अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
३० मेधातिथि : काण्व:। इन्द्र: । गायत्री ।
प्र कृ॒तान्यृ॑जी॒षिण॒: कण्वा॒ इन्द्र॑स्य॒ गाथ॑या । मदे॒ सोम॑स्य वोचत
॥१॥pra kṛ̱tānyṛ̍jī̱ṣiṇa̱: kaṇvā̱ indra̍sya̱ gātha̍yā | made̱ soma̍sya vocata
अती॑हि मन्युषा॒विणं॑ सुषु॒वांस॑मु॒पार॑णे । इ॒मं रा॒तं सु॒तं पि॑ब
॥२॥atī̍hi manyuṣā̱viṇa̍ṃ suṣu̱vāṃsa̍mu̱pāra̍ṇe | i̱maṃ rā̱taṃ su̱taṃ pi̍ba
न्यर्बु॑दस्य वि॒ष्टपं॑ व॒र्ष्माणं॑ बृह॒तस्ति॑र । कृ॒षे तदि॑न्द्र॒ पौंस्य॑म्
॥३॥nyarbu̍dasya vi̱ṣṭapa̍ṃ va̱rṣmāṇa̍ṃ bṛha̱tasti̍ra | kṛ̱ṣe tadi̍ndra̱ pauṃsya̍m
प्रति॑ श्रु॒ताय॑ वो धृ॒षत्तूर्णा॑शं॒ न गि॒रेरधि॑ । हु॒वे सु॑शि॒प्रमू॒तये॑
॥४॥prati̍ śru̱tāya̍ vo dhṛ̱ṣattūrṇā̍śa̱ṃ na gi̱reradhi̍ | hu̱ve su̍śi̱pramū̱taye̍
स गोरश्व॑स्य॒ वि व्र॒जं म॑न्दा॒नः सो॒म्येभ्य॑: । पुरं॒ न शू॑र दर्षसि
॥५॥sa goraśva̍sya̱ vi vra̱jaṃ ma̍ndā̱naḥ so̱myebhya̍: | pura̱ṃ na śū̍ra darṣasi
यदि॑ मे रा॒रण॑: सु॒त उ॒क्थे वा॒ दध॑से॒ चन॑: । आ॒रादुप॑ स्व॒धा ग॑हि
॥६॥yadi̍ me rā̱raṇa̍: su̱ta u̱kthe vā̱ dadha̍se̱ cana̍: | ā̱rādupa̍ sva̱dhā ga̍hi
व॒यं घा॑ ते॒ अपि॑ ष्मसि स्तो॒तार॑ इन्द्र गिर्वणः । त्वं नो॑ जिन्व सोमपाः
॥७॥va̱yaṃ ghā̍ te̱ api̍ ṣmasi sto̱tāra̍ indra girvaṇaḥ | tvaṃ no̍ jinva somapāḥ
उ॒त न॑: पि॒तुमा भ॑र संररा॒णो अवि॑क्षितम् । मघ॑व॒न्भूरि॑ ते॒ वसु॑
॥८॥u̱ta na̍: pi̱tumā bha̍ra saṃrarā̱ṇo avi̍kṣitam | magha̍va̱nbhūri̍ te̱ vasu̍
उ॒त नो॒ गोम॑तस्कृधि॒ हिर॑ण्यवतो अ॒श्विन॑: । इळा॑भि॒: सं र॑भेमहि
॥९॥u̱ta no̱ goma̍taskṛdhi̱ hira̍ṇyavato a̱śvina̍: | il̤ā̍bhi̱: saṃ ra̍bhemahi
बृ॒बदु॑क्थं हवामहे सृ॒प्रक॑रस्नमू॒तये॑ । साधु॑ कृ॒ण्वन्त॒मव॑से
