skipLink.label

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

सूक्तम् 40 — प्रातर्यावाण (14 मन्त्राः)

RV 10.40 — ऋग्वेद शाकल संहिता, मण्डल 10, सूक्तम् 40 (प्रातर्यावाण), 14 मन्त्राः। स्वरचिह्नित पाठः। IAST

MD
अध्ययनम्
अनुक्रमणिका
मूलम्
सूक्त 40

१४ काक्षीवती घोषा। अश्विनौ। जगती।

रथं॒ यान्तं॒ कुह॒ को ह॑ वां नरा॒ प्रति॑ द्यु॒मन्तं॑ सुवि॒ताय॑ भूषति ।

प्रा॒त॒र्यावा॑णं वि॒भ्वं॑ वि॒शेवि॑शे॒ वस्तो॑र्वस्तो॒र्वह॑मानं धि॒या शमि॑

॥१॥

ratha̱ṃ yānta̱ṃ kuha̱ ko ha̍ vāṃ narā̱ prati̍ dyu̱manta̍ṃ suvi̱tāya̍ bhūṣati |

prā̱ta̱ryāvā̍ṇaṃ vi̱bhva̍ṃ vi̱śevi̍śe̱ vasto̍rvasto̱rvaha̍mānaṃ dhi̱yā śami̍

कुह॑ स्विद्दो॒षा कुह॒ वस्तो॑र॒श्विना॒ कुहा॑भिपि॒त्वं क॑रत॒: कुहो॑षतुः ।

को वां॑ शयु॒त्रा वि॒धवे॑व दे॒वरं॒ मर्यं॒ न योषा॑ कृणुते स॒धस्थ॒ आ

॥२॥

kuha̍ sviddo̱ṣā kuha̱ vasto̍ra̱śvinā̱ kuhā̍bhipi̱tvaṃ ka̍rata̱: kuho̍ṣatuḥ |

ko vā̍ṃ śayu̱trā vi̱dhave̍va de̱vara̱ṃ marya̱ṃ na yoṣā̍ kṛṇute sa̱dhastha̱ ā

प्रा॒तर्ज॑रेथे जर॒णेव॒ काप॑या॒ वस्तो॑र्वस्तोर्यज॒ता ग॑च्छथो गृ॒हम् ।

कस्य॑ ध्व॒स्रा भ॑वथ॒: कस्य॑ वा नरा राजपु॒त्रेव॒ सव॒नाव॑ गच्छथः

॥३॥

prā̱tarja̍rethe jara̱ṇeva̱ kāpa̍yā̱ vasto̍rvastoryaja̱tā ga̍cchatho gṛ̱ham |

kasya̍ dhva̱srā bha̍vatha̱: kasya̍ vā narā rājapu̱treva̱ sava̱nāva̍ gacchathaḥ

यु॒वां मृ॒गेव॑ वार॒णा मृ॑ग॒ण्यवो॑ दो॒षा वस्तो॑र्ह॒विषा॒ नि ह्व॑यामहे ।

यु॒वं होत्रा॑मृतु॒था जुह्व॑ते न॒रेषं॒ जना॑य वहथः शुभस्पती

॥४॥

yu̱vāṃ mṛ̱geva̍ vāra̱ṇā mṛ̍ga̱ṇyavo̍ do̱ṣā vasto̍rha̱viṣā̱ ni hva̍yāmahe |

yu̱vaṃ hotrā̍mṛtu̱thā juhva̍te na̱reṣa̱ṃ janā̍ya vahathaḥ śubhaspatī

यु॒वां ह॒ घोषा॒ पर्य॑श्विना य॒ती राज्ञ॑ ऊचे दुहि॒ता पृ॒च्छे वां॑ नरा ।

भू॒तं मे॒ अह्न॑ उ॒त भू॑तम॒क्तवेऽश्वा॑वते र॒थिने॑ शक्त॒मर्व॑ते

॥५॥

yu̱vāṃ ha̱ ghoṣā̱ parya̍śvinā ya̱tī rājña̍ ūce duhi̱tā pṛ̱cche vā̍ṃ narā |

bhū̱taṃ me̱ ahna̍ u̱ta bhū̍tama̱ktave'śvā̍vate ra̱thine̍ śakta̱marva̍te

यु॒वं क॒वी ष्ठ॒: पर्य॑श्विना॒ रथं॒ विशो॒ न कुत्सो॑ जरि॒तुर्न॑शायथः ।

यु॒वोर्ह॒ मक्षा॒ पर्य॑श्विना॒ मध्वा॒सा भ॑रत निष्कृ॒तं न योष॑णा

॥६॥

yu̱vaṃ ka̱vī ṣṭha̱: parya̍śvinā̱ ratha̱ṃ viśo̱ na kutso̍ jari̱turna̍śāyathaḥ |

yu̱vorha̱ makṣā̱ parya̍śvinā̱ madhvā̱sā bha̍rata niṣkṛ̱taṃ na yoṣa̍ṇā

यु॒वं ह॑ भु॒ज्युं यु॒वम॑श्विना॒ वशं॑ यु॒वं शि॒ञ्जार॑मु॒शना॒मुपा॑रथुः ।

यु॒वो ररा॑वा॒ परि॑ स॒ख्यमा॑सते यु॒वोर॒हमव॑सा सु॒म्नमा च॑के

॥७॥

