अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
३३ पर्वत: काण्व: । इन्द्र: ।उष्णिक् , ३३ शंकुमती ( पिंगलमतेन ) ।
य इ॑न्द्र सोम॒पात॑मो॒ मद॑: शविष्ठ॒ चेत॑ति । येना॒ हंसि॒ न्य१त्रिणं॒ तमी॑महे
॥१॥ya i̍ndra soma̱pāta̍mo̱ mada̍: śaviṣṭha̱ ceta̍ti | yenā̱ haṃsi̱ nya1triṇa̱ṃ tamī̍mahe
येना॒ दश॑ग्व॒मध्रि॑गुं वे॒पय॑न्तं॒ स्व॑र्णरम् । येना॑ समु॒द्रमावि॑था॒ तमी॑महे
॥२॥yenā̱ daśa̍gva̱madhri̍guṃ ve̱paya̍nta̱ṃ sva̍rṇaram | yenā̍ samu̱dramāvi̍thā̱ tamī̍mahe
येन॒ सिन्धुं॑ म॒हीर॒पो रथाँ॑ इव प्रचो॒दय॑: । पन्था॑मृ॒तस्य॒ यात॑वे॒ तमी॑महे
॥३॥yena̱ sindhu̍ṃ ma̱hīra̱po rathā̍m̐ iva praco̱daya̍: | panthā̍mṛ̱tasya̱ yāta̍ve̱ tamī̍mahe
इ॒मं स्तोम॑म॒भिष्ट॑ये घृ॒तं न पू॒तम॑द्रिवः । येना॒ नु स॒द्य ओज॑सा व॒वक्षि॑थ
॥४॥i̱maṃ stoma̍ma̱bhiṣṭa̍ye ghṛ̱taṃ na pū̱tama̍drivaḥ | yenā̱ nu sa̱dya oja̍sā va̱vakṣi̍tha
इ॒मं जु॑षस्व गिर्वणः समु॒द्र इ॑व पिन्वते । इन्द्र॒ विश्वा॑भिरू॒तिभि॑र्व॒वक्षि॑थ
॥५॥i̱maṃ ju̍ṣasva girvaṇaḥ samu̱dra i̍va pinvate | indra̱ viśvā̍bhirū̱tibhi̍rva̱vakṣi̍tha
यो नो॑ दे॒वः प॑रा॒वत॑: सखित्व॒नाय॑ माम॒हे । दि॒वो न वृ॒ष्टिं प्र॒थय॑न्व॒वक्षि॑थ
॥६॥yo no̍ de̱vaḥ pa̍rā̱vata̍: sakhitva̱nāya̍ māma̱he | di̱vo na vṛ̱ṣṭiṃ pra̱thaya̍nva̱vakṣi̍tha
व॒व॒क्षुर॑स्य के॒तवो॑ उ॒त वज्रो॒ गभ॑स्त्योः । यत्सूर्यो॒ न रोद॑सी॒ अव॑र्धयत्
॥७॥va̱va̱kṣura̍sya ke̱tavo̍ u̱ta vajro̱ gabha̍styoḥ | yatsūryo̱ na roda̍sī̱ ava̍rdhayat
यदि॑ प्रवृद्ध सत्पते स॒हस्रं॑ महि॒षाँ अघ॑: । आदित्त॑ इन्द्रि॒यं महि॒ प्र वा॑वृधे
॥८॥yadi̍ pravṛddha satpate sa̱hasra̍ṃ mahi̱ṣām̐ agha̍: | āditta̍ indri̱yaṃ mahi̱ pra vā̍vṛdhe
इन्द्र॒: सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॒र्न्य॑र्शसा॒नमो॑षति । अ॒ग्निर्वने॑व सास॒हिः प्र वा॑वृधे
॥९॥indra̱: sūrya̍sya ra̱śmibhi̱rnya̍rśasā̱namo̍ṣati | a̱gnirvane̍va sāsa̱hiḥ pra vā̍vṛdhe
इ॒यं त॑ ऋ॒त्विया॑वती धी॒तिरे॑ति॒ नवी॑यसी । स॒प॒र्यन्ती॑ पुरुप्रि॒या मिमी॑त॒ इत्
॥१०॥i̱yaṃ ta̍ ṛ̱tviyā̍vatī dhī̱tire̍ti̱ navī̍yasī | sa̱pa̱ryantī̍ purupri̱yā mimī̍ta̱ it
गर्भो॑ य॒ज्ञस्य॑ देव॒युः क्रतुं॑ पुनीत आनु॒षक् । स्तोमै॒रिन्द्र॑स्य वावृधे॒ मिमी॑त॒ इत्
