अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१५ प्रगाथो घौर: काण्व:। सोम: । त्रिष्टुप् , ५ जगती ।
स्वा॒दोर॑भक्षि॒ वय॑सः सुमे॒धाः स्वा॒ध्यो॑ वरिवो॒वित्त॑रस्य ।
विश्वे॒ यं दे॒वा उ॒त मर्त्या॑सो॒ मधु॑ ब्रु॒वन्तो॑ अ॒भि सं॒चर॑न्ति
॥१॥svā̱dora̍bhakṣi̱ vaya̍saḥ sume̱dhāḥ svā̱dhyo̍ varivo̱vitta̍rasya |
viśve̱ yaṃ de̱vā u̱ta martyā̍so̱ madhu̍ bru̱vanto̍ a̱bhi sa̱ṃcara̍nti
अ॒न्तश्च॒ प्रागा॒ अदि॑तिर्भवास्यवया॒ता हर॑सो॒ दैव्य॑स्य ।
इन्द॒विन्द्र॑स्य स॒ख्यं जु॑षा॒णः श्रौष्टी॑व॒ धुर॒मनु॑ रा॒य ऋ॑ध्याः
॥२॥a̱ntaśca̱ prāgā̱ adi̍tirbhavāsyavayā̱tā hara̍so̱ daivya̍sya |
inda̱vindra̍sya sa̱khyaṃ ju̍ṣā̱ṇaḥ śrauṣṭī̍va̱ dhura̱manu̍ rā̱ya ṛ̍dhyāḥ
अपा॑म॒ सोम॑म॒मृता॑ अभू॒माग॑न्म॒ ज्योति॒रवि॑दाम दे॒वान् ।
किं नू॒नम॒स्मान्कृ॑णव॒दरा॑ति॒: किमु॑ धू॒र्तिर॑मृत॒ मर्त्य॑स्य
॥३॥apā̍ma̱ soma̍ma̱mṛtā̍ abhū̱māga̍nma̱ jyoti̱ravi̍dāma de̱vān |
kiṃ nū̱nama̱smānkṛ̍ṇava̱darā̍ti̱: kimu̍ dhū̱rtira̍mṛta̱ martya̍sya
शं नो॑ भव हृ॒द आ पी॒त इ॑न्दो पि॒तेव॑ सोम सू॒नवे॑ सु॒शेव॑: ।
सखे॑व॒ सख्य॑ उरुशंस॒ धीर॒: प्र ण॒ आयु॑र्जी॒वसे॑ सोम तारीः
॥४॥śaṃ no̍ bhava hṛ̱da ā pī̱ta i̍ndo pi̱teva̍ soma sū̱nave̍ su̱śeva̍: |
sakhe̍va̱ sakhya̍ uruśaṃsa̱ dhīra̱: pra ṇa̱ āyu̍rjī̱vase̍ soma tārīḥ
इ॒मे मा॑ पी॒ता य॒शस॑ उरु॒ष्यवो॒ रथं॒ न गाव॒: सम॑नाह॒ पर्व॑सु ।
ते मा॑ रक्षन्तु वि॒स्रस॑श्च॒रित्रा॑दु॒त मा॒ स्रामा॑द्यवय॒न्त्विन्द॑वः
॥५॥i̱me mā̍ pī̱tā ya̱śasa̍ uru̱ṣyavo̱ ratha̱ṃ na gāva̱: sama̍nāha̱ parva̍su |
te mā̍ rakṣantu vi̱srasa̍śca̱ritrā̍du̱ta mā̱ srāmā̍dyavaya̱ntvinda̍vaḥ
अ॒ग्निं न मा॑ मथि॒तं सं दि॑दीप॒: प्र च॑क्षय कृणु॒हि वस्य॑सो नः ।
अथा॒ हि ते॒ मद॒ आ सो॑म॒ मन्ये॑ रे॒वाँ इ॑व॒ प्र च॑रा पु॒ष्टिमच्छ॑
॥६॥a̱gniṃ na mā̍ mathi̱taṃ saṃ di̍dīpa̱: pra ca̍kṣaya kṛṇu̱hi vasya̍so naḥ |
athā̱ hi te̱ mada̱ ā so̍ma̱ manye̍ re̱vām̐ i̍va̱ pra ca̍rā pu̱ṣṭimaccha̍
इ॒षि॒रेण॑ ते॒ मन॑सा सु॒तस्य॑ भक्षी॒महि॒ पित्र्य॑स्येव रा॒यः ।
सोम॑ राज॒न्प्र ण॒ आयूं॑षि तारी॒रहा॑नीव॒ सूर्यो॑ वास॒राणि॑
॥७॥i̱ṣi̱reṇa̍ te̱ mana̍sā su̱tasya̍ bhakṣī̱mahi̱ pitrya̍syeva rā̱yaḥ |
soma̍ rāja̱npra ṇa̱ āyū̍ṃṣi tārī̱rahā̍nīva̱ sūryo̍ vāsa̱rāṇi̍
सोम॑ राजन्मृ॒ळया॑ नः स्व॒स्ति तव॑ स्मसि व्र॒त्या॒३स्तस्य॑ विद्धि ।
अल॑र्ति॒ दक्ष॑ उ॒त म॒न्युरि॑न्दो॒ मा नो॑ अ॒र्यो अ॑नुका॒मं परा॑ दाः
