अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१७ गयः प्लातः। विश्वे देवाः।जगती, १२,१६,१७ त्रिष्टुप्।
क॒था दे॒वानां॑ कत॒मस्य॒ याम॑नि सु॒मन्तु॒ नाम॑ शृण्व॒तां म॑नामहे ।
को मृ॑ळाति कत॒मो नो॒ मय॑स्करत्कत॒म ऊ॒ती अ॒भ्या व॑वर्तति
॥१॥ka̱thā de̱vānā̍ṃ kata̱masya̱ yāma̍ni su̱mantu̱ nāma̍ śṛṇva̱tāṃ ma̍nāmahe |
ko mṛ̍l̤āti kata̱mo no̱ maya̍skaratkata̱ma ū̱tī a̱bhyā va̍vartati
क्र॒तू॒यन्ति॒ क्रत॑वो हृ॒त्सु धी॒तयो॒ वेन॑न्ति वे॒नाः प॒तय॒न्त्या दिश॑: ।
न म॑र्डि॒ता वि॑द्यते अ॒न्य ए॑भ्यो दे॒वेषु॑ मे॒ अधि॒ कामा॑ अयंसत
॥२॥kra̱tū̱yanti̱ krata̍vo hṛ̱tsu dhī̱tayo̱ vena̍nti ve̱nāḥ pa̱taya̱ntyā diśa̍: |
na ma̍rḍi̱tā vi̍dyate a̱nya e̍bhyo de̱veṣu̍ me̱ adhi̱ kāmā̍ ayaṃsata
नरा॑ वा॒ शंसं॑ पू॒षण॒मगो॑ह्यम॒ग्निं दे॒वेद्ध॑म॒भ्य॑र्चसे गि॒रा ।
सूर्या॒मासा॑ च॒न्द्रम॑सा य॒मं दि॒वि त्रि॒तं वात॑मु॒षस॑म॒क्तुम॒श्विना॑
॥३॥narā̍ vā̱ śaṃsa̍ṃ pū̱ṣaṇa̱mago̍hyama̱gniṃ de̱veddha̍ma̱bhya̍rcase gi̱rā |
sūryā̱māsā̍ ca̱ndrama̍sā ya̱maṃ di̱vi tri̱taṃ vāta̍mu̱ṣasa̍ma̱ktuma̱śvinā̍
क॒था क॒विस्तु॑वी॒रवा॒न्कया॑ गि॒रा बृह॒स्पति॑र्वावृधते सुवृ॒क्तिभि॑: ।
अ॒ज एक॑पात्सु॒हवे॑भि॒ॠक्व॑भि॒रहि॑: शृणोतु बु॒ध्न्यो॒३ हवी॑मनि
॥४॥ka̱thā ka̱vistu̍vī̱ravā̱nkayā̍ gi̱rā bṛha̱spati̍rvāvṛdhate suvṛ̱ktibhi̍: |
a̱ja eka̍pātsu̱have̍bhi̱ṝkva̍bhi̱rahi̍: śṛṇotu bu̱dhnyo̱3 havī̍mani
दक्ष॑स्य वादिते॒ जन्म॑नि व्र॒ते राजा॑ना मि॒त्रावरु॒णा वि॑वाससि ।
अतू॑र्तपन्थाः पुरु॒रथो॑ अर्य॒मा स॒प्तहो॑ता॒ विषु॑रूपेषु॒ जन्म॑सु
॥५॥dakṣa̍sya vādite̱ janma̍ni vra̱te rājā̍nā mi̱trāvaru̱ṇā vi̍vāsasi |
atū̍rtapanthāḥ puru̱ratho̍ arya̱mā sa̱ptaho̍tā̱ viṣu̍rūpeṣu̱ janma̍su
ते नो॒ अर्व॑न्तो हवन॒श्रुतो॒ हवं॒ विश्वे॑ शृण्वन्तु वा॒जिनो॑ मि॒तद्र॑वः ।
स॒ह॒स्र॒सा मे॒धसा॑ताविव॒ त्मना॑ म॒हो ये धनं॑ समि॒थेषु॑ जभ्रि॒रे
