अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१५ पुरुहन्मा आङ्गिरस: । इन्द्र: । बृहती ; १-६ प्रगाथ: = ( विषमा बृहती, समा सतोबृहती ) १२ शंकुमती, १३ उष्णिक् , १४ अनुष्टुप् , १५ पुरउष्णिक् ।
यो राजा॑ चर्षणी॒नां याता॒ रथे॑भि॒रध्रि॑गुः । विश्वा॑सां तरु॒ता पृत॑नानां॒ ज्येष्ठो॒ यो वृ॑त्र॒हा गृ॒णे
॥१॥yo rājā̍ carṣaṇī̱nāṃ yātā̱ rathe̍bhi̱radhri̍guḥ | viśvā̍sāṃ taru̱tā pṛta̍nānā̱ṃ jyeṣṭho̱ yo vṛ̍tra̱hā gṛ̱ṇe
इन्द्रं॒ तं शु॑म्भ पुरुहन्म॒न्नव॑से॒ यस्य॑ द्वि॒ता वि॑ध॒र्तरि॑ । हस्ता॑य॒ वज्र॒: प्रति॑ धायि दर्श॒तो म॒हो दि॒वे न सूर्य॑:
॥२॥indra̱ṃ taṃ śu̍mbha puruhanma̱nnava̍se̱ yasya̍ dvi̱tā vi̍dha̱rtari̍ | hastā̍ya̱ vajra̱: prati̍ dhāyi darśa̱to ma̱ho di̱ve na sūrya̍:
नकि॒ष्टं कर्म॑णा नश॒द्यश्च॒कार॑ स॒दावृ॑धम् । इन्द्रं॒ न य॒ज्ञैर्वि॒श्वगू॑र्त॒मृभ्व॑स॒मधृ॑ष्टं धृ॒ष्ण्वो॑जसम्
॥३॥naki̱ṣṭaṃ karma̍ṇā naśa̱dyaśca̱kāra̍ sa̱dāvṛ̍dham | indra̱ṃ na ya̱jñairvi̱śvagū̍rta̱mṛbhva̍sa̱madhṛ̍ṣṭaṃ dhṛ̱ṣṇvo̍jasam
अषा॑ळ्हमु॒ग्रं पृत॑नासु सास॒हिं यस्मि॑न्म॒हीरु॑रु॒ज्रय॑: । सं धे॒नवो॒ जाय॑माने अनोनवु॒र्द्याव॒: क्षामो॑ अनोनवुः
॥४॥aṣā̍l̤hamu̱graṃ pṛta̍nāsu sāsa̱hiṃ yasmi̍nma̱hīru̍ru̱jraya̍: | saṃ dhe̱navo̱ jāya̍māne anonavu̱rdyāva̱: kṣāmo̍ anonavuḥ
यद्द्याव॑ इन्द्र ते श॒तं श॒तं भूमी॑रु॒त स्युः । न त्वा॑ वज्रिन्त्स॒हस्रं॒ सूर्या॒ अनु॒ न जा॒तम॑ष्ट॒ रोद॑सी
॥५॥yaddyāva̍ indra te śa̱taṃ śa̱taṃ bhūmī̍ru̱ta syuḥ | na tvā̍ vajrintsa̱hasra̱ṃ sūryā̱ anu̱ na jā̱tama̍ṣṭa̱ roda̍sī
आ प॑प्राथ महि॒ना वृष्ण्या॑ वृष॒न्विश्वा॑ शविष्ठ॒ शव॑सा । अ॒स्माँ अ॑व मघव॒न्गोम॑ति व्र॒जे वज्रि॑ञ्चि॒त्राभि॑रू॒तिभि॑:
॥६॥ā pa̍prātha mahi̱nā vṛṣṇyā̍ vṛṣa̱nviśvā̍ śaviṣṭha̱ śava̍sā | a̱smām̐ a̍va maghava̱ngoma̍ti vra̱je vajri̍ñci̱trābhi̍rū̱tibhi̍:
न सी॒मदे॑व आप॒दिषं॑ दीर्घायो॒ मर्त्य॑: । एत॑ग्वा चि॒द्य एत॑शा यु॒योज॑ते॒ हरी॒ इन्द्रो॑ यु॒योज॑ते
