अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१४ दमनो यामायनः। अग्निः। त्रिष्टुप्,११-१४ अनुष्टुप्।
मैन॑मग्ने॒ वि द॑हो॒ माभि शो॑चो॒ मास्य॒ त्वचं॑ चिक्षिपो॒ मा शरी॑रम् ।
य॒दा शृ॒तं कृ॒णवो॑ जातवे॒दोऽथे॑मेनं॒ प्र हि॑णुतात्पि॒तृभ्य॑:
॥१॥maina̍magne̱ vi da̍ho̱ mābhi śo̍co̱ māsya̱ tvaca̍ṃ cikṣipo̱ mā śarī̍ram |
ya̱dā śṛ̱taṃ kṛ̱ṇavo̍ jātave̱do'the̍mena̱ṃ pra hi̍ṇutātpi̱tṛbhya̍:
शृ॒तं य॒दा कर॑सि जातवे॒दोऽथे॑मेनं॒ परि॑ दत्तात्पि॒तृभ्य॑: ।
य॒दा गच्छा॒त्यसु॑नीतिमे॒तामथा॑ दे॒वानां॑ वश॒नीर्भ॑वाति
॥२॥śṛ̱taṃ ya̱dā kara̍si jātave̱do'the̍mena̱ṃ pari̍ dattātpi̱tṛbhya̍: |
ya̱dā gacchā̱tyasu̍nītime̱tāmathā̍ de̱vānā̍ṃ vaśa̱nīrbha̍vāti
सूर्यं॒ चक्षु॑र्गच्छतु॒ वात॑मा॒त्मा द्यां च॑ गच्छ पृथि॒वीं च॒ धर्म॑णा ।
अ॒पो वा॑ गच्छ॒ यदि॒ तत्र॑ ते हि॒तमोष॑धीषु॒ प्रति॑ तिष्ठा॒ शरी॑रैः
॥३॥sūrya̱ṃ cakṣu̍rgacchatu̱ vāta̍mā̱tmā dyāṃ ca̍ gaccha pṛthi̱vīṃ ca̱ dharma̍ṇā |
a̱po vā̍ gaccha̱ yadi̱ tatra̍ te hi̱tamoṣa̍dhīṣu̱ prati̍ tiṣṭhā̱ śarī̍raiḥ
अ॒जो भा॒गस्तप॑सा॒ तं त॑पस्व॒ तं ते॑ शो॒चिस्त॑पतु॒ तं ते॑ अ॒र्चिः ।
यास्ते॑ शि॒वास्त॒न्वो॑ जातवेद॒स्ताभि॑र्वहैनं सु॒कृता॑मु लो॒कम्
॥४॥a̱jo bhā̱gastapa̍sā̱ taṃ ta̍pasva̱ taṃ te̍ śo̱cista̍patu̱ taṃ te̍ a̱rciḥ |
yāste̍ śi̱vāsta̱nvo̍ jātaveda̱stābhi̍rvahainaṃ su̱kṛtā̍mu lo̱kam
अव॑ सृज॒ पुन॑रग्ने पि॒तृभ्यो॒ यस्त॒ आहु॑त॒श्चर॑ति स्व॒धाभि॑: ।
आयु॒र्वसा॑न॒ उप॑ वेतु॒ शेष॒: सं ग॑च्छतां त॒न्वा॑ जातवेदः
॥५॥ava̍ sṛja̱ puna̍ragne pi̱tṛbhyo̱ yasta̱ āhu̍ta̱ścara̍ti sva̱dhābhi̍: |
āyu̱rvasā̍na̱ upa̍ vetu̱ śeṣa̱: saṃ ga̍cchatāṃ ta̱nvā̍ jātavedaḥ
यत्ते॑ कृ॒ष्णः श॑कु॒न आ॑तु॒तोद॑ पिपी॒लः स॒र्प उ॒त वा॒ श्वाप॑दः ।
अ॒ग्निष्टद्वि॒श्वाद॑ग॒दं कृ॑णोतु॒ सोम॑श्च॒ यो ब्रा॑ह्म॒णाँ आ॑वि॒वेश॑
॥६॥yatte̍ kṛ̱ṣṇaḥ śa̍ku̱na ā̍tu̱toda̍ pipī̱laḥ sa̱rpa u̱ta vā̱ śvāpa̍daḥ |
a̱gniṣṭadvi̱śvāda̍ga̱daṃ kṛ̍ṇotu̱ soma̍śca̱ yo brā̍hma̱ṇām̐ ā̍vi̱veśa̍
अ॒ग्नेर्वर्म॒ परि॒ गोभि॑र्व्ययस्व॒ सं प्रोर्णु॑ष्व॒ पीव॑सा॒ मेद॑सा च ।
