अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१६ जमदग्निर्भार्गव: । मित्रावरुणौ , ५ मित्रावरुणादित्या:, ६आदित्या:, ७-८ अश्विनौ, ९-१० वायु:, ११-१२ सूर्य:, १३ उषा: सूर्यप्रभा वा, १४ पवमानः, १५-१६ गौ: । १-२ प्रगाथ: = ( बृहती, सतोबृहती ), ३ गायत्री , ४ सतोबृहती , ५-१३ प्रगाथ: = ( विषमा बृहती, समा सतोबृहती, ) १४-१६ त्रिष्टुप् ।
ऋध॑गि॒त्था स मर्त्य॑: शश॒मे दे॒वता॑तये । यो नू॒नं मि॒त्रावरु॑णाव॒भिष्ट॑य आच॒क्रे ह॒व्यदा॑तये
॥१॥ṛdha̍gi̱tthā sa martya̍: śaśa̱me de̱vatā̍taye | yo nū̱naṃ mi̱trāvaru̍ṇāva̱bhiṣṭa̍ya āca̱kre ha̱vyadā̍taye
वर्षि॑ष्ठक्षत्रा उरु॒चक्ष॑सा॒ नरा॒ राजा॑ना दीर्घ॒श्रुत्त॑मा । ता बा॒हुता॒ न दं॒सना॑ रथर्यतः सा॒कं सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑:
॥२॥varṣi̍ṣṭhakṣatrā uru̱cakṣa̍sā̱ narā̱ rājā̍nā dīrgha̱śrutta̍mā | tā bā̱hutā̱ na da̱ṃsanā̍ ratharyataḥ sā̱kaṃ sūrya̍sya ra̱śmibhi̍:
प्र यो वां॑ मित्रावरुणाऽजि॒रो दू॒तो अद्र॑वत् । अय॑:शीर्षा॒ मदे॑रघुः
॥३॥pra yo vā̍ṃ mitrāvaruṇā'ji̱ro dū̱to adra̍vat | aya̍:śīrṣā̱ made̍raghuḥ
न यः स॒म्पृच्छे॒ न पुन॒र्हवी॑तवे॒ न सं॑वा॒दाय॒ रम॑ते । तस्मा॑न्नो अ॒द्य समृ॑तेरुरुष्यतं बा॒हुभ्यां॑ न उरुष्यतम्
॥४॥na yaḥ sa̱mpṛcche̱ na puna̱rhavī̍tave̱ na sa̍ṃvā̱dāya̱ rama̍te | tasmā̍nno a̱dya samṛ̍teruruṣyataṃ bā̱hubhyā̍ṃ na uruṣyatam
प्र मि॒त्राय॒ प्रार्य॒म्णे स॑च॒थ्य॑मृतावसो । व॒रू॒थ्यं१ वरु॑णे॒ छन्द्यं॒ वच॑: स्तो॒त्रं राज॑सु गायत
॥५॥pra mi̱trāya̱ prārya̱mṇe sa̍ca̱thya̍mṛtāvaso | va̱rū̱thyaṃ1 varu̍ṇe̱ chandya̱ṃ vaca̍: sto̱traṃ rāja̍su gāyata
ते हि॑न्विरे अरु॒णं जेन्यं॒ वस्वेकं॑ पु॒त्रं ति॑सॄ॒णाम् । ते धामा॑न्य॒मृता॒ मर्त्या॑ना॒मद॑ब्धा अ॒भि च॑क्षते
॥६॥te hi̍nvire aru̱ṇaṃ jenya̱ṃ vasveka̍ṃ pu̱traṃ ti̍sṝ̱ṇām | te dhāmā̍nya̱mṛtā̱ martyā̍nā̱mada̍bdhā a̱bhi ca̍kṣate
आ मे॒ वचां॒स्युद्य॑ता द्यु॒मत्त॑मानि॒ कर्त्वा॑ । उ॒भा या॑तं नासत्या स॒जोष॑सा॒ प्रति॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑
॥७॥ā me̱ vacā̱ṃsyudya̍tā dyu̱matta̍māni̱ kartvā̍ | u̱bhā yā̍taṃ nāsatyā sa̱joṣa̍sā̱ prati̍ ha̱vyāni̍ vī̱taye̍
रा॒तिं यद्वा॑मर॒क्षसं॒ हवा॑महे यु॒वाभ्यां॑ वाजिनीवसू । प्राचीं॒ होत्रां॑ प्रति॒रन्ता॑वितं नरा गृणा॒ना ज॒मद॑ग्निना
