Study
- Anukramaṇī
- Source
22 gāthino viśvāmitraḥ| indraḥ| triṣṭup|
i̱cchanti̍ tvā so̱myāsa̱: sakhā̍yaḥ su̱nvanti̱ soma̱ṃ dadha̍ti̱ prayā̍ṃsi |
titi̍kṣante a̱bhiśa̍sti̱ṃ janā̍nā̱mindra̱ tvadā kaśca̱na hi pra̍ke̱taḥ
||1||इ॒च्छन्ति॑ त्वा सो॒म्यास॒: सखा॑यः सु॒न्वन्ति॒ सोमं॒ दध॑ति॒ प्रयां॑सि ।
तिति॑क्षन्ते अ॒भिश॑स्तिं॒ जना॑ना॒मिन्द्र॒ त्वदा कश्च॒न हि प्र॑के॒तः
na te̍ dū̱re pa̍ra̱mā ci̱d rajā̱ṃsyā tu pra yā̍hi harivo̱ hari̍bhyām |
sthi̱rāya̱ vṛṣṇe̱ sava̍nā kṛ̱temā yu̱ktā grāvā̍ṇaḥ samidhā̱ne a̱gnau
||2||न ते॑ दू॒रे प॑र॒मा चि॒द् रजां॒स्या तु प्र या॑हि हरिवो॒ हरि॑भ्याम् ।
स्थि॒राय॒ वृष्णे॒ सव॑ना कृ॒तेमा यु॒क्ता ग्रावा॑णः समिधा॒ने अ॒ग्नौ
indra̍: su̱śipro̍ ma̱ghavā̱ taru̍tro ma̱hāvrā̍tastuvikū̱rmiṝghā̍vān |
yadu̱gro dhā bā̍dhi̱to martye̍ṣu̱ kva1 tyā te̍ vṛṣabha vī̱ryā̍ṇi
||3||इन्द्र॑: सु॒शिप्रो॑ म॒घवा॒ तरु॑त्रो म॒हाव्रा॑तस्तुविकू॒र्मिॠघा॑वान् ।
यदु॒ग्रो धा बा॑धि॒तो मर्त्ये॑षु॒ क्व१ त्या ते॑ वृषभ वी॒र्या॑णि
tvaṃ hi ṣmā̍ cyā̱vaya̱nnacyu̍tā̱nyeko̍ vṛ̱trā cara̍si̱ jighna̍mānaḥ |
tava̱ dyāvā̍pṛthi̱vī parva̍tā̱so'nu̍ vra̱tāya̱ nimi̍teva tasthuḥ
||4||त्वं हि ष्मा॑ च्या॒वय॒न्नच्यु॑ता॒न्येको॑ वृ॒त्रा चर॑सि॒ जिघ्न॑मानः ।
तव॒ द्यावा॑पृथि॒वी पर्व॑ता॒सोऽनु॑ व्र॒ताय॒ निमि॑तेव तस्थुः
u̱tābha̍ye puruhūta̱ śravo̍bhi̱reko̍ dṛ̱l̤ahama̍vado vṛtra̱hā san |
i̱me ci̍dindra̱ roda̍sī apā̱re yat sa̍ṃgṛ̱bhṇā ma̍ghavan kā̱śirit te̍
||5||उ॒ताभ॑ये पुरुहूत॒ श्रवो॑भि॒रेको॑ दृ॒ळहम॑वदो वृत्र॒हा सन् ।
इ॒मे चि॑दिन्द्र॒ रोद॑सी अपा॒रे यत् सं॑गृ॒भ्णा म॑घवन् का॒शिरित् ते॑
pra sū ta̍ indra pra̱vatā̱ hari̍bhyā̱ṃ pra te̱ vajra̍: pramṛ̱ṇanne̍tu̱ śatrū̍n |