॥८॥soma̍ rājanmṛ̱l̤ayā̍ naḥ sva̱sti tava̍ smasi vra̱tyā̱3stasya̍ viddhi |
ala̍rti̱ dakṣa̍ u̱ta ma̱nyuri̍ndo̱ mā no̍ a̱ryo a̍nukā̱maṃ parā̍ dāḥ
त्वं हि न॑स्त॒न्व॑: सोम गो॒पा गात्रे॑गात्रे निष॒सत्था॑ नृ॒चक्षा॑: ।
यत्ते॑ व॒यं प्र॑मि॒नाम॑ व्र॒तानि॒ स नो॑ मृळ सुष॒खा दे॑व॒ वस्य॑:
॥९॥tvaṃ hi na̍sta̱nva̍: soma go̱pā gātre̍gātre niṣa̱satthā̍ nṛ̱cakṣā̍: |
yatte̍ va̱yaṃ pra̍mi̱nāma̍ vra̱tāni̱ sa no̍ mṛl̤a suṣa̱khā de̍va̱ vasya̍:
ऋ॒दू॒दरे॑ण॒ सख्या॑ सचेय॒ यो मा॒ न रिष्ये॑द्धर्यश्व पी॒तः ।
अ॒यं यः सोमो॒ न्यधा॑य्य॒स्मे तस्मा॒ इन्द्रं॑ प्र॒तिर॑मे॒म्यायु॑:
॥१०॥ṛ̱dū̱dare̍ṇa̱ sakhyā̍ saceya̱ yo mā̱ na riṣye̍ddharyaśva pī̱taḥ |
a̱yaṃ yaḥ somo̱ nyadhā̍yya̱sme tasmā̱ indra̍ṃ pra̱tira̍me̱myāyu̍:
अप॒ त्या अ॑स्थु॒रनि॑रा॒ अमी॑वा॒ निर॑त्रस॒न्तमि॑षीची॒रभै॑षुः ।
आ सोमो॑ अ॒स्माँ अ॑रुह॒द्विहा॑या॒ अग॑न्म॒ यत्र॑ प्रति॒रन्त॒ आयु॑:
॥११॥apa̱ tyā a̍sthu̱rani̍rā̱ amī̍vā̱ nira̍trasa̱ntami̍ṣīcī̱rabhai̍ṣuḥ |
ā somo̍ a̱smām̐ a̍ruha̱dvihā̍yā̱ aga̍nma̱ yatra̍ prati̱ranta̱ āyu̍:
यो न॒ इन्दु॑: पितरो हृ॒त्सु पी॒तोऽम॑र्त्यो॒ मर्त्याँ॑ आवि॒वेश॑ ।
तस्मै॒ सोमा॑य ह॒विषा॑ विधेम मृळी॒के अ॑स्य सुम॒तौ स्या॑म
॥१२॥yo na̱ indu̍: pitaro hṛ̱tsu pī̱to'ma̍rtyo̱ martyā̍m̐ āvi̱veśa̍ |
tasmai̱ somā̍ya ha̱viṣā̍ vidhema mṛl̤ī̱ke a̍sya suma̱tau syā̍ma
त्वं सो॑म पि॒तृभि॑: संविदा॒नोऽनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तन्थ ।
तस्मै॑ त इन्दो ह॒विषा॑ विधेम व॒यं स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्
॥१३॥tvaṃ so̍ma pi̱tṛbhi̍: saṃvidā̱no'nu̱ dyāvā̍pṛthi̱vī ā ta̍tantha |
tasmai̍ ta indo ha̱viṣā̍ vidhema va̱yaṃ syā̍ma̱ pata̍yo rayī̱ṇām
त्राता॑रो देवा॒ अधि॑ वोचता नो॒ मा नो॑ नि॒द्रा ई॑शत॒ मोत
जल्पि॑: । व॒यं सोम॑स्य वि॒श्वह॑ प्रि॒यास॑: सु॒वीरा॑सो वि॒दथ॒मा व॑देम
॥१४॥trātā̍ro devā̱ adhi̍ vocatā no̱ mā no̍ ni̱drā ī̍śata̱ mota
jalpi̍: | va̱yaṃ soma̍sya vi̱śvaha̍ pri̱yāsa̍: su̱vīrā̍so vi̱datha̱mā va̍dema
त्वं न॑: सोम वि॒श्वतो॑ वयो॒धास्त्वं स्व॒र्विदा वि॑शा नृ॒चक्षा॑: ।
त्वं न॑ इन्द ऊ॒तिभि॑: स॒जोषा॑: पा॒हि प॒श्चाता॑दु॒त वा॑ पु॒रस्ता॑त्
॥१५॥tvaṃ na̍: soma vi̱śvato̍ vayo̱dhāstvaṃ sva̱rvidā vi̍śā nṛ̱cakṣā̍: |
tvaṃ na̍ inda ū̱tibhi̍: sa̱joṣā̍: pā̱hi pa̱ścātā̍du̱ta vā̍ pu̱rastā̍t