अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
९ भिक्षुरांगिरसः। धनान्नदानं। त्रिष्टुप् , १-२ जगती।
न वा उ॑ दे॒वाः क्षुध॒मिद्व॒धं द॑दुरु॒ताशि॑त॒मुप॑ गच्छन्ति मृ॒त्यव॑: ।
उ॒तो र॒यिः पृ॑ण॒तो नोप॑ दस्यत्यु॒तापृ॑णन्मर्डि॒तारं॒ न वि॑न्दते
॥१॥na vā u̍ de̱vāḥ kṣudha̱midva̱dhaṃ da̍duru̱tāśi̍ta̱mupa̍ gacchanti mṛ̱tyava̍: |
u̱to ra̱yiḥ pṛ̍ṇa̱to nopa̍ dasyatyu̱tāpṛ̍ṇanmarḍi̱tāra̱ṃ na vi̍ndate
य आ॒ध्राय॑ चकमा॒नाय॑ पि॒त्वोऽन्न॑वा॒न्त्सन्र॑फि॒तायो॑पज॒ग्मुषे॑ ।
स्थि॒रं मन॑: कृणु॒ते सेव॑ते पु॒रोतो चि॒त्स म॑र्डि॒तारं॒ न वि॑न्दते
॥२॥ya ā̱dhrāya̍ cakamā̱nāya̍ pi̱tvo'nna̍vā̱ntsanra̍phi̱tāyo̍paja̱gmuṣe̍ |
sthi̱raṃ mana̍: kṛṇu̱te seva̍te pu̱roto ci̱tsa ma̍rḍi̱tāra̱ṃ na vi̍ndate
स इद्भो॒जो यो गृ॒हवे॒ ददा॒त्यन्न॑कामाय॒ चर॑ते कृ॒शाय॑ ।
अर॑मस्मै भवति॒ याम॑हूता उ॒ताप॒रीषु॑ कृणुते॒ सखा॑यम्
॥३॥sa idbho̱jo yo gṛ̱have̱ dadā̱tyanna̍kāmāya̱ cara̍te kṛ̱śāya̍ |
ara̍masmai bhavati̱ yāma̍hūtā u̱tāpa̱rīṣu̍ kṛṇute̱ sakhā̍yam
न स सखा॒ यो न ददा॑ति॒ सख्ये॑ सचा॒भुवे॒ सच॑मानाय पि॒त्वः ।
अपा॑स्मा॒त्प्रेया॒न्न तदोको॑ अस्ति पृ॒णन्त॑म॒न्यमर॑णं चिदिच्छेत्
॥४॥na sa sakhā̱ yo na dadā̍ti̱ sakhye̍ sacā̱bhuve̱ saca̍mānāya pi̱tvaḥ |
apā̍smā̱tpreyā̱nna tadoko̍ asti pṛ̱ṇanta̍ma̱nyamara̍ṇaṃ cidicchet
पृ॒णी॒यादिन्नाध॑मानाय॒ तव्या॒न्द्राघी॑यांस॒मनु॑ पश्येत॒ पन्था॑म् ।
ओ हि वर्त॑न्ते॒ रथ्ये॑व च॒क्राऽन्यम॑न्य॒मुप॑ तिष्ठन्त॒ राय॑:
॥५॥pṛ̱ṇī̱yādinnādha̍mānāya̱ tavyā̱ndrāghī̍yāṃsa̱manu̍ paśyeta̱ panthā̍m |
o hi varta̍nte̱ rathye̍va ca̱krā'nyama̍nya̱mupa̍ tiṣṭhanta̱ rāya̍:
मोघ॒मन्नं॑ विन्दते॒ अप्र॑चेताः स॒त्यं ब्र॑वीमि व॒ध इत्स तस्य॑ ।
नार्य॒मणं॒ पुष्य॑ति॒ नो सखा॑यं॒ केव॑लाघो भवति केवला॒दी
॥६॥mogha̱manna̍ṃ vindate̱ apra̍cetāḥ sa̱tyaṃ bra̍vīmi va̱dha itsa tasya̍ |
nārya̱maṇa̱ṃ puṣya̍ti̱ no sakhā̍ya̱ṃ keva̍lāgho bhavati kevalā̱dī
कृ॒षन्नित्फाल॒ आशि॑तं कृणोति॒ यन्नध्वा॑न॒मप॑ वृङ्क्ते च॒रित्रै॑: ।
वद॑न्ब्र॒ह्माव॑दतो॒ वनी॑यान्पृ॒णन्ना॒पिरपृ॑णन्तम॒भि ष्या॑त्
॥७॥kṛ̱ṣannitphāla̱ āśi̍taṃ kṛṇoti̱ yannadhvā̍na̱mapa̍ vṛṅkte ca̱ritrai̍: |
vada̍nbra̱hmāva̍dato̱ vanī̍yānpṛ̱ṇannā̱pirapṛ̍ṇantama̱bhi ṣyā̍t
एक॑पा॒द्भूयो॑ द्वि॒पदो॒ वि च॑क्रमे द्वि॒पात्त्रि॒पाद॑म॒भ्ये॑ति प॒श्चात् ।
चतु॑ष्पादेति द्वि॒पदा॑मभिस्व॒रे स॒म्पश्य॑न्प॒ङ्क्तीरु॑प॒तिष्ठ॑मानः
॥८॥eka̍pā̱dbhūyo̍ dvi̱pado̱ vi ca̍krame dvi̱pāttri̱pāda̍ma̱bhye̍ti pa̱ścāt |
catu̍ṣpādeti dvi̱padā̍mabhisva̱re sa̱mpaśya̍npa̱ṅktīru̍pa̱tiṣṭha̍mānaḥ
स॒मौ चि॒द्धस्तौ॒ न स॒मं वि॑विष्टः सम्मा॒तरा॑ चि॒न्न स॒मं दु॑हाते ।
य॒मयो॑श्चि॒न्न स॒मा वी॒र्या॑णि ज्ञा॒ती चि॒त्सन्तौ॒ न स॒मं पृ॑णीतः
॥९॥sa̱mau ci̱ddhastau̱ na sa̱maṃ vi̍viṣṭaḥ sammā̱tarā̍ ci̱nna sa̱maṃ du̍hāte |
ya̱mayo̍ści̱nna sa̱mā vī̱ryā̍ṇi jñā̱tī ci̱tsantau̱ na sa̱maṃ pṛ̍ṇītaḥ