ja̱hi pra̍tī̱co a̍nū̱caḥ parā̍co̱ viśva̍ṃ sa̱tyaṃ kṛ̍ṇuhi vi̱ṣṭama̍stu
||6||प्र सू त॑ इन्द्र प्र॒वता॒ हरि॑भ्यां॒ प्र ते॒ वज्र॑: प्रमृ॒णन्ने॑तु॒ शत्रू॑न् ।
ज॒हि प्र॑ती॒चो अ॑नू॒चः परा॑चो॒ विश्वं॑ स॒त्यं कृ॑णुहि वि॒ष्टम॑स्तु
yasmai̱ dhāyu̱rada̍dhā̱ martyā̱yābha̍ktaṃ cid bhajate ge̱hyaṃ1 saḥ |
bha̱drā ta̍ indra suma̱tirghṛ̱tācī̍ sa̱hasra̍dānā puruhūta rā̱tiḥ
||7||यस्मै॒ धायु॒रद॑धा॒ मर्त्या॒याभ॑क्तं चिद् भजते गे॒ह्यं१ सः ।
भ॒द्रा त॑ इन्द्र सुम॒तिर्घृ॒ताची॑ स॒हस्र॑दाना पुरुहूत रा॒तिः
sa̱hadā̍nuṃ puruhūta kṣi̱yanta̍maha̱stami̍ndra̱ saṃ pi̍ṇa̱kkuṇā̍rum |
a̱bhi vṛ̱traṃ vardha̍māna̱ṃ piyā̍ruma̱pāda̍mindra ta̱vasā̍ jaghantha
||8||स॒हदा॑नुं पुरुहूत क्षि॒यन्त॑मह॒स्तमि॑न्द्र॒ सं पि॑ण॒क्कुणा॑रुम् ।
अ॒भि वृ॒त्रं वर्ध॑मानं॒ पिया॑रुम॒पाद॑मिन्द्र त॒वसा॑ जघन्थ
ni sā̍ma̱nāmi̍ṣi̱rāmi̍ndra̱ bhūmi̍ṃ ma̱hīma̍pā̱rāṃ sada̍ne sasattha |
asta̍bhnā̱d dyāṃ vṛ̍ṣa̱bho a̱ntari̍kṣa̱marṣa̱ntvāpa̱stvaye̱ha prasū̍tāḥ
||9||नि सा॑म॒नामि॑षि॒रामि॑न्द्र॒ भूमिं॑ म॒हीम॑पा॒रां सद॑ने ससत्थ ।
अस्त॑भ्ना॒द् द्यां वृ॑ष॒भो अ॒न्तरि॑क्ष॒मर्ष॒न्त्वाप॒स्त्वये॒ह प्रसू॑ताः
a̱lā̱tṛ̱ṇo va̱la i̍ndra vra̱jo goḥ pu̱rā hanto̱rbhaya̍māno̱ vyā̍ra |
su̱gān pa̱tho a̍kṛṇonni̱raje̱ gāḥ prāva̱n vāṇī̍: puruhū̱taṃ dhama̍ntīḥ
||10||अ॒ला॒तृ॒णो व॒ल इ॑न्द्र व्र॒जो गोः पु॒रा हन्तो॒र्भय॑मानो॒ व्या॑र ।
सु॒गान् प॒थो अ॑कृणोन्नि॒रजे॒ गाः प्राव॒न् वाणी॑: पुरुहू॒तं धम॑न्तीः
eko̱ dve vasu̍matī samī̱cī indra̱ ā pa̍prau pṛthi̱vīmu̱ta dyām |
u̱tāntari̍kṣāda̱bhi na̍: samī̱ka i̱ṣo ra̱thīḥ sa̱yuja̍: śūra̱ vājā̍n
||11||एको॒ द्वे वसु॑मती समी॒ची इन्द्र॒ आ प॑प्रौ पृथि॒वीमु॒त द्याम् ।
उ॒तान्तरि॑क्षाद॒भि न॑: समी॒क इ॒षो र॒थीः स॒युज॑: शूर॒ वाजा॑न्