॥१०॥bṛ̱badu̍kthaṃ havāmahe sṛ̱praka̍rasnamū̱taye̍ | sādhu̍ kṛ̱ṇvanta̱mava̍se
यः सं॒स्थे चि॑च्छ॒तक्र॑तु॒रादीं॑ कृ॒णोति॑ वृत्र॒हा । ज॒रि॒तृभ्य॑: पुरू॒वसु॑:
॥११॥yaḥ sa̱ṃsthe ci̍ccha̱takra̍tu̱rādī̍ṃ kṛ̱ṇoti̍ vṛtra̱hā | ja̱ri̱tṛbhya̍: purū̱vasu̍:
स न॑: श॒क्रश्चि॒दा श॑क॒द्दान॑वाँ अन्तराभ॒रः । इन्द्रो॒ विश्वा॑भिरू॒तिभि॑:
॥१२॥sa na̍: śa̱kraści̱dā śa̍ka̱ddāna̍vām̐ antarābha̱raḥ | indro̱ viśvā̍bhirū̱tibhi̍:
यो रा॒यो॒३ऽवनि॑र्म॒हान्त्सु॑पा॒रः सु॑न्व॒तः सखा॑ । तमिन्द्र॑म॒भि गा॑यत
॥१३॥yo rā̱yo̱3'vani̍rma̱hāntsu̍pā̱raḥ su̍nva̱taḥ sakhā̍ | tamindra̍ma̱bhi gā̍yata
आ॒य॒न्तारं॒ महि॑ स्थि॒रं पृत॑नासु श्रवो॒जित॑म् । भूरे॒रीशा॑न॒मोज॑सा
॥१४॥ā̱ya̱ntāra̱ṃ mahi̍ sthi̱raṃ pṛta̍nāsu śravo̱jita̍m | bhūre̱rīśā̍na̱moja̍sā
नकि॑रस्य॒ शची॑नां निय॒न्ता सू॒नृता॑नाम् । नकि॑र्व॒क्ता न दा॒दिति॑
॥१५॥naki̍rasya̱ śacī̍nāṃ niya̱ntā sū̱nṛtā̍nām | naki̍rva̱ktā na dā̱diti̍
न नू॒नं ब्र॒ह्मणा॑मृ॒णं प्रा॑शू॒नाम॑स्ति सुन्व॒ताम् । न सोमो॑ अप्र॒ता प॑पे
॥१६॥na nū̱naṃ bra̱hmaṇā̍mṛ̱ṇaṃ prā̍śū̱nāma̍sti sunva̱tām | na somo̍ apra̱tā pa̍pe
पन्य॒ इदुप॑ गायत॒ पन्य॑ उ॒क्थानि॑ शंसत । ब्रह्मा॑ कृणोत॒ पन्य॒ इत्
॥१७॥panya̱ idupa̍ gāyata̱ panya̍ u̱kthāni̍ śaṃsata | brahmā̍ kṛṇota̱ panya̱ it
पन्य॒ आ द॑र्दिरच्छ॒ता स॒हस्रा॑ वा॒ज्यवृ॑तः । इन्द्रो॒ यो यज्व॑नो वृ॒धः
॥१८॥panya̱ ā da̍rdiraccha̱tā sa̱hasrā̍ vā̱jyavṛ̍taḥ | indro̱ yo yajva̍no vṛ̱dhaḥ
वि षू च॑र स्व॒धा अनु॑ कृष्टी॒नामन्वा॒हुव॑: । इन्द्र॒ पिब॑ सु॒ताना॑म्
॥१९॥vi ṣū ca̍ra sva̱dhā anu̍ kṛṣṭī̱nāmanvā̱huva̍: | indra̱ piba̍ su̱tānā̍m
पिब॒ स्वधै॑नवानामु॒त यस्तुग्र्ये॒ सचा॑ । उ॒तायमि॑न्द्र॒ यस्तव॑
॥२०॥piba̱ svadhai̍navānāmu̱ta yastugrye̱ sacā̍ | u̱tāyami̍ndra̱ yastava̍