॥८॥rā̱tiṃ yadvā̍mara̱kṣasa̱ṃ havā̍mahe yu̱vābhyā̍ṃ vājinīvasū | prācī̱ṃ hotrā̍ṃ prati̱rantā̍vitaṃ narā gṛṇā̱nā ja̱mada̍gninā
आ नो॑ य॒ज्ञं दि॑वि॒स्पृशं॒ वायो॑ या॒हि सु॒मन्म॑भिः । अ॒न्तः प॒वित्र॑ उ॒परि॑ श्रीणा॒नो॒३ऽयं शु॒क्रो अ॑यामि ते
॥९॥ā no̍ ya̱jñaṃ di̍vi̱spṛśa̱ṃ vāyo̍ yā̱hi su̱manma̍bhiḥ | a̱ntaḥ pa̱vitra̍ u̱pari̍ śrīṇā̱no̱3'yaṃ śu̱kro a̍yāmi te
वेत्य॑ध्व॒र्युः प॒थिभी॒ रजि॑ष्ठै॒: प्रति॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑ ।
अधा॑ नियुत्व उ॒भय॑स्य नः पिब॒ शुचिं॒ सोमं॒ गवा॑शिरम्
॥१०॥vetya̍dhva̱ryuḥ pa̱thibhī̱ raji̍ṣṭhai̱: prati̍ ha̱vyāni̍ vī̱taye̍ |
adhā̍ niyutva u̱bhaya̍sya naḥ piba̱ śuci̱ṃ soma̱ṃ gavā̍śiram
बण्म॒हाँ अ॑सि सूर्य॒ बळा॑दित्य म॒हाँ अ॑सि । म॒हस्ते॑ स॒तो म॑हि॒मा प॑नस्यते॒ऽद्धा दे॑व म॒हाँ अ॑सि
॥११॥baṇma̱hām̐ a̍si sūrya̱ bal̤ā̍ditya ma̱hām̐ a̍si | ma̱haste̍ sa̱to ma̍hi̱mā pa̍nasyate̱'ddhā de̍va ma̱hām̐ a̍si
बट् सू॑र्य॒ श्रव॑सा म॒हाँ अ॑सि स॒त्रा दे॑व म॒हाँ अ॑सि । म॒ह्ना दे॒वाना॑मसु॒र्य॑: पु॒रोहि॑तो वि॒भु ज्योति॒रदा॑भ्यम्
॥१२॥baṭ sū̍rya̱ śrava̍sā ma̱hām̐ a̍si sa̱trā de̍va ma̱hām̐ a̍si | ma̱hnā de̱vānā̍masu̱rya̍: pu̱rohi̍to vi̱bhu jyoti̱radā̍bhyam
इ॒यं या नीच्य॒र्किणी॑ रू॒पा रोहि॑ण्या कृ॒ता । चि॒त्रेव॒ प्रत्य॑दर्श्याय॒त्य१न्तर्द॒शसु॑ बा॒हुषु॑
॥१३॥i̱yaṃ yā nīcya̱rkiṇī̍ rū̱pā rohi̍ṇyā kṛ̱tā | ci̱treva̱ pratya̍darśyāya̱tya1ntarda̱śasu̍ bā̱huṣu̍
प्र॒जा ह॑ ति॒स्रो अ॒त्याय॑मीयु॒र्न्य१न्या अ॒र्कम॒भितो॑ विविश्रे ।
बृ॒हद्ध॑ तस्थौ॒ भुव॑नेष्व॒न्तः पव॑मानो ह॒रित॒ आ वि॑वेश
॥१४॥pra̱jā ha̍ ti̱sro a̱tyāya̍mīyu̱rnya1nyā a̱rkama̱bhito̍ viviśre |
bṛ̱haddha̍ tasthau̱ bhuva̍neṣva̱ntaḥ pava̍māno ha̱rita̱ ā vi̍veśa
मा॒ता रु॒द्राणां॑ दुहि॒ता वसू॑नां॒ स्वसा॑दि॒त्याना॑म॒मृत॑स्य॒ नाभि॑: ।
प्र नु वो॑चं चिकि॒तुषे॒ जना॑य॒ मा गामना॑गा॒मदि॑तिं वधिष्ट
॥१५॥mā̱tā ru̱drāṇā̍ṃ duhi̱tā vasū̍nā̱ṃ svasā̍di̱tyānā̍ma̱mṛta̍sya̱ nābhi̍: |
pra nu vo̍caṃ ciki̱tuṣe̱ janā̍ya̱ mā gāmanā̍gā̱madi̍tiṃ vadhiṣṭa
व॒चो॒विदं॒ वाच॑मुदी॒रय॑न्तीं॒ विश्वा॑भिर्धी॒भिरु॑प॒तिष्ठ॑मानाम् ।
दे॒वीं दे॒वेभ्य॒: पर्ये॒युषीं॒ गामा मा॑वृक्त॒ मर्त्यो॑ द॒भ्रचे॑ताः
॥१६॥va̱co̱vida̱ṃ vāca̍mudī̱raya̍ntī̱ṃ viśvā̍bhirdhī̱bhiru̍pa̱tiṣṭha̍mānām |
de̱vīṃ de̱vebhya̱: parye̱yuṣī̱ṃ gāmā mā̍vṛkta̱ martyo̍ da̱bhrace̍tāḥ