diśa̱: sūryo̱ na mi̍nāti̱ pradi̍ṣṭā di̱vedi̍ve̱ harya̍śvaprasūtāḥ |
saṃ yadāna̱l̤adhva̍na̱ ādidaśvai̍rvi̱moca̍naṃ kṛṇute̱ tattva̍sya
||12||दिश॒: सूर्यो॒ न मि॑नाति॒ प्रदि॑ष्टा दि॒वेदि॑वे॒ हर्य॑श्वप्रसूताः ।
सं यदान॒ळध्व॑न॒ आदिदश्वै॑र्वि॒मोच॑नं कृणुते॒ तत्त्व॑स्य
didṛ̍kṣanta u̱ṣaso̱ yāma̍nna̱ktorvi̱vasva̍tyā̱ mahi̍ ci̱tramanī̍kam |
viśve̍ jānanti mahi̱nā yadāgā̱dindra̍sya̱ karma̱ sukṛ̍tā pu̱rūṇi̍
||13||दिदृ॑क्षन्त उ॒षसो॒ याम॑न्न॒क्तोर्वि॒वस्व॑त्या॒ महि॑ चि॒त्रमनी॑कम् ।
विश्वे॑ जानन्ति महि॒ना यदागा॒दिन्द्र॑स्य॒ कर्म॒ सुकृ॑ता पु॒रूणि॑
mahi̱ jyoti̱rnihi̍taṃ va̱kṣaṇā̍svā̱mā pa̱kvaṃ ca̍rati̱ bibhra̍tī̱ gauḥ |
viśva̱ṃ svādma̱ sambhṛ̍tamu̱sriyā̍yā̱ṃ yat sī̱mindro̱ ada̍dhā̱d bhoja̍nāya
||14||महि॒ ज्योति॒र्निहि॑तं व॒क्षणा॑स्वा॒मा प॒क्वं च॑रति॒ बिभ्र॑ती॒ गौः ।
विश्वं॒ स्वाद्म॒ सम्भृ॑तमु॒स्रिया॑यां॒ यत् सी॒मिन्द्रो॒ अद॑धा॒द् भोज॑नाय
indra̱ dṛhya̍ yāmako̱śā a̍bhūvan ya̱jñāya̍ śikṣa gṛṇa̱te sakhi̍bhyaḥ |
du̱rmā̱yavo̍ du̱revā̱ martyā̍so niṣa̱ṅgiṇo̍ ri̱pavo̱ hantvā̍saḥ
||15||इन्द्र॒ दृह्य॑ यामको॒शा अ॑भूवन् य॒ज्ञाय॑ शिक्ष गृण॒ते सखि॑भ्यः ।
दु॒र्मा॒यवो॑ दु॒रेवा॒ मर्त्या॑सो निष॒ङ्गिणो॑ रि॒पवो॒ हन्त्वा॑सः
saṃ ghoṣa̍: śṛṇve'va̱maira̱mitrai̍rja̱hī nye̍ṣva̱śani̱ṃ tapi̍ṣṭhām |
vṛ̱ścema̱dhastā̱d vi ru̍jā̱ saha̍sva ja̱hi rakṣo̍ maghavan ra̱ndhaya̍sva
||16||सं घोष॑: शृण्वेऽव॒मैर॒मित्रै॑र्ज॒ही न्ये॑ष्व॒शनिं॒ तपि॑ष्ठाम् ।
वृ॒श्चेम॒धस्ता॒द् वि रु॑जा॒ सह॑स्व ज॒हि रक्षो॑ मघवन् र॒न्धय॑स्व
ud vṛ̍ha̱ rakṣa̍: sa̱hamū̍lamindra vṛ̱ścā madhya̱ṃ pratyagra̍ṃ śṛṇīhi |
ā kīva̍taḥ sala̱lūka̍ṃ cakartha brahma̱dviṣe̱ tapu̍ṣiṃ he̱tima̍sya