अती॑हि मन्युषा॒विणं॑ सुषु॒वांस॑मु॒पार॑णे । इ॒मं रा॒तं सु॒तं पि॑ब
॥२॥atī̍hi manyuṣā̱viṇa̍ṃ suṣu̱vāṃsa̍mu̱pāra̍ṇe | i̱maṃ rā̱taṃ su̱taṃ pi̍ba
१
इ॒हि ति॒स्रः प॑रा॒वत॑ इ॒हि पञ्च॒ जनाँ॒ अति॑ । धेना॑ इन्द्राव॒चाक॑शत्
॥२२॥1
i̱hi ti̱sraḥ pa̍rā̱vata̍ i̱hi pañca̱ janā̱m̐ ati̍ | dhenā̍ indrāva̱cāka̍śat
सूर्यो॑ र॒श्मिं यथा॑ सृ॒जा ऽऽत्वा॑ यच्छन्तु मे॒ गिर॑: । नि॒म्नमापो॒ न स॒ध्र्य॑क्
॥२३॥sūryo̍ ra̱śmiṃ yathā̍ sṛ̱jā ''tvā̍ yacchantu me̱ gira̍: | ni̱mnamāpo̱ na sa̱dhrya̍k
अध्व॑र्य॒वा तु हि षि॒ञ्च सोमं॑ वी॒राय॑ शि॒प्रिणे॑ । भरा॑ सु॒तस्य॑ पी॒तये॑
॥२४॥adhva̍rya̱vā tu hi ṣi̱ñca soma̍ṃ vī̱rāya̍ śi̱priṇe̍ | bharā̍ su̱tasya̍ pī̱taye̍
य उ॒द्नः फ॑लि॒गं भि॒नन्न्य१क्सिन्धूँ॑र॒वासृ॑जत् । यो गोषु॑ प॒क्वं धा॒रय॑त्
॥२५॥ya u̱dnaḥ pha̍li̱gaṃ bhi̱nannya1ksindhū̍m̐ra̱vāsṛ̍jat | yo goṣu̍ pa̱kvaṃ dhā̱raya̍t
अह॑न्वृ॒त्रमृची॑षम और्णवा॒भम॑ही॒शुव॑म् । हि॒मेना॑विध्य॒दर्बु॑दम्
॥२६॥aha̍nvṛ̱tramṛcī̍ṣama aurṇavā̱bhama̍hī̱śuva̍m | hi̱menā̍vidhya̱darbu̍dam
प्र व॑ उ॒ग्राय॑ नि॒ष्टुरेऽषा॑ळ्हाय प्रस॒क्षिणे॑ । दे॒वत्तं॒ ब्रह्म॑ गायत
॥२७॥pra va̍ u̱grāya̍ ni̱ṣṭure'ṣā̍l̤hāya prasa̱kṣiṇe̍ | de̱vatta̱ṃ brahma̍ gāyata
यो विश्वा॑न्य॒भि व्र॒ता सोम॑स्य॒ मदे॒ अन्ध॑सः । इन्द्रो॑ दे॒वेषु॒ चेत॑ति
॥२८॥yo viśvā̍nya̱bhi vra̱tā soma̍sya̱ made̱ andha̍saḥ | indro̍ de̱veṣu̱ ceta̍ti
इ॒ह त्या स॑ध॒माद्या॒ हरी॒ हिर॑ण्यकेश्या । वो॒ळ्हाम॒भि प्रयो॑ हि॒तम्
॥२९॥i̱ha tyā sa̍dha̱mādyā̱ harī̱ hira̍ṇyakeśyā | vo̱l̤hāma̱bhi prayo̍ hi̱tam
अ॒र्वाञ्चं॑ त्वा पुरुष्टुत प्रि॒यमे॑धस्तुता॒ हरी॑ । सो॒म॒पेया॑य वक्षतः
॥३०॥a̱rvāñca̍ṃ tvā puruṣṭuta pri̱yame̍dhastutā̱ harī̍ | so̱ma̱peyā̍ya vakṣataḥ