॥११॥garbho̍ ya̱jñasya̍ deva̱yuḥ kratu̍ṃ punīta ānu̱ṣak | stomai̱rindra̍sya vāvṛdhe̱ mimī̍ta̱ it
स॒निर्मि॒त्रस्य॑ पप्रथ॒ इन्द्र॒: सोम॑स्य पी॒तये॑ । प्राची॒ वाशी॑व सुन्व॒ते मिमी॑त॒ इत्
॥१२॥sa̱nirmi̱trasya̍ papratha̱ indra̱: soma̍sya pī̱taye̍ | prācī̱ vāśī̍va sunva̱te mimī̍ta̱ it
यं विप्रा॑ उ॒क्थवा॑हसोऽभिप्रम॒न्दुरा॒यव॑: । घृ॒तं न पि॑प्य आ॒सन्यृ॒तस्य॒ यत्
॥१३॥yaṃ viprā̍ u̱kthavā̍haso'bhiprama̱ndurā̱yava̍: | ghṛ̱taṃ na pi̍pya ā̱sanyṛ̱tasya̱ yat
अ॒भि वह्न॑य ऊ॒तयेऽनू॑षत॒ प्रश॑स्तये । न दे॑व॒ विव्र॑ता॒ हरी॑ ऋ॒तस्य॒ यत्
॥१५॥a̱bhi vahna̍ya ū̱taye'nū̍ṣata̱ praśa̍staye | na de̍va̱ vivra̍tā̱ harī̍ ṛ̱tasya̱ yat
अ॒भि वह्न॑य ऊ॒तयेऽनू॑षत॒ प्रश॑स्तये । न दे॑व॒ विव्र॑ता॒ हरी॑ ऋ॒तस्य॒ यत्
॥१५॥a̱bhi vahna̍ya ū̱taye'nū̍ṣata̱ praśa̍staye | na de̍va̱ vivra̍tā̱ harī̍ ṛ̱tasya̱ yat
यत्सोम॑मिन्द्र॒ विष्ण॑वि॒ यद्वा॑ घ त्रि॒त आ॒प्त्ये । यद्वा॑ म॒रुत्सु॒ मन्द॑से॒ समिन्दु॑भिः
॥१६॥yatsoma̍mindra̱ viṣṇa̍vi̱ yadvā̍ gha tri̱ta ā̱ptye | yadvā̍ ma̱rutsu̱ manda̍se̱ samindu̍bhiḥ
यद्वा॑ शक्र परा॒वति॑ समु॒द्रे अधि॒ मन्द॑से । अ॒स्माक॒मित्सु॒ते र॑णा॒ समिन्दु॑भिः
॥१७॥yadvā̍ śakra parā̱vati̍ samu̱dre adhi̱ manda̍se | a̱smāka̱mitsu̱te ra̍ṇā̱ samindu̍bhiḥ
यद्वासि॑ सुन्व॒तो वृ॒धो यज॑मानस्य सत्पते । उ॒क्थे वा॒ यस्य॒ रण्य॑सि॒ समिन्दु॑भिः
॥१८॥yadvāsi̍ sunva̱to vṛ̱dho yaja̍mānasya satpate | u̱kthe vā̱ yasya̱ raṇya̍si̱ samindu̍bhiḥ
दे॒वंदे॑वं॒ वोऽव॑स॒ इन्द्र॑मिन्द्रं गृणी॒षणि॑ । अधा॑ य॒ज्ञाय॑ तु॒र्वणे॒ व्या॑नशुः
॥१९॥de̱vaṃde̍va̱ṃ vo'va̍sa̱ indra̍mindraṃ gṛṇī̱ṣaṇi̍ | adhā̍ ya̱jñāya̍ tu̱rvaṇe̱ vyā̍naśuḥ
य॒ज्ञेभि॑र्य॒ज्ञवा॑हसं॒ सोमे॑भिः सोम॒पात॑मम् । होत्रा॑भि॒रिन्द्रं॑ वावृधु॒र्व्या॑नशुः
॥२०॥ya̱jñebhi̍rya̱jñavā̍hasa̱ṃ some̍bhiḥ soma̱pāta̍mam | hotrā̍bhi̱rindra̍ṃ vāvṛdhu̱rvyā̍naśuḥ
म॒हीर॑स्य॒ प्रणी॑तयः पू॒र्वीरु॒त प्रश॑स्तयः । विश्वा॒ वसू॑नि दा॒शुषे॒ व्या॑नशुः
॥२१॥ma̱hīra̍sya̱ praṇī̍tayaḥ pū̱rvīru̱ta praśa̍stayaḥ | viśvā̱ vasū̍ni dā̱śuṣe̱ vyā̍naśuḥ
इन्द्रं॑ वृ॒त्राय॒ हन्त॑वे दे॒वासो॑ दधिरे पु॒रः । इन्द्रं॒ वाणी॑रनूषता॒ समोज॑से
