अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
२१ शशकर्ण: काण्व: ।अश्विनौ । अनुष्टुप् ; १,४,६,१४-१५ बृहती ; २,३,२०,२१ गायत्री ; ५ ककुप् ; १० त्रिष्टुप् , विराट्, १२ जगती ।
आ नू॒नम॑श्विना यु॒वं व॒त्सस्य॑ गन्त॒मव॑से । प्रास्मै॑ यच्छतमवृ॒कं पृ॒थु च्छ॒र्दिर्यु॑यु॒तं या अरा॑तयः
॥१॥ā nū̱nama̍śvinā yu̱vaṃ va̱tsasya̍ ganta̱mava̍se | prāsmai̍ yacchatamavṛ̱kaṃ pṛ̱thu ccha̱rdiryu̍yu̱taṃ yā arā̍tayaḥ
यद॒न्तरि॑क्षे॒ यद्दि॒वि यत्पञ्च॒ मानु॑षाँ॒ अनु॑ । नृ॒म्णं तद्ध॑त्तमश्विना
॥२॥yada̱ntari̍kṣe̱ yaddi̱vi yatpañca̱ mānu̍ṣā̱m̐ anu̍ | nṛ̱mṇaṃ taddha̍ttamaśvinā
ये वां॒ दंसां॑स्यश्विना॒ विप्रा॑सः परिमामृ॒शुः । ए॒वेत्का॒ण्वस्य॑ बोधतम्
॥३॥ye vā̱ṃ daṃsā̍ṃsyaśvinā̱ viprā̍saḥ parimāmṛ̱śuḥ | e̱vetkā̱ṇvasya̍ bodhatam
अ॒यं वां॑ घ॒र्मो अ॑श्विना॒ स्तोमे॑न॒ परि॑ षिच्यते । अ॒यं सोमो॒ मधु॑मान्वाजिनीवसू॒ येन॑ वृ॒त्रं चिके॑तथः
॥४॥a̱yaṃ vā̍ṃ gha̱rmo a̍śvinā̱ stome̍na̱ pari̍ ṣicyate | a̱yaṃ somo̱ madhu̍mānvājinīvasū̱ yena̍ vṛ̱traṃ cike̍tathaḥ
यद॒प्सु यद्वन॒स्पतौ॒ यदोष॑धीषु पुरुदंससा कृ॒तम् । तेन॑ माविष्टमश्विना
॥५॥yada̱psu yadvana̱spatau̱ yadoṣa̍dhīṣu purudaṃsasā kṛ̱tam | tena̍ māviṣṭamaśvinā
यन्ना॑सत्या भुर॒ण्यथो॒ यद्वा॑ देव भिष॒ज्यथ॑: । अ॒यं वां॑ व॒त्सो म॒तिभि॒र्न वि॑न्धते ह॒विष्म॑न्तं॒ हि गच्छ॑थः
॥६॥yannā̍satyā bhura̱ṇyatho̱ yadvā̍ deva bhiṣa̱jyatha̍: | a̱yaṃ vā̍ṃ va̱tso ma̱tibhi̱rna vi̍ndhate ha̱viṣma̍nta̱ṃ hi gaccha̍thaḥ
आ नू॒नम॒श्विनो॒ॠषि॒: स्तोमं॑ चिकेत वा॒मया॑ । आ सोमं॒ मधु॑मत्तमं घ॒र्मं सि॑ञ्चा॒दथ॑र्वणि
॥७॥ā nū̱nama̱śvino̱ṝṣi̱: stoma̍ṃ ciketa vā̱mayā̍ | ā soma̱ṃ madhu̍mattamaṃ gha̱rmaṃ si̍ñcā̱datha̍rvaṇi
आ नू॒नं र॒घुव॑र्तनिं॒ रथं॑ तिष्ठाथो अश्विना । आ वां॒ स्तोमा॑ इ॒मे मम॒ नभो॒ न चु॑च्यवीरत
॥८॥ā nū̱naṃ ra̱ghuva̍rtani̱ṃ ratha̍ṃ tiṣṭhātho aśvinā | ā vā̱ṃ stomā̍ i̱me mama̱ nabho̱ na cu̍cyavīrata
यद॒द्य वां॑ नासत्यो॒क्थैरा॑चुच्युवी॒महि॑ । यद्वा॒ वाणी॑भिरश्विने॒वेत्का॒ण्वस्य॑ बोधतम्
॥९॥yada̱dya vā̍ṃ nāsatyo̱kthairā̍cucyuvī̱mahi̍ | yadvā̱ vāṇī̍bhiraśvine̱vetkā̱ṇvasya̍ bodhatam
यद्वां॑ क॒क्षीवाँ॑ उ॒त यद्व्य॑श्व॒ ऋषि॒र्यद्वां॑ दी॒र्घत॑मा जु॒हाव॑ ।
पृथी॒ यद्वां॑ वै॒न्यः साद॑नेष्वे॒वेदतो॑ अश्विना चेतयेथाम्
॥१०॥yadvā̍ṃ ka̱kṣīvā̍m̐ u̱ta yadvya̍śva̱ ṛṣi̱ryadvā̍ṃ dī̱rghata̍mā ju̱hāva̍ |
pṛthī̱ yadvā̍ṃ vai̱nyaḥ sāda̍neṣve̱vedato̍ aśvinā cetayethām