॥६॥te no̱ arva̍nto havana̱śruto̱ hava̱ṃ viśve̍ śṛṇvantu vā̱jino̍ mi̱tadra̍vaḥ |
sa̱ha̱sra̱sā me̱dhasā̍tāviva̱ tmanā̍ ma̱ho ye dhana̍ṃ sami̱theṣu̍ jabhri̱re
प्र वो॑ वा॒युं र॑थ॒युजं॒ पुरं॑धिं॒ स्तोमै॑: कृणुध्वं स॒ख्याय॑ पू॒षण॑म् ।
ते हि दे॒वस्य॑ सवि॒तुः सवी॑मनि॒ क्रतुं॒ सच॑न्ते स॒चित॒: सचे॑तसः
॥७॥pra vo̍ vā̱yuṃ ra̍tha̱yuja̱ṃ pura̍ṃdhi̱ṃ stomai̍: kṛṇudhvaṃ sa̱khyāya̍ pū̱ṣaṇa̍m |
te hi de̱vasya̍ savi̱tuḥ savī̍mani̱ kratu̱ṃ saca̍nte sa̱cita̱: sace̍tasaḥ
त्रिः स॒प्त स॒स्रा न॒द्यो॑ म॒हीर॒पो वन॒स्पती॒न्पर्व॑ताँ अ॒ग्निमू॒तये॑ ।
कृ॒शानु॒मस्तॄ॑न्ति॒ष्यं॑ स॒धस्थ॒ आ रु॒द्रं रु॒द्रेषु॑ रु॒द्रियं॑ हवामहे
॥८॥triḥ sa̱pta sa̱srā na̱dyo̍ ma̱hīra̱po vana̱spatī̱nparva̍tām̐ a̱gnimū̱taye̍ |
kṛ̱śānu̱mastṝ̍nti̱ṣya̍ṃ sa̱dhastha̱ ā ru̱draṃ ru̱dreṣu̍ ru̱driya̍ṃ havāmahe
सर॑स्वती स॒रयु॒: सिन्धु॑रू॒र्मिभि॑र्म॒हो म॒हीरव॒सा य॑न्तु॒ वक्ष॑णीः ।
दे॒वीरापो॑ मा॒तर॑: सूदयि॒त्न्वो॑ घृ॒तव॒त्पयो॒ मधु॑मन्नो अर्चत
॥९॥sara̍svatī sa̱rayu̱: sindhu̍rū̱rmibhi̍rma̱ho ma̱hīrava̱sā ya̍ntu̱ vakṣa̍ṇīḥ |
de̱vīrāpo̍ mā̱tara̍: sūdayi̱tnvo̍ ghṛ̱tava̱tpayo̱ madhu̍manno arcata
उ॒त मा॒ता बृ॑हद्दि॒वा शृ॑णोतु न॒स्त्वष्टा॑ दे॒वेभि॒र्जनि॑भिः पि॒ता वच॑: ।
ऋ॒भु॒क्षा वाजो॒ रथ॒स्पति॒र्भगो॑ र॒ण्वः शंस॑: शशमा॒नस्य॑ पातु नः
॥१०॥u̱ta mā̱tā bṛ̍haddi̱vā śṛ̍ṇotu na̱stvaṣṭā̍ de̱vebhi̱rjani̍bhiḥ pi̱tā vaca̍: |
ṛ̱bhu̱kṣā vājo̱ ratha̱spati̱rbhago̍ ra̱ṇvaḥ śaṃsa̍: śaśamā̱nasya̍ pātu naḥ
र॒ण्वः संदृ॑ष्टौ पितु॒माँ इ॑व॒ क्षयो॑ भ॒द्रा रु॒द्राणां॑ म॒रुता॒मुप॑स्तुतिः ।
गोभि॑: ष्याम य॒शसो॒ जने॒ष्वा सदा॑ देवास॒ इळ॑या सचेमहि
॥११॥ra̱ṇvaḥ saṃdṛ̍ṣṭau pitu̱mām̐ i̍va̱ kṣayo̍ bha̱drā ru̱drāṇā̍ṃ ma̱rutā̱mupa̍stutiḥ |
gobhi̍: ṣyāma ya̱śaso̱ jane̱ṣvā sadā̍ devāsa̱ il̤a̍yā sacemahi