||17||उद् वृ॑ह॒ रक्ष॑: स॒हमू॑लमिन्द्र वृ॒श्चा मध्यं॒ प्रत्यग्रं॑ शृणीहि ।
आ कीव॑तः सल॒लूकं॑ चकर्थ ब्रह्म॒द्विषे॒ तपु॑षिं हे॒तिम॑स्य
sva̱staye̍ vā̱jibhi̍śca praṇeta̱: saṃ yanma̱hīriṣa̍ ā̱satsi̍ pū̱rvīḥ |
rā̱yo va̱ntāro̍ bṛha̱taḥ syā̍mā̱sme a̍stu̱ bhaga̍ indra pra̱jāvā̍n
||18||स्व॒स्तये॑ वा॒जिभि॑श्च प्रणेत॒: सं यन्म॒हीरिष॑ आ॒सत्सि॑ पू॒र्वीः ।
रा॒यो व॒न्तारो॑ बृह॒तः स्या॑मा॒स्मे अ॑स्तु॒ भग॑ इन्द्र प्र॒जावा॑न्
ā no̍ bhara̱ bhaga̍mindra dyu̱manta̱ṃ ni te̍ de̱ṣṇasya̍ dhīmahi prare̱ke |
ū̱rva i̍va paprathe̱ kāmo̍ a̱sme tamā pṛ̍ṇa vasupate̱ vasū̍nām
||19||आ नो॑ भर॒ भग॑मिन्द्र द्यु॒मन्तं॒ नि ते॑ दे॒ष्णस्य॑ धीमहि प्ररे॒के ।
ऊ॒र्व इ॑व पप्रथे॒ कामो॑ अ॒स्मे तमा पृ॑ण वसुपते॒ वसू॑नाम्
i̱maṃ kāma̍ṃ mandayā̱ gobhi̱raśvai̍śca̱ndrava̍tā̱ rādha̍sā pa̱pratha̍śca |
sva̱ryavo̍ ma̱tibhi̱stubhya̱ṃ viprā̱ indrā̍ya̱ vāha̍: kuśi̱kāso̍ akran
||20||इ॒मं कामं॑ मन्दया॒ गोभि॒रश्वै॑श्च॒न्द्रव॑ता॒ राध॑सा प॒प्रथ॑श्च ।
स्व॒र्यवो॑ म॒तिभि॒स्तुभ्यं॒ विप्रा॒ इन्द्रा॑य॒ वाह॑: कुशि॒कासो॑ अक्रन्
ā no̍ go̱trā da̍rdṛhi gopate̱ gāḥ sama̱smabhya̍ṃ sa̱nayo̍ yantu̱ vājā̍: |
di̱vakṣā̍ asi vṛṣabha sa̱tyaśu̍ṣmo̱'smabhya̱ṃ su ma̍ghavan bodhi go̱dāḥ
||21||आ नो॑ गो॒त्रा द॑र्दृहि गोपते॒ गाः सम॒स्मभ्यं॑ स॒नयो॑ यन्तु॒ वाजा॑: ।
दि॒वक्षा॑ असि वृषभ स॒त्यशु॑ष्मो॒ऽस्मभ्यं॒ सु म॑घवन् बोधि गो॒दाः
śu̱naṃ hu̍vema ma̱ghavā̍na̱mindra̍ma̱smin bhare̱ nṛta̍ma̱ṃ vāja̍sātau |
śṛ̱ṇvanta̍mu̱gramū̱taye̍ sa̱matsu̱ ghnanta̍ṃ vṛ̱trāṇi̍ sa̱ṃjita̱ṃ dhanā̍nām
||22||शु॒नं हु॑वेम म॒घवा॑न॒मिन्द्र॑म॒स्मिन् भरे॒ नृत॑मं॒ वाज॑सातौ ।
शृ॒ण्वन्त॑मु॒ग्रमू॒तये॑ स॒मत्सु॒ घ्नन्तं॑ वृ॒त्राणि॑ सं॒जितं॒ धना॑नाम्