॥७॥na sī̱made̍va āpa̱diṣa̍ṃ dīrghāyo̱ martya̍: | eta̍gvā ci̱dya eta̍śā yu̱yoja̍te̱ harī̱ indro̍ yu̱yoja̍te
तं वो॑ म॒हो म॒हाय्य॒मिन्द्रं॑ दा॒नाय॑ स॒क्षणि॑म् । यो गा॒धेषु॒ य आर॑णेषु॒ हव्यो॒ वाजे॒ष्वस्ति॒ हव्य॑:
॥८॥taṃ vo̍ ma̱ho ma̱hāyya̱mindra̍ṃ dā̱nāya̍ sa̱kṣaṇi̍m | yo gā̱dheṣu̱ ya āra̍ṇeṣu̱ havyo̱ vāje̱ṣvasti̱ havya̍:
उदू॒ षु णो॑ वसो म॒हे मृ॒शस्व॑ शूर॒ राध॑से । उदू॒ षु म॒ह्यै म॑घवन्म॒घत्त॑य॒ उदि॑न्द्र॒ श्रव॑से म॒हे
॥९॥udū̱ ṣu ṇo̍ vaso ma̱he mṛ̱śasva̍ śūra̱ rādha̍se | udū̱ ṣu ma̱hyai ma̍ghavanma̱ghatta̍ya̱ udi̍ndra̱ śrava̍se ma̱he
त्वं न॑ इन्द्र ऋत॒युस्त्वा॒निदो॒ नि तृ॑म्पसि । मध्ये॑ वसिष्व तुविनृम्णो॒र्वोर्नि दा॒सं शि॑श्नथो॒ हथै॑:
॥१०॥tvaṃ na̍ indra ṛta̱yustvā̱nido̱ ni tṛ̍mpasi | madhye̍ vasiṣva tuvinṛmṇo̱rvorni dā̱saṃ śi̍śnatho̱ hathai̍:
अ॒न्यव्र॑त॒ममा॑नुष॒मय॑ज्वान॒मदे॑वयुम् । अव॒ स्वः सखा॑ दुधुवीत॒ पर्व॑तः सु॒घ्नाय॒ दस्युं॒ पर्व॑तः
॥११॥a̱nyavra̍ta̱mamā̍nuṣa̱maya̍jvāna̱made̍vayum | ava̱ svaḥ sakhā̍ dudhuvīta̱ parva̍taḥ su̱ghnāya̱ dasyu̱ṃ parva̍taḥ
त्वं न॑ इन्द्रासां॒ हस्ते॑ शविष्ठ दा॒वने॑ । धा॒नानां॒ न सं गृ॑भायास्म॒युर्द्विः सं गृ॑भायास्म॒युः
॥१२॥tvaṃ na̍ indrāsā̱ṃ haste̍ śaviṣṭha dā̱vane̍ | dhā̱nānā̱ṃ na saṃ gṛ̍bhāyāsma̱yurdviḥ saṃ gṛ̍bhāyāsma̱yuḥ
सखा॑य॒: क्रतु॑मिच्छत क॒था रा॑धाम श॒रस्य॑ । उप॑स्तुतिं भो॒जः सू॒रिर्यो अह्र॑यः
॥१३॥sakhā̍ya̱: kratu̍micchata ka̱thā rā̍dhāma śa̱rasya̍ | upa̍stutiṃ bho̱jaḥ sū̱riryo ahra̍yaḥ
भूरि॑भिः समह॒ ऋषि॑भिर्ब॒र्हिष्म॑द्भिः स्तविष्यसे । यदि॒त्थमेक॑मेक॒मिच्छर॑ व॒त्सान्प॑रा॒दद॑:
॥१४॥bhūri̍bhiḥ samaha̱ ṛṣi̍bhirba̱rhiṣma̍dbhiḥ staviṣyase | yadi̱tthameka̍meka̱micchara̍ va̱tsānpa̍rā̱dada̍:
क॒र्ण॒गृह्या॑ म॒घवा॑ शौरदे॒व्यो व॒त्सं न॑स्त्रि॒भ्य आन॑यत् । अ॒जां सू॒रिर्न धात॑वे
॥१५॥ka̱rṇa̱gṛhyā̍ ma̱ghavā̍ śaurade̱vyo va̱tsaṃ na̍stri̱bhya āna̍yat | a̱jāṃ sū̱rirna dhāta̍ve