या॒तं छ॑र्दि॒ष्पा उ॒त न॑: पर॒स्पा भू॒तं ज॑ग॒त्पा उ॒त न॑स्तनू॒पा । व॒र्तिस्तो॒काय॒ तन॑याय यातम्
॥११॥yā̱taṃ cha̍rdi̱ṣpā u̱ta na̍: para̱spā bhū̱taṃ ja̍ga̱tpā u̱ta na̍stanū̱pā | va̱rtisto̱kāya̱ tana̍yāya yātam
यदिन्द्रे॑ण स॒रथं॑ या॒थो अ॑श्विना॒ यद्वा॑ वा॒युना॒ भव॑थ॒: समो॑कसा ।
यदा॑दि॒त्येभि॑ॠ॒भुभि॑: स॒जोष॑सा॒ यद्वा॒ विष्णो॑र्वि॒क्रम॑णेषु॒ तिष्ठ॑थः
॥१२॥yadindre̍ṇa sa̱ratha̍ṃ yā̱tho a̍śvinā̱ yadvā̍ vā̱yunā̱ bhava̍tha̱: samo̍kasā |
yadā̍di̱tyebhi̍ṝ̱bhubhi̍: sa̱joṣa̍sā̱ yadvā̱ viṣṇo̍rvi̱krama̍ṇeṣu̱ tiṣṭha̍thaḥ
यद॒द्याश्विना॑व॒हं हु॒वेय॒ वाज॑सातये । यत्पृ॒त्सु तु॒र्वणे॒ सह॒स्तच्छ्रेष्ठ॑म॒श्विनो॒रव॑:
॥१३॥yada̱dyāśvinā̍va̱haṃ hu̱veya̱ vāja̍sātaye | yatpṛ̱tsu tu̱rvaṇe̱ saha̱stacchreṣṭha̍ma̱śvino̱rava̍:
आ नू॒नं या॑तमश्विने॒मा ह॒व्यानि॑ वां हि॒ता । इ॒मे सोमा॑सो॒ अधि॑ तु॒र्वशे॒ यदा॑वि॒मे कण्वे॑षु वा॒मथ॑
॥१४॥ā nū̱naṃ yā̍tamaśvine̱mā ha̱vyāni̍ vāṃ hi̱tā | i̱me somā̍so̱ adhi̍ tu̱rvaśe̱ yadā̍vi̱me kaṇve̍ṣu vā̱matha̍
यन्ना॑सत्या परा॒के अ॑र्वा॒के अस्ति॑ भेष॒जम् । तेन॑ नू॒नं वि॑म॒दाय॑ प्रचेतसा छ॒र्दिर्व॒त्साय॑ यच्छतम्
॥१५॥yannā̍satyā parā̱ke a̍rvā̱ke asti̍ bheṣa̱jam | tena̍ nū̱naṃ vi̍ma̱dāya̍ pracetasā cha̱rdirva̱tsāya̍ yacchatam
अभु॑त्स्यु॒ प्र दे॒व्या सा॒कं वा॒चाहम॒श्विनो॑: । व्या॑वर्दे॒व्या म॒तिं वि रा॒तिं मर्त्ये॑भ्यः
॥१६॥abhu̍tsyu̱ pra de̱vyā sā̱kaṃ vā̱cāhama̱śvino̍: | vyā̍varde̱vyā ma̱tiṃ vi rā̱tiṃ martye̍bhyaḥ
प्र बो॑धयोषो अ॒श्विना॒ प्र दे॑वि सूनृते महि । प्र य॑ज्ञहोतरानु॒षक्प्र मदा॑य॒ श्रवो॑ बृ॒हत्
॥१७॥pra bo̍dhayoṣo a̱śvinā̱ pra de̍vi sūnṛte mahi | pra ya̍jñahotarānu̱ṣakpra madā̍ya̱ śravo̍ bṛ̱hat
यदु॑षो॒ यासि॑ भा॒नुना॒ सं सूर्ये॑ण रोचसे । आ हा॒यम॒श्विनो॒ रथो॑ व॒र्तिर्या॑ति नृ॒पाय्य॑म्
॥१८॥yadu̍ṣo̱ yāsi̍ bhā̱nunā̱ saṃ sūrye̍ṇa rocase | ā hā̱yama̱śvino̱ ratho̍ va̱rtiryā̍ti nṛ̱pāyya̍m
यदापी॑तासो अं॒शवो॒ गावो॒ न दु॒ह्र ऊध॑भिः । यद्वा॒ वाणी॒रनू॑षत॒ प्र दे॑व॒यन्तो॑ अ॒श्विना॑
॥१९॥yadāpī̍tāso a̱ṃśavo̱ gāvo̱ na du̱hra ūdha̍bhiḥ | yadvā̱ vāṇī̱ranū̍ṣata̱ pra de̍va̱yanto̍ a̱śvinā̍
प्र द्यु॒म्नाय॒ प्र शव॑से॒ प्र नृ॒षाह्या॑य॒ शर्म॑णे । प्र दक्षा॑य प्रचेतसा
॥२०॥pra dyu̱mnāya̱ pra śava̍se̱ pra nṛ̱ṣāhyā̍ya̱ śarma̍ṇe | pra dakṣā̍ya pracetasā
यन्नू॒नं धी॒भिर॑श्विना पि॒तुर्योना॑ नि॒षीद॑थः । यद्वा॑ सु॒म्नेभि॑रुक्थ्या
॥२१॥yannū̱naṃ dhī̱bhira̍śvinā pi̱turyonā̍ ni̱ṣīda̍thaḥ | yadvā̍ su̱mnebhi̍rukthyā