यां मे॒ धियं॒ मरु॑त॒ इन्द्र॒ देवा॒ अद॑दात वरुण मित्र यू॒यम् ।
तां पी॑पयत॒ पय॑सेव धे॒नुं कु॒विद्गिरो॒ अधि॒ रथे॒ वहा॑थ
॥१२॥yāṃ me̱ dhiya̱ṃ maru̍ta̱ indra̱ devā̱ ada̍dāta varuṇa mitra yū̱yam |
tāṃ pī̍payata̱ paya̍seva dhe̱nuṃ ku̱vidgiro̱ adhi̱ rathe̱ vahā̍tha
कु॒विद॒ङ्ग प्रति॒ यथा॑ चिद॒स्य न॑: सजा॒त्य॑स्य मरुतो॒ बुबो॑धथ ।
नाभा॒ यत्र॑ प्रथ॒मं सं॒नसा॑महे॒ तत्र॑ जामि॒त्वमदि॑तिर्दधातु नः
॥१३॥ku̱vida̱ṅga prati̱ yathā̍ cida̱sya na̍: sajā̱tya̍sya maruto̱ bubo̍dhatha |
nābhā̱ yatra̍ pratha̱maṃ sa̱ṃnasā̍mahe̱ tatra̍ jāmi̱tvamadi̍tirdadhātu naḥ
ते हि द्यावा॑पृथि॒वी मा॒तरा॑ म॒ही दे॒वी दे॒वाञ्जन्म॑ना य॒ज्ञिये॑ इ॒तः ।
उ॒भे बि॑भृत उ॒भयं॒ भरी॑मभिः पु॒रू रेतां॑सि पि॒तृभि॑श्च सिञ्चतः
॥१४॥te hi dyāvā̍pṛthi̱vī mā̱tarā̍ ma̱hī de̱vī de̱vāñjanma̍nā ya̱jñiye̍ i̱taḥ |
u̱bhe bi̍bhṛta u̱bhaya̱ṃ bharī̍mabhiḥ pu̱rū retā̍ṃsi pi̱tṛbhi̍śca siñcataḥ
वि षा होत्रा॒ विश्व॑मश्नोति॒ वार्यं॒ बृह॒स्पति॑र॒रम॑ति॒: पनी॑यसी ।
ग्रावा॒ यत्र॑ मधु॒षुदु॒च्यते॑ बृ॒हदवी॑वशन्त म॒तिभि॑र्मनी॒षिण॑:
॥१५॥vi ṣā hotrā̱ viśva̍maśnoti̱ vārya̱ṃ bṛha̱spati̍ra̱rama̍ti̱: panī̍yasī |
grāvā̱ yatra̍ madhu̱ṣudu̱cyate̍ bṛ̱hadavī̍vaśanta ma̱tibhi̍rmanī̱ṣiṇa̍:
ए॒वा क॒विस्तु॑वी॒रवाँ॑ ऋत॒ज्ञा द्र॑विण॒स्युर्द्रवि॑णसश्चका॒नः ।
उ॒क्थेभि॒रत्र॑ म॒तिभि॑श्च॒ विप्रोऽपी॑पय॒द्गयो॑ दि॒व्यानि॒ जन्म॑
॥१६॥e̱vā ka̱vistu̍vī̱ravā̍m̐ ṛta̱jñā dra̍viṇa̱syurdravi̍ṇasaścakā̱naḥ |
u̱kthebhi̱ratra̍ ma̱tibhi̍śca̱ vipro'pī̍paya̱dgayo̍ di̱vyāni̱ janma̍
ए॒वा प्ल॒तेः सू॒नुर॑वीवृधद्वो॒ विश्व॑ आदित्या अदिते मनी॒षी ।
ई॒शा॒नासो॒ नरो॒ अम॑र्त्ये॒नास्ता॑वि॒ जनो॑ दि॒व्यो गये॑न
॥१७॥e̱vā pla̱teḥ sū̱nura̍vīvṛdhadvo̱ viśva̍ ādityā adite manī̱ṣī |
ī̱śā̱nāso̱ naro̱ ama̍rtye̱nāstā̍vi̱ jano̍ di̱vyo gaye̍na