नेत्त्वा॑ धृ॒ष्णुर्हर॑सा॒ जर्हृ॑षाणो द॒धृग्वि॑ध॒क्ष्यन्प॑र्य॒ङ्खया॑ते
॥७॥a̱gnervarma̱ pari̱ gobhi̍rvyayasva̱ saṃ prorṇu̍ṣva̱ pīva̍sā̱ meda̍sā ca |
nettvā̍ dhṛ̱ṣṇurhara̍sā̱ jarhṛ̍ṣāṇo da̱dhṛgvi̍dha̱kṣyanpa̍rya̱ṅkhayā̍te
इ॒मम॑ग्ने चम॒सं मा वि जि॑ह्वरः प्रि॒यो दे॒वाना॑मु॒त सो॒म्याना॑म् ।
ए॒ष यश्च॑म॒सो दे॑व॒पान॒स्तस्मि॑न्दे॒वा अ॒मृता॑ मादयन्ते
॥८॥i̱mama̍gne cama̱saṃ mā vi ji̍hvaraḥ pri̱yo de̱vānā̍mu̱ta so̱myānā̍m |
e̱ṣa yaśca̍ma̱so de̍va̱pāna̱stasmi̍nde̱vā a̱mṛtā̍ mādayante
क्र॒व्याद॑म॒ग्निं प्र हि॑णोमि दू॒रं य॒मरा॑ज्ञो गच्छतु रिप्रवा॒हः ।
इ॒हैवायमित॑रो जा॒तवे॑दा दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं व॑हतु प्रजा॒नन्
॥९॥kra̱vyāda̍ma̱gniṃ pra hi̍ṇomi dū̱raṃ ya̱marā̍jño gacchatu ripravā̱haḥ |
i̱haivāyamita̍ro jā̱tave̍dā de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ va̍hatu prajā̱nan
यो अ॒ग्निः क्र॒व्यात्प्र॑वि॒वेश॑ वो गृ॒हमि॒मं पश्य॒न्नित॑रं जा॒तवे॑दसम् ।
तं ह॑रामि पितृय॒ज्ञाय॑ दे॒वं स घ॒र्ममि॑न्वात्पर॒मे स॒धस्थे॑
॥१०॥yo a̱gniḥ kra̱vyātpra̍vi̱veśa̍ vo gṛ̱hami̱maṃ paśya̱nnita̍raṃ jā̱tave̍dasam |
taṃ ha̍rāmi pitṛya̱jñāya̍ de̱vaṃ sa gha̱rmami̍nvātpara̱me sa̱dhasthe̍
यो अ॒ग्निः क्र॑व्य॒वाह॑नः पि॒तॄन्यक्ष॑दृता॒वृध॑: । प्रेदु॑ ह॒व्यानि॑ वोचति दे॒वेभ्य॑श्च पि॒तृभ्य॒ आ
॥११॥yo a̱gniḥ kra̍vya̱vāha̍naḥ pi̱tṝnyakṣa̍dṛtā̱vṛdha̍: | predu̍ ha̱vyāni̍ vocati de̱vebhya̍śca pi̱tṛbhya̱ ā
उ॒शन्त॑स्त्वा॒ नि धी॑मह्यु॒शन्त॒: समि॑धीमहि । उ॒शन्नु॑श॒त आ व॑ह पि॒तॄन्ह॒विषे॒ अत्त॑वे
॥१२॥u̱śanta̍stvā̱ ni dhī̍mahyu̱śanta̱: sami̍dhīmahi | u̱śannu̍śa̱ta ā va̍ha pi̱tṝnha̱viṣe̱ atta̍ve
यं त्वम॑ग्ने स॒मद॑ह॒स्तमु॒ निर्वा॑पया॒ पुन॑: । कि॒याम्ब्वत्र॑ रोहतु पाकदू॒र्वा व्य॑ल्कशा
॥१३॥yaṃ tvama̍gne sa̱mada̍ha̱stamu̱ nirvā̍payā̱ puna̍: | ki̱yāmbvatra̍ rohatu pākadū̱rvā vya̍lkaśā
शीति॑के॒ शीति॑कावति॒ ह्लादि॑के॒ ह्लादि॑कावति । म॒ण्डू॒क्या॒३ सु सं ग॑म इ॒मं स्व१ग्निं ह॑र्षय
॥१४॥śīti̍ke̱ śīti̍kāvati̱ hlādi̍ke̱ hlādi̍kāvati | ma̱ṇḍū̱kyā̱3 su saṃ ga̍ma i̱maṃ sva1gniṃ ha̍rṣaya