Study
23 ātharvaṇo bhiṣag| oṣadhayaḥ| anuṣṭup|
yā oṣa̍dhī̱: pūrvā̍ jā̱tā de̱vebhya̍striyu̱gaṃ pu̱rā | manai̱ nu ba̱bhrūṇā̍ma̱haṃ śa̱taṃ dhāmā̍ni sa̱pta ca̍ ॥10.97.1॥
या ओष॑धी॒: पूर्वा॑ जा॒ता दे॒वेभ्य॑स्त्रियु॒गं पु॒रा । मनै॒ नु ब॒भ्रूणा॑म॒हं श॒तं धामा॑नि स॒प्त च॑
śa̱taṃ vo̍ amba̱ dhāmā̍ni sa̱hasra̍mu̱ta vo̱ ruha̍: | adhā̍ śatakratvo yū̱yami̱maṃ me̍ aga̱daṃ kṛ̍ta ॥10.97.2॥
श॒तं वो॑ अम्ब॒ धामा॑नि स॒हस्र॑मु॒त वो॒ रुह॑: । अधा॑ शतक्रत्वो यू॒यमि॒मं मे॑ अग॒दं कृ॑त
oṣa̍dhī̱: prati̍ modadhva̱ṃ puṣpa̍vatīḥ pra̱sūva̍rīḥ | aśvā̍ iva sa̱jitva̍rīrvī̱rudha̍: pārayi̱ṣṇva̍: ॥10.97.3॥
ओष॑धी॒: प्रति॑ मोदध्वं॒ पुष्प॑वतीः प्र॒सूव॑रीः । अश्वा॑ इव स॒जित्व॑रीर्वी॒रुध॑: पारयि॒ष्ण्व॑:
oṣa̍dhī̱riti̍ mātara̱stadvo̍ devī̱rupa̍ bruve | sa̱neya̱maśva̱ṃ gāṃ vāsa̍ ā̱tmāna̱ṃ tava̍ pūruṣa ॥10.97.4॥
ओष॑धी॒रिति॑ मातर॒स्तद्वो॑ देवी॒रुप॑ ब्रुवे । स॒नेय॒मश्वं॒ गां वास॑ आ॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष
a̱śva̱tthe vo̍ ni̱ṣada̍naṃ pa̱rṇe vo̍ vasa̱tiṣkṛ̱tā | go̱bhāja̱ itkilā̍satha̱ yatsa̱nava̍tha̱ pūru̍ṣam ॥10.97.5॥
अ॒श्व॒त्थे वो॑ नि॒षद॑नं प॒र्णे वो॑ वस॒तिष्कृ॒ता । गो॒भाज॒ इत्किला॑सथ॒ यत्स॒नव॑थ॒ पूरु॑षम्
yatrauṣa̍dhīḥ sa̱magma̍ta̱ rājā̍na̱: sami̍tāviva | vipra̱: sa u̍cyate bhi̱ṣagra̍kṣo̱hāmī̍va̱cāta̍naḥ ॥10.97.6॥
यत्रौष॑धीः स॒मग्म॑त॒ राजा॑न॒: समि॑ताविव । विप्र॒: स उ॑च्यते भि॒षग्र॑क्षो॒हामी॑व॒चात॑नः
a̱śvā̱va̱tīṃ so̍māva̱tīmū̱rjaya̍ntī̱mudo̍jasam | āvi̍tsi̱ sarvā̱ oṣa̍dhīra̱smā a̍ri̱ṣṭatā̍taye ॥10.97.7॥
अ॒श्वा॒व॒तीं सो॑माव॒तीमू॒र्जय॑न्ती॒मुदो॑जसम् । आवि॑त्सि॒ सर्वा॒ ओष॑धीर॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये
ucchuṣmā̱ oṣa̍dhīnā̱ṃ gāvo̍ go̱ṣṭhādi̍verate | dhana̍ṃ sani̱ṣyantī̍nāmā̱tmāna̱ṃ tava̍ pūruṣa ॥10.97.8॥
उच्छुष्मा॒ ओष॑धीनां॒ गावो॑ गो॒ष्ठादि॑वेरते । धनं॑ सनि॒ष्यन्ती॑नामा॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष
iṣkṛ̍ti̱rnāma̍ vo mā̱tā'tho̍ yū̱yaṃ stha̱ niṣkṛ̍tīḥ | sī̱rāḥ pa̍ta̱triṇī̍: sthana̱ yadā̱maya̍ti̱ niṣkṛ̍tha ॥10.97.9॥
इष्कृ॑ति॒र्नाम॑ वो मा॒ताऽथो॑ यू॒यं स्थ॒ निष्कृ॑तीः । सी॒राः प॑त॒त्रिणी॑: स्थन॒ यदा॒मय॑ति॒ निष्कृ॑थ
ati̱ viśvā̍: pari̱ṣṭhā ste̱na i̍va vra̱jama̍kramuḥ | oṣa̍dhī̱: prācu̍cyavu̱ryatkiṃ ca̍ ta̱nvo̱3 rapa̍: ॥10.97.10॥
अति॒ विश्वा॑: परि॒ष्ठा स्ते॒न इ॑व व्र॒जम॑क्रमुः । ओष॑धी॒: प्राचु॑च्यवु॒र्यत्किं च॑ त॒न्वो॒३ रप॑:
yadi̱mā vā̱jaya̍nna̱hamoṣa̍dhī̱rhasta̍ āda̱dhe | ā̱tmā yakṣma̍sya naśyati pu̱rā jī̍va̱gṛbho̍ yathā ॥10.97.11॥
यदि॒मा वा॒जय॑न्न॒हमोष॑धी॒र्हस्त॑ आद॒धे । आ॒त्मा यक्ष्म॑स्य नश्यति पु॒रा जी॑व॒गृभो॑ यथा
yasyau̍ṣadhīḥ pra̱sarpa̱thāṅga̍maṅga̱ṃ paru̍ṣparuḥ | tato̱ yakṣma̱ṃ vi bā̍dhadhva u̱gro ma̍dhyama̱śīri̍va ॥10.97.12॥
यस्यौ॑षधीः प्र॒सर्प॒थाङ्ग॑मङ्गं॒ परु॑ष्परुः । ततो॒ यक्ष्मं॒ वि बा॑धध्व उ॒ग्रो म॑ध्यम॒शीरि॑व
sā̱kaṃ ya̍kṣma̱ pra pa̍ta̱ cāṣe̍ṇa kikidī̱vinā̍ | sā̱kaṃ vāta̍sya̱ dhrājyā̍ sā̱kaṃ na̍śya ni̱hāka̍yā ॥10.97.13॥
सा॒कं य॑क्ष्म॒ प्र प॑त॒ चाषे॑ण किकिदी॒विना॑ । सा॒कं वात॑स्य॒ ध्राज्या॑ सा॒कं न॑श्य नि॒हाक॑या
a̱nyā vo̍ a̱nyāma̍vatva̱nyānyasyā̱ upā̍vata | tāḥ sarvā̍: saṃvidā̱nā i̱daṃ me̱ prāva̍tā̱ vaca̍: ॥10.97.14॥
अ॒न्या वो॑ अ॒न्याम॑वत्व॒न्यान्यस्या॒ उपा॑वत । ताः सर्वा॑: संविदा॒ना इ॒दं मे॒ प्राव॑ता॒ वच॑:
yāḥ pha̱linī̱ryā a̍pha̱lā a̍pu̱ṣpā yāśca̍ pu̱ṣpiṇī̍: | bṛha̱spati̍prasūtā̱stā no̍ muñca̱ntvaṃha̍saḥ ॥10.97.15॥
याः फ॒लिनी॒र्या अ॑फ॒ला अ॑पु॒ष्पा याश्च॑ पु॒ष्पिणी॑: । बृह॒स्पति॑प्रसूता॒स्ता नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
mu̱ñcantu̍ mā śapa̱thyā̱3datho̍ varu̱ṇyā̍du̱ta | atho̍ ya̱masya̱ paḍbī̍śā̱tsarva̍smāddevakilbi̱ṣāt ॥10.97.16॥
मु॒ञ्चन्तु॑ मा शप॒थ्या॒३दथो॑ वरु॒ण्या॑दु॒त । अथो॑ य॒मस्य॒ पड्बी॑शा॒त्सर्व॑स्माद्देवकिल्बि॒षात्
a̱va̱pata̍ntīravadandi̱va oṣa̍dhaya̱spari̍ | yaṃ jī̱vama̱śnavā̍mahai̱ na sa ri̍ṣyāti̱ pūru̍ṣaḥ ॥10.97.17॥
अ॒व॒पत॑न्तीरवदन्दि॒व ओष॑धय॒स्परि॑ । यं जी॒वम॒श्नवा॑महै॒ न स रि॑ष्याति॒ पूरु॑षः
yā oṣa̍dhī̱: soma̍rājñīrba̱hvīḥ śa̱tavi̍cakṣaṇāḥ | tāsā̱ṃ tvama̍syutta̱māra̱ṃ kāmā̍ya̱ śaṃ hṛ̱de ॥10.97.18॥
या ओष॑धी॒: सोम॑राज्ञीर्ब॒ह्वीः श॒तवि॑चक्षणाः । तासां॒ त्वम॑स्युत्त॒मारं॒ कामा॑य॒ शं हृ॒दे
yā oṣa̍dhī̱: soma̍rājñī̱rviṣṭhi̍tāḥ pṛthi̱vīmanu̍ | bṛha̱spati̍prasūtā a̱syai saṃ da̍tta vī̱rya̍m ॥10.97.19॥
या ओष॑धी॒: सोम॑राज्ञी॒र्विष्ठि॑ताः पृथि॒वीमनु॑ । बृह॒स्पति॑प्रसूता अ॒स्यै सं द॑त्त वी॒र्य॑म्
mā vo̍ riṣatkhani̱tā yasmai̍ cā̱haṃ khanā̍mi vaḥ | dvi̱paccatu̍ṣpada̱smāka̱ṃ sarva̍mastvanātu̱ram ॥10.97.20॥
मा वो॑ रिषत्खनि॒ता यस्मै॑ चा॒हं खना॑मि वः । द्वि॒पच्चतु॑ष्पद॒स्माकं॒ सर्व॑मस्त्वनातु॒रम्
yāśce̱damu̍paśṛ̱ṇvanti̱ yāśca̍ dū̱raṃ parā̍gatāḥ | sarvā̍: sa̱ṃgatya̍ vīrudho̱'syai saṃ da̍tta vī̱rya̍m ॥10.97.21॥
याश्चे॒दमु॑पशृ॒ण्वन्ति॒ याश्च॑ दू॒रं परा॑गताः । सर्वा॑: सं॒गत्य॑ वीरुधो॒ऽस्यै सं द॑त्त वी॒र्य॑म्
oṣa̍dhaya̱: saṃ va̍dante̱ some̍na sa̱