॥२२॥indra̍ṃ vṛ̱trāya̱ hanta̍ve de̱vāso̍ dadhire pu̱raḥ | indra̱ṃ vāṇī̍ranūṣatā̱ samoja̍se
म॒हान्तं॑ महि॒ना व॒यं स्तोमे॑भिर्हवन॒श्रुत॑म् । अ॒र्कैर॒भि प्र णो॑नुम॒: समोज॑से
॥२३॥ma̱hānta̍ṃ mahi̱nā va̱yaṃ stome̍bhirhavana̱śruta̍m | a̱rkaira̱bhi pra ṇo̍numa̱: samoja̍se
न यं वि॑वि॒क्तो रोद॑सी॒ नान्तरि॑क्षाणि व॒ज्रिण॑म् । अमा॒दिद॑स्य तित्विषे॒ समोज॑सः
॥२४॥na yaṃ vi̍vi̱kto roda̍sī̱ nāntari̍kṣāṇi va̱jriṇa̍m | amā̱dida̍sya titviṣe̱ samoja̍saḥ
यदि॑न्द्र पृत॒नाज्ये॑ दे॒वास्त्वा॑ दधि॒रे पु॒रः । आदित्ते॑ हर्य॒ता हरी॑ ववक्षतुः
॥२५॥yadi̍ndra pṛta̱nājye̍ de̱vāstvā̍ dadhi̱re pu̱raḥ | āditte̍ harya̱tā harī̍ vavakṣatuḥ
य॒दा वृ॒त्रं न॑दी॒वृतं॒ शव॑सा वज्रि॒न्नव॑धीः । आदित्ते॑ हर्य॒ता हरी॑ ववक्षतुः
॥२६॥ya̱dā vṛ̱traṃ na̍dī̱vṛta̱ṃ śava̍sā vajri̱nnava̍dhīḥ | āditte̍ harya̱tā harī̍ vavakṣatuḥ
य॒दा ते॒ विष्णु॒रोज॑सा॒ त्रीणि॑ प॒दा वि॑चक्र॒मे । आदित्ते॑ हर्य॒ता हरी॑ ववक्षतुः
॥२७॥ya̱dā te̱ viṣṇu̱roja̍sā̱ trīṇi̍ pa̱dā vi̍cakra̱me | āditte̍ harya̱tā harī̍ vavakṣatuḥ
य॒दा ते॑ हर्य॒ता हरी॑ वावृ॒धाते॑ दि॒वेदि॑वे । आदित्ते॒ विश्वा॒ भुव॑नानि येमिरे
॥२८॥ya̱dā te̍ harya̱tā harī̍ vāvṛ̱dhāte̍ di̱vedi̍ve | āditte̱ viśvā̱ bhuva̍nāni yemire
य॒दा ते॒ मारु॑ती॒र्विश॒स्तुभ्य॑मिन्द्र नियेमि॒रे । आदित्ते॒ विश्वा॒ भुव॑नानि येमिरे
॥२९॥ya̱dā te̱ māru̍tī̱rviśa̱stubhya̍mindra niyemi̱re | āditte̱ viśvā̱ bhuva̍nāni yemire
य॒दा सूर्य॑म॒मुं दि॒वि शु॒क्रं ज्योति॒रधा॑रयः । आदित्ते॒ विश्वा॒ भुव॑नानि येमिरे
॥३०॥ya̱dā sūrya̍ma̱muṃ di̱vi śu̱kraṃ jyoti̱radhā̍rayaḥ | āditte̱ viśvā̱ bhuva̍nāni yemire
इ॒मां त॑ इन्द्र सुष्टु॒तिं विप्र॑ इयर्ति धी॒तिभि॑: । जा॒मिं प॒देव॒ पिप्र॑तीं॒ प्राध्व॒रे
॥३१॥i̱māṃ ta̍ indra suṣṭu̱tiṃ vipra̍ iyarti dhī̱tibhi̍: | jā̱miṃ pa̱deva̱ pipra̍tī̱ṃ prādhva̱re
यद॑स्य॒ धाम॑नि प्रि॒ये स॑मीची॒नासो॒ अस्व॑रन् । नाभा॑ य॒ज्ञस्य॑ दो॒हना॒ प्राध्व॒रे
॥३२॥yada̍sya̱ dhāma̍ni pri̱ye sa̍mīcī̱nāso̱ asva̍ran | nābhā̍ ya̱jñasya̍ do̱hanā̱ prādhva̱re
सु॒वीर्यं॒ स्वश्व्यं॑ सु॒गव्य॑मिन्द्र दद्धि नः । होते॑व पू॒र्वचि॑त्तये॒ प्राध्व॒रे
॥३३॥su̱vīrya̱ṃ svaśvya̍ṃ su̱gavya̍mindra daddhi naḥ | hote̍va pū̱rvaci̍ttaye̱ prādhva̱re