अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१२ मुद्गलो भार्म्यश्वः। द्रुघणः, इन्द्रो वा। त्रिष्टुप्, १,३, १२ बृहती।
प्र ते॒ रथं॑ मिथू॒कृत॒मिन्द्रो॑ऽवतु धृष्णु॒या ।
अ॒स्मिन्ना॒जौ पु॑रुहूत श्र॒वाय्ये॑ धनभ॒क्षेषु॑ नोऽव
॥१॥pra te̱ ratha̍ṃ mithū̱kṛta̱mindro̍'vatu dhṛṣṇu̱yā |
a̱sminnā̱jau pu̍ruhūta śra̱vāyye̍ dhanabha̱kṣeṣu̍ no'va
उत्स्म॒ वातो॑ वहति॒ वासो॑ऽस्या॒ अधि॑रथं॒ यदज॑यत्स॒हस्र॑म् ।
र॒थीर॑भून्मुद्ग॒लानी॒ गवि॑ष्टौ॒ भरे॑ कृ॒तं व्य॑चेदिन्द्रसे॒ना
॥२॥utsma̱ vāto̍ vahati̱ vāso̍'syā̱ adhi̍ratha̱ṃ yadaja̍yatsa̱hasra̍m |
ra̱thīra̍bhūnmudga̱lānī̱ gavi̍ṣṭau̱ bhare̍ kṛ̱taṃ vya̍cedindrase̱nā
अ॒न्तर्य॑च्छ॒ जिघां॑सतो॒ वज्र॑मिन्द्राभि॒दास॑तः ।
दास॑स्य वा मघव॒न्नार्य॑स्य वा सनु॒तर्य॑वया व॒धम्
॥३॥a̱ntarya̍ccha̱ jighā̍ṃsato̱ vajra̍mindrābhi̱dāsa̍taḥ |
dāsa̍sya vā maghava̱nnārya̍sya vā sanu̱tarya̍vayā va̱dham
उ॒द्नो ह्र॒दम॑पिब॒ज्जर्हृ॑षाण॒: कूटं॑ स्म तृं॒हद॒भिमा॑तिमेति ।
प्र मु॒ष्कभा॑र॒: श्रव॑ इ॒च्छमा॑नोऽजि॒रं बा॒हू अ॑भर॒त्सिषा॑सन्
॥४॥u̱dno hra̱dama̍piba̱jjarhṛ̍ṣāṇa̱: kūṭa̍ṃ sma tṛ̱ṃhada̱bhimā̍timeti |
pra mu̱ṣkabhā̍ra̱: śrava̍ i̱cchamā̍no'ji̱raṃ bā̱hū a̍bhara̱tsiṣā̍san
न्य॑क्रन्दयन्नुप॒यन्त॑ एन॒ममे॑हयन्वृष॒भं मध्य॑ आ॒जेः ।
तेन॒ सूभ॑र्वं श॒तव॑त्स॒हस्रं॒ गवां॒ मुद्ग॑लः प्र॒धने॑ जिगाय
॥५॥nya̍krandayannupa̱yanta̍ ena̱mame̍hayanvṛṣa̱bhaṃ madhya̍ ā̱jeḥ |
tena̱ sūbha̍rvaṃ śa̱tava̍tsa̱hasra̱ṃ gavā̱ṃ mudga̍laḥ pra̱dhane̍ jigāya
क॒कर्द॑वे वृष॒भो यु॒क्त आ॑सी॒दवा॑वची॒त्सार॑थिरस्य के॒शी ।
दुधे॑र्यु॒क्तस्य॒ द्रव॑तः स॒हान॑स ऋ॒च्छन्ति॑ ष्मा नि॒ष्पदो॑ मुद्ग॒लानी॑म्
॥६॥ka̱karda̍ve vṛṣa̱bho yu̱kta ā̍sī̱davā̍vacī̱tsāra̍thirasya ke̱śī |
dudhe̍ryu̱ktasya̱ drava̍taḥ sa̱hāna̍sa ṛ̱cchanti̍ ṣmā ni̱ṣpado̍ mudga̱lānī̍m
उ॒त प्र॒धिमुद॑हन्नस्य वि॒द्वानुपा॑युन॒ग्वंस॑ग॒मत्र॒ शिक्ष॑न् ।
इन्द्र॒ उदा॑व॒त्पति॒मघ्न्या॑ना॒मरं॑हत॒ पद्या॑भिः क॒कुद्मा॑न्
॥७॥u̱ta pra̱dhimuda̍hannasya vi̱dvānupā̍yuna̱gvaṃsa̍ga̱matra̱ śikṣa̍n |
indra̱ udā̍va̱tpati̱maghnyā̍nā̱mara̍ṃhata̱ padyā̍bhiḥ ka̱kudmā̍n
शु॒नम॑ष्ट्रा॒व्य॑चरत्कप॒र्दी व॑र॒त्रायां॒ दार्वा॒नह्य॑मानः ।
नृ॒म्णानि॑ कृ॒ण्वन्ब॒हवे॒ जना॑य॒ गाः प॑स्पशा॒नस्तवि॑षीरधत्त
॥८॥śu̱nama̍ṣṭrā̱vya̍caratkapa̱rdī va̍ra̱trāyā̱ṃ dārvā̱nahya̍mānaḥ |
nṛ̱mṇāni̍ kṛ̱ṇvanba̱have̱ janā̍ya̱ gāḥ pa̍spaśā̱nastavi̍ṣīradhatta
इ॒मं तं प॑श्य वृष॒भस्य॒ युञ्जं॒ काष्ठा॑या॒ मध्ये॑ द्रुघ॒णं शया॑नम् ।
येन॑ जि॒गाय॑ श॒तव॑त्स॒हस्रं॒ गवां॒ मुद्ग॑लः पृत॒नाज्ये॑षु
॥९॥i̱maṃ taṃ pa̍śya vṛṣa̱bhasya̱ yuñja̱ṃ kāṣṭhā̍yā̱ madhye̍ drugha̱ṇaṃ śayā̍nam |
yena̍ ji̱gāya̍ śa̱tava̍tsa̱hasra̱ṃ gavā̱ṃ mudga̍laḥ pṛta̱nājye̍ṣu
आ॒रे अ॒घा को न्वि१त्था द॑दर्श॒ यं यु॒ञ्जन्ति॒ तम्वा स्था॑पयन्ति ।
नास्मै॒ तृणं॒ नोद॒कमा भ॑र॒न्त्युत्त॑रो धु॒रो व॑हति प्र॒देदि॑शत्
॥१०॥ā̱re a̱ghā ko nvi1tthā da̍darśa̱ yaṃ yu̱ñjanti̱ tamvā sthā̍payanti |
nāsmai̱ tṛṇa̱ṃ noda̱kamā bha̍ra̱ntyutta̍ro dhu̱ro va̍hati pra̱dedi̍śat
प॒रि॒वृ॒क्तेव॑ पति॒विद्य॑मान॒ट् पीप्या॑ना॒ कूच॑क्रेणेव सि॒ञ्चन् ।
ए॒षै॒ष्या॑ चिद्र॒थ्या॑ जयेम सुम॒ङ्गलं॒ सिन॑वदस्तु सा॒तम्
॥११॥pa̱ri̱vṛ̱kteva̍ pati̱vidya̍māna̱ṭ pīpyā̍nā̱ kūca̍kreṇeva si̱ñcan |
e̱ṣai̱ṣyā̍ cidra̱thyā̍ jayema suma̱ṅgala̱ṃ sina̍vadastu sā̱tam
त्वं विश्व॑स्य॒ जग॑त॒श्चक्षु॑रिन्द्रासि॒ चक्षु॑षः । वृषा॒ यदा॒जिं वृष॑णा॒ सिषा॑ससि चो॒दय॒न्वध्रि॑णा यु॒जा
॥१२॥tvaṃ viśva̍sya̱ jaga̍ta̱ścakṣu̍rindrāsi̱ cakṣu̍ṣaḥ | vṛṣā̱ yadā̱jiṃ vṛṣa̍ṇā̱ siṣā̍sasi co̱daya̱nvadhri̍ṇā yu̱jā