skipLink.label

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

सूक्तम् 92 — यज्ञस्य (15 मन्त्राः)

RV 10.92 — ऋग्वेद शाकल संहिता, मण्डल 10, सूक्तम् 92 (यज्ञस्य), 15 मन्त्राः। स्वरचिह्नित पाठः। IAST

MD
अध्ययनम्
अनुक्रमणिका
मूलम्
सूक्त 92

१५ शार्यातो मानवः। विश्वेदेवाः। जगती।

य॒ज्ञस्य॑ वो र॒थ्यं॑ वि॒श्पतिं॑ वि॒शां होता॑रम॒क्तोरति॑थिं वि॒भाव॑सुम् ।

शोच॒ञ्छुष्का॑सु॒ हरि॑णीषु॒ जर्भु॑र॒द्वृषा॑ के॒तुर्य॑ज॒तो द्याम॑शायत

॥१॥

ya̱jñasya̍ vo ra̱thya̍ṃ vi̱śpati̍ṃ vi̱śāṃ hotā̍rama̱ktorati̍thiṃ vi̱bhāva̍sum |

śoca̱ñchuṣkā̍su̱ hari̍ṇīṣu̱ jarbhu̍ra̱dvṛṣā̍ ke̱turya̍ja̱to dyāma̍śāyata

इ॒मम॑ञ्ज॒स्पामु॒भये॑ अकृण्वत ध॒र्माण॑म॒ग्निं वि॒दथ॑स्य॒ साध॑नम् ।

अ॒क्तुं न य॒ह्वमु॒षस॑: पु॒रोहि॑तं॒ तनू॒नपा॑तमरु॒षस्य॑ निंसते

॥२॥

i̱mama̍ñja̱spāmu̱bhaye̍ akṛṇvata dha̱rmāṇa̍ma̱gniṃ vi̱datha̍sya̱ sādha̍nam |

a̱ktuṃ na ya̱hvamu̱ṣasa̍: pu̱rohi̍ta̱ṃ tanū̱napā̍tamaru̱ṣasya̍ niṃsate

बळ॑स्य नी॒था वि प॒णेश्च॑ मन्महे व॒या अ॑स्य॒ प्रहु॑ता आसु॒रत्त॑वे ।

य॒दा घो॒रासो॑ अमृत॒त्वमाश॒तादिज्जन॑स्य॒ दैव्य॑स्य चर्किरन्

॥३॥

bal̤a̍sya nī̱thā vi pa̱ṇeśca̍ manmahe va̱yā a̍sya̱ prahu̍tā āsu̱ratta̍ve |

ya̱dā gho̱rāso̍ amṛta̱tvamāśa̱tādijjana̍sya̱ daivya̍sya carkiran

ऋ॒तस्य॒ हि प्रसि॑ति॒र्द्यौरु॒रु व्यचो॒ नमो॑ म॒ह्य१रम॑ति॒: पनी॑यसी ।

इन्द्रो॑ मि॒त्रो वरु॑ण॒: सं चि॑कित्रि॒रेऽथो॒ भग॑: सवि॒ता पू॒तद॑क्षसः

॥४॥

ṛ̱tasya̱ hi prasi̍ti̱rdyauru̱ru vyaco̱ namo̍ ma̱hya1rama̍ti̱: panī̍yasī |

indro̍ mi̱tro varu̍ṇa̱: saṃ ci̍kitri̱re'tho̱ bhaga̍: savi̱tā pū̱tada̍kṣasaḥ

प्र रु॒द्रेण॑ य॒यिना॑ यन्ति॒ सिन्ध॑वस्ति॒रो म॒हीम॒रम॑तिं दधन्विरे ।

येभि॒: परि॑ज्मा परि॒यन्नु॒रु ज्रयो॒ वि रोरु॑वज्ज॒ठरे॒ विश्व॑मु॒क्षते॑

॥५॥

pra ru̱dreṇa̍ ya̱yinā̍ yanti̱ sindha̍vasti̱ro ma̱hīma̱rama̍tiṃ dadhanvire |

yebhi̱: pari̍jmā pari̱yannu̱ru jrayo̱ vi roru̍vajja̱ṭhare̱ viśva̍mu̱kṣate̍

क्रा॒णा रु॒द्रा म॒रुतो॑ वि॒श्वकृ॑ष्टयो दि॒वः श्ये॒नासो॒ असु॑रस्य नी॒ळय॑: ।

तेभि॑श्चष्टे॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मेन्द्रो॑ दे॒वेभि॑रर्व॒शेभि॒रर्व॑शः

॥६॥

krā̱ṇā ru̱drā ma̱ruto̍ vi̱śvakṛ̍ṣṭayo di̱vaḥ śye̱nāso̱ asu̍rasya nī̱l̤aya̍: |

tebhi̍ścaṣṭe̱ varu̍ṇo mi̱tro a̍rya̱mendro̍ de̱vebhi̍rarva̱śebhi̱rarva̍śaḥ

इन्द्रे॒ भुजं॑ शशमा॒नास॑ आशत॒ सूरो॒ दृशी॑के॒ वृष॑णश्च॒ पौंस्ये॑ ।

प्र ये न्व॑स्या॒र्हणा॑ ततक्षि॒रे युजं॒ वज्रं॑ नृ॒षद॑नेषु का॒रव॑:

॥७॥

indre̱ bhuja̍ṃ śaśamā̱nāsa̍ āśata̱ sūro̱ dṛśī̍ke̱ vṛṣa̍ṇaśca̱ pauṃsye̍ |

pra ye nva̍syā̱rhaṇā̍ tatakṣi̱re yuja̱ṃ vajra̍ṃ nṛ̱ṣada̍neṣu kā̱rava̍:

सूर॑श्चि॒दा ह॒रितो॑ अस्य रीरम॒दिन्द्रा॒दा कश्चि॑द्भयत॒ज तवी॑यसः ।

भी॒मस्य॒ वृष्णो॑ ज॒ठरा॑दभि॒श्वसो॑ दि॒वेदि॑वे॒ सहु॑रिः स्त॒न्नबा॑धितः

॥८॥

sūra̍ści̱dā ha̱rito̍ asya rīrama̱dindrā̱dā kaści̍dbhayata̱ja tavī̍yasaḥ |

bhī̱masya̱ vṛṣṇo̍ ja̱ṭharā̍dabhi̱śvaso̍ di̱vedi̍ve̱ sahu̍riḥ sta̱nnabā̍dhitaḥ

स्तोमं॑ वो अ॒द्य रु॒द्राय॒ शिक्व॑से क्ष॒यद्वी॑राय॒ नम॑सा दिदिष्टन ।

येभि॑: शि॒वः स्ववाँ॑ एव॒याव॑भिर्दि॒वः सिष॑क्ति॒ स्वय॑शा॒ निका॑मभिः

॥९॥

stoma̍ṃ vo a̱dya ru̱drāya̱ śikva̍se kṣa̱yadvī̍rāya̱ nama̍sā didiṣṭana |

yebhi̍: śi̱vaḥ svavā̍m̐ eva̱yāva̍bhirdi̱vaḥ siṣa̍kti̱ svaya̍śā̱ nikā̍mabhiḥ

ते हि प्र॒जाया॒ अभ॑रन्त॒ वि श्रवो॒ बृह॒स्पति॑र्वृष॒भः सोम॑जामयः ।

य॒ज्ञैरथ॑र्वा प्रथ॒मो वि धा॑रयद्दे॒वा दक्षै॒र्भृग॑व॒: सं चि॑कित्रिरे

॥१०॥

te hi pra̱jāyā̱ abha̍ranta̱ vi śravo̱ bṛha̱spati̍rvṛṣa̱bhaḥ soma̍jāmayaḥ |

ya̱jñairatha̍rvā pratha̱mo vi dhā̍rayadde̱vā dakṣai̱rbhṛga̍va̱: saṃ ci̍kitrire

ते हि द्यावा॑पृथि॒वी भूरि॑रेतसा॒ नरा॒शंस॒श्चतु॑रङ्गो य॒मोऽदि॑तिः ।

दे॒वस्त्वष्टा॑ द्रविणो॒दा ऋ॑भु॒क्षण॒: प्र रो॑द॒सी म॒रुतो॒ विष्णु॑रर्हिरे

॥११॥

te hi dyāvā̍pṛthi̱vī bhūri̍retasā̱ narā̱śaṃsa̱ścatu̍raṅgo ya̱mo'di̍tiḥ |

de̱vastvaṣṭā̍ draviṇo̱dā ṛ̍bhu̱kṣaṇa̱: pra ro̍da̱sī ma̱ruto̱ viṣṇu̍rarhire

