अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१२ वत्सप्रिर्भालन्दनः। अग्निः। त्रिष्टुप्।
दि॒वस्परि॑ प्रथ॒मं ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्मद्द्वि॒तीयं॒ परि॑ जा॒तवे॑दाः ।
तृ॒तीय॑म॒प्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एनं जरते स्वा॒धीः
॥१॥di̱vaspari̍ pratha̱maṃ ja̍jñe a̱gnira̱smaddvi̱tīya̱ṃ pari̍ jā̱tave̍dāḥ |
tṛ̱tīya̍ma̱psu nṛ̱maṇā̱ aja̍sra̱mindhā̍na enaṃ jarate svā̱dhīḥ
वि॒द्मा ते॑ अग्ने त्रे॒धा त्र॒याणि॑ वि॒द्मा ते॒ धाम॒ विभृ॑ता पुरु॒त्रा ।
वि॒द्मा ते॒ नाम॑ पर॒मं गुहा॒ यद्वि॒द्मा तमुत्सं॒ यत॑ आज॒गन्थ॑
॥२॥vi̱dmā te̍ agne tre̱dhā tra̱yāṇi̍ vi̱dmā te̱ dhāma̱ vibhṛ̍tā puru̱trā |
vi̱dmā te̱ nāma̍ para̱maṃ guhā̱ yadvi̱dmā tamutsa̱ṃ yata̍ āja̱gantha̍
स॒मु॒द्रे त्वा॑ नृ॒मणा॑ अ॒प्स्व१न्तर्नृ॒चक्षा॑ ईधे दि॒वो अ॑ग्न॒ ऊध॑न् ।
तृ॒तीये॑ त्वा॒ रज॑सि तस्थि॒वांस॑म॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षा अ॑वर्धन्
॥३॥sa̱mu̱dre tvā̍ nṛ̱maṇā̍ a̱psva1ntarnṛ̱cakṣā̍ īdhe di̱vo a̍gna̱ ūdha̍n |
tṛ̱tīye̍ tvā̱ raja̍si tasthi̱vāṃsa̍ma̱pāmu̱pasthe̍ mahi̱ṣā a̍vardhan
अक्र॑न्दद॒ग्निः स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑: सम॒ञ्जन् ।
स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः
॥४॥akra̍ndada̱gniḥ sta̱naya̍nniva̱ dyauḥ kṣāmā̱ reri̍hadvī̱rudha̍: sama̱ñjan |
sa̱dyo ja̍jñā̱no vi hīmi̱ddho akhya̱dā roda̍sī bhā̱nunā̍ bhātya̱ntaḥ
श्री॒णामु॑दा॒रो ध॒रुणो॑ रयी॒णां म॑नी॒षाणां॒ प्रार्प॑ण॒: सोम॑गोपाः ।
वसु॑: सू॒नुः सह॑सो अ॒प्सु राजा॒ वि भा॒त्यग्र॑ उ॒षसा॑मिधा॒नः
॥५॥śrī̱ṇāmu̍dā̱ro dha̱ruṇo̍ rayī̱ṇāṃ ma̍nī̱ṣāṇā̱ṃ prārpa̍ṇa̱: soma̍gopāḥ |
vasu̍: sū̱nuḥ saha̍so a̱psu rājā̱ vi bhā̱tyagra̍ u̱ṣasā̍midhā̱naḥ
विश्व॑स्य के॒तुर्भुव॑नस्य॒ गर्भ॒ आ रोद॑सी अपृणा॒ज्जाय॑मानः ।
वी॒ळुं चि॒दद्रि॑मभिनत्परा॒यञ्जना॒ यद॒ग्निमय॑जन्त॒ पञ्च॑
॥६॥viśva̍sya ke̱turbhuva̍nasya̱ garbha̱ ā roda̍sī apṛṇā̱jjāya̍mānaḥ |
vī̱l̤uṃ ci̱dadri̍mabhinatparā̱yañjanā̱ yada̱gnimaya̍janta̱ pañca̍
उ॒शिक्पा॑व॒को अ॑र॒तिः सु॑मे॒धा मर्ते॑ष्व॒ग्निर॒मृतो॒ नि धा॑यि ।
इय॑र्ति धू॒मम॑रु॒षं भरि॑भ्र॒दुच्छु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॒ द्यामिन॑क्षन्
॥७॥u̱śikpā̍va̱ko a̍ra̱tiḥ su̍me̱dhā marte̍ṣva̱gnira̱mṛto̱ ni dhā̍yi |
iya̍rti dhū̱mama̍ru̱ṣaṃ bhari̍bhra̱ducchu̱kreṇa̍ śo̱ciṣā̱ dyāmina̍kṣan
दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॑र्वि॒या व्य॑द्यौद्दु॒र्मर्ष॒मायु॑: श्रि॒ये रु॑चा॒नः ।
अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒र्यदे॑नं॒ द्यौर्ज॒नय॑त्सु॒रेता॑:
॥८॥dṛ̱śā̱no ru̱kma u̍rvi̱yā vya̍dyauddu̱rmarṣa̱māyu̍: śri̱ye ru̍cā̱naḥ |
a̱gnira̱mṛto̍ abhava̱dvayo̍bhi̱ryade̍na̱ṃ dyaurja̱naya̍tsu̱retā̍:
यस्ते॑ अ॒द्य कृ॒णव॑द्भद्रशोचेऽपू॒पं दे॑व घृ॒तव॑न्तमग्ने ।
प्र तं न॑य प्रत॒रं वस्यो॒ अच्छा॒ऽभि सु॒म्नं दे॒वभ॑क्तं यविष्ठ
॥९॥yaste̍ a̱dya kṛ̱ṇava̍dbhadraśoce'pū̱paṃ de̍va ghṛ̱tava̍ntamagne |
pra taṃ na̍ya prata̱raṃ vasyo̱ acchā̱'bhi su̱mnaṃ de̱vabha̍ktaṃ yaviṣṭha
आ तं भ॑ज सौश्रव॒सेष्व॑ग्न उ॒क्थउ॑क्थ॒ आ भ॑ज श॒स्यमा॑ने ।
प्रि॒यः सूर्ये॑ प्रि॒यो अ॒ग्ना भ॑वा॒त्युज्जा॒तेन॑ भि॒नद॒दुज्जनि॑त्वैः
॥१०॥ā taṃ bha̍ja sauśrava̱seṣva̍gna u̱kthau̍ktha̱ ā bha̍ja śa̱syamā̍ne |
pri̱yaḥ sūrye̍ pri̱yo a̱gnā bha̍vā̱tyujjā̱tena̍ bhi̱nada̱dujjani̍tvaiḥ
त्वाम॑ग्ने॒ यज॑माना॒ अनु॒ द्यून्विश्वा॒ वसु॑ दधिरे॒ वार्या॑णि ।
त्वया॑ स॒ह द्रवि॑णमि॒च्छमा॑ना व्र॒जं गोम॑न्तमु॒शिजो॒ वि व॑व्रुः
॥११॥tvāma̍gne̱ yaja̍mānā̱ anu̱ dyūnviśvā̱ vasu̍ dadhire̱ vāryā̍ṇi |
tvayā̍ sa̱ha dravi̍ṇami̱cchamā̍nā vra̱jaṃ goma̍ntamu̱śijo̱ vi va̍vruḥ
अस्ता॑व्य॒ग्निर्न॒रां सु॒शेवो॑ वैश्वान॒र ऋषि॑भि॒: सोम॑गोपाः ।
अ॒द्वे॒षे द्यावा॑पृथि॒वी हु॑वेम॒ देवा॑ ध॒त्त र॒यिम॒स्मे सु॒वीर॑म्
॥१२॥astā̍vya̱gnirna̱rāṃ su̱śevo̍ vaiśvāna̱ra ṛṣi̍bhi̱: soma̍gopāḥ |
a̱dve̱ṣe dyāvā̍pṛthi̱vī hu̍vema̱ devā̍ dha̱tta ra̱yima̱sme su̱vīra̍m