱spati̍ragni̱tapo̍bhira̱rkaiḥ |
da̱dbhirna ji̱hvā pari̍viṣṭa̱māda̍dā̱virni̱dhīm̐ra̍kṛṇodu̱sriyā̍ṇām
बृह॒स्पति॒रम॑त॒ हि त्यदा॑सां॒ नाम॑ स्व॒रीणां॒ सद॑ने॒ गुहा॒ यत् ।
आ॒ण्डेव॑ भि॒त्त्वा श॑कु॒नस्य॒ गर्भ॒मुदु॒स्रिया॒: पर्व॑तस्य॒ त्मना॑जत्
॥७॥bṛha̱spati̱rama̍ta̱ hi tyadā̍sā̱ṃ nāma̍ sva̱rīṇā̱ṃ sada̍ne̱ guhā̱ yat |
ā̱ṇḍeva̍ bhi̱ttvā śa̍ku̱nasya̱ garbha̱mudu̱sriyā̱: parva̍tasya̱ tmanā̍jat
अश्नापि॑नद्धं॒ मधु॒ पर्य॑पश्य॒न्मत्स्यं॒ न दी॒न उ॒दनि॑ क्षि॒यन्त॑म् ।
निष्टज्ज॑भार चम॒सं न वृ॒क्षाद्बृह॒स्पति॑र्विर॒वेणा॑ वि॒कृत्य॑
॥८॥aśnāpi̍naddha̱ṃ madhu̱ parya̍paśya̱nmatsya̱ṃ na dī̱na u̱dani̍ kṣi̱yanta̍m |
niṣṭajja̍bhāra cama̱saṃ na vṛ̱kṣādbṛha̱spati̍rvira̱veṇā̍ vi̱kṛtya̍
सोषाम॑विन्द॒त्स स्व१: सो अ॒ग्निं सो अ॒र्केण॒ वि ब॑बाधे॒ तमां॑सि ।
बृह॒स्पति॒र्गोव॑पुषो व॒लस्य॒ निर्म॒ज्जानं॒ न पर्व॑णो जभार
॥९॥soṣāma̍vinda̱tsa sva1: so a̱gniṃ so a̱rkeṇa̱ vi ba̍bādhe̱ tamā̍ṃsi |
bṛha̱spati̱rgova̍puṣo va̱lasya̱ nirma̱jjāna̱ṃ na parva̍ṇo jabhāra
हि॒मेव॑ प॒र्णा मु॑षि॒ता वना॑नि॒ बृह॒स्पति॑नाकृपयद्व॒लो गाः ।
अ॒ना॒नु॒कृ॒त्यम॑पु॒नश्च॑कार॒ यात्सूर्या॒मासा॑ मि॒थ उ॒च्चरा॑तः
॥१०॥hi̱meva̍ pa̱rṇā mu̍ṣi̱tā vanā̍ni̱ bṛha̱spati̍nākṛpayadva̱lo gāḥ |
a̱nā̱nu̱kṛ̱tyama̍pu̱naśca̍kāra̱ yātsūryā̱māsā̍ mi̱tha u̱ccarā̍taḥ
अ॒भि श्या॒वं न कृश॑नेभि॒रश्वं॒ नक्ष॑त्रेभिः पि॒तरो॒ द्याम॑पिंशन् ।
रात्र्यां॒ तमो॒ अद॑धु॒र्ज्योति॒रह॒न्बृह॒स्पति॑र्भि॒नदद्रिं॑ वि॒दद्गाः
॥११॥a̱bhi śyā̱vaṃ na kṛśa̍nebhi̱raśva̱ṃ nakṣa̍trebhiḥ pi̱taro̱ dyāma̍piṃśan |
rātryā̱ṃ tamo̱ ada̍dhu̱rjyoti̱raha̱nbṛha̱spati̍rbhi̱nadadri̍ṃ vi̱dadgāḥ
इ॒दम॑कर्म॒ नमो॑ अभ्रि॒याय॒ यः पू॒र्वीरन्वा॒नोन॑वीति ।
बृह॒स्पति॒: स हि गोभि॒: सो अश्वै॒: स वी॒रेभि॒: स नृभि॑र्नो॒ वयो॑ धात्
॥१२॥i̱dama̍karma̱ namo̍ abhri̱yāya̱ yaḥ pū̱rvīranvā̱nona̍vīti |
bṛha̱spati̱: sa hi gobhi̱: so aśvai̱: sa vī̱rebhi̱: sa nṛbhi̍rno̱ vayo̍ dhāt