उ॒त स्य न॑ उ॒शिजा॑मुर्वि॒या क॒विरहि॑: शृणोतु बु॒ध्न्यो॒३ हवी॑मनि ।

सूर्या॒मासा॑ वि॒चर॑न्ता दिवि॒क्षिता॑ धि॒या श॑मीनहुषी अ॒स्य बो॑धतम्

॥१२॥

u̱ta sya na̍ u̱śijā̍murvi̱yā ka̱virahi̍: śṛṇotu bu̱dhnyo̱3 havī̍mani |

sūryā̱māsā̍ vi̱cara̍ntā divi̱kṣitā̍ dhi̱yā śa̍mīnahuṣī a̱sya bo̍dhatam

प्र न॑: पू॒षा च॒रथं॑ वि॒श्वदे॑व्यो॒ऽपां नपा॑दवतु वा॒युरि॒ष्टये॑ ।

आ॒त्मानं॒ वस्यो॑ अ॒भि वात॑मर्चत॒ तद॑श्विना सुहवा॒ याम॑नि श्रुतम्

॥१३॥

pra na̍: pū̱ṣā ca̱ratha̍ṃ vi̱śvade̍vyo̱'pāṃ napā̍davatu vā̱yuri̱ṣṭaye̍ |

ā̱tmāna̱ṃ vasyo̍ a̱bhi vāta̍marcata̱ tada̍śvinā suhavā̱ yāma̍ni śrutam

वि॒शामा॒सामभ॑यानामधि॒क्षितं॑ गी॒र्भिरु॒ स्वय॑शसं गृणीमसि ।

ग्नाभि॒र्विश्वा॑भि॒रदि॑तिमन॒र्वण॑म॒क्तोर्युवा॑नं नृ॒मणा॒ अधा॒ पति॑म्

॥१४॥

vi̱śāmā̱sāmabha̍yānāmadhi̱kṣita̍ṃ gī̱rbhiru̱ svaya̍śasaṃ gṛṇīmasi |

gnābhi̱rviśvā̍bhi̱radi̍timana̱rvaṇa̍ma̱ktoryuvā̍naṃ nṛ̱maṇā̱ adhā̱ pati̍m

रेभ॒दत्र॑ ज॒नुषा॒ पूर्वो॒ अङ्गि॑रा॒ ग्रावा॑ण ऊ॒र्ध्वा अ॒भि च॑क्षुरध्व॒रम् ।

येभि॒र्विहा॑या॒ अभ॑वद्विचक्ष॒णः पाथ॑: सु॒मेकं॒ स्वधि॑ति॒र्वन॑न्वति

॥१५॥

rebha̱datra̍ ja̱nuṣā̱ pūrvo̱ aṅgi̍rā̱ grāvā̍ṇa ū̱rdhvā a̱bhi ca̍kṣuradhva̱ram |

yebhi̱rvihā̍yā̱ abha̍vadvicakṣa̱ṇaḥ pātha̍: su̱meka̱ṃ svadhi̍ti̱rvana̍nvati