yu̱vaṃ ha̍ bhu̱jyuṃ yu̱vama̍śvinā̱ vaśa̍ṃ yu̱vaṃ śi̱ñjāra̍mu̱śanā̱mupā̍rathuḥ |

yu̱vo rarā̍vā̱ pari̍ sa̱khyamā̍sate yu̱vora̱hamava̍sā su̱mnamā ca̍ke

यु॒वं ह॑ कृ॒शं यु॒वम॑श्विना श॒युं यु॒वं वि॒धन्तं॑ वि॒धवा॑मुरुष्यथः ।

यु॒वं स॒निभ्य॑: स्त॒नय॑न्तमश्वि॒नाऽप॑ व्र॒जमू॑र्णुथः स॒प्तास्य॑म्

॥८॥

yu̱vaṃ ha̍ kṛ̱śaṃ yu̱vama̍śvinā śa̱yuṃ yu̱vaṃ vi̱dhanta̍ṃ vi̱dhavā̍muruṣyathaḥ |

yu̱vaṃ sa̱nibhya̍: sta̱naya̍ntamaśvi̱nā'pa̍ vra̱jamū̍rṇuthaḥ sa̱ptāsya̍m

जनि॑ष्ट॒ योषा॑ प॒तय॑त्कनीन॒को वि चारु॑हन्वी॒रुधो॑ दं॒सना॒ अनु॑ ।

आस्मै॑ रीयन्ते निव॒नेव॒ सिन्ध॑वो॒ऽस्मा अह्ने॑ भवति॒ तत्प॑तित्व॒नम्

॥९॥

jani̍ṣṭa̱ yoṣā̍ pa̱taya̍tkanīna̱ko vi cāru̍hanvī̱rudho̍ da̱ṃsanā̱ anu̍ |

āsmai̍ rīyante niva̱neva̱ sindha̍vo̱'smā ahne̍ bhavati̱ tatpa̍titva̱nam

जी॒वं रु॑दन्ति॒ वि म॑यन्ते अध्व॒रे दी॒र्घामनु॒ प्रसि॑तिं दीधियु॒र्नर॑: ।

वा॒मं पि॒तृभ्यो॒ य इ॒दं स॑मेरि॒रे मय॒: पति॑भ्यो॒ जन॑यः परि॒ष्वजे॑

॥१०॥

jī̱vaṃ ru̍danti̱ vi ma̍yante adhva̱re dī̱rghāmanu̱ prasi̍tiṃ dīdhiyu̱rnara̍: |

vā̱maṃ pi̱tṛbhyo̱ ya i̱daṃ sa̍meri̱re maya̱: pati̍bhyo̱ jana̍yaḥ pari̱ṣvaje̍

न तस्य॑ विद्म॒ तदु॒ षु प्र वो॑चत॒ युवा॑ ह॒ यद्यु॑व॒त्याः क्षेति॒ योनि॑षु ।

प्रि॒योस्रि॑यस्य वृष॒भस्य॑ रे॒तिनो॑ गृ॒हं ग॑मेमाश्विना॒ तदु॑श्मसि

॥११॥

na tasya̍ vidma̱ tadu̱ ṣu pra vo̍cata̱ yuvā̍ ha̱ yadyu̍va̱tyāḥ kṣeti̱ yoni̍ṣu |

pri̱yosri̍yasya vṛṣa̱bhasya̍ re̱tino̍ gṛ̱haṃ ga̍memāśvinā̱ tadu̍śmasi

आ वा॑मगन्त्सुम॒तिर्वा॑जिनीवसू॒ न्य॑श्विना हृ॒त्सु कामा॑ अयंसत ।

अभू॑तं गो॒पा मि॑थु॒ना शु॑भस्पती प्रि॒या अ॑र्य॒म्णो दुर्याँ॑ अशीमहि

॥१२॥

ā vā̍magantsuma̱tirvā̍jinīvasū̱ nya̍śvinā hṛ̱tsu kāmā̍ ayaṃsata |

abhū̍taṃ go̱pā mi̍thu̱nā śu̍bhaspatī pri̱yā a̍rya̱mṇo duryā̍m̐ aśīmahi

ता म॑न्दसा॒ना मनु॑षो दुरो॒ण आ ध॒त्तं र॒यिं स॒हवी॑रं वच॒स्यवे॑ ।

कृ॒तं ती॒र्थं सु॑प्रपा॒णं शु॑भस्पती स्था॒णुं प॑थे॒ष्ठामप॑ दुर्म॒तिं ह॑तम्

॥१३॥

tā ma̍ndasā̱nā manu̍ṣo duro̱ṇa ā dha̱ttaṃ ra̱yiṃ sa̱havī̍raṃ vaca̱syave̍ |

kṛ̱taṃ tī̱rthaṃ su̍prapā̱ṇaṃ śu̍bhaspatī sthā̱ṇuṃ pa̍the̱ṣṭhāmapa̍ durma̱tiṃ ha̍tam

क्व॑ स्विद॒द्य क॑त॒मास्व॒श्विना॑ वि॒क्षु द॒स्रा मा॑दयेते शु॒भस्पती॑ ।

क ईं॒ नि ये॑मे कत॒मस्य॑ जग्मतु॒र्विप्र॑स्य वा॒ यज॑मानस्य वा गृ॒हम्

॥१४॥

kva̍ svida̱dya ka̍ta̱māsva̱śvinā̍ vi̱kṣu da̱srā mā̍dayete śu̱bhaspatī̍ |

ka ī̱ṃ ni ye̍me kata̱masya̍ jagmatu̱rvipra̍sya vā̱ yaja̍mānasya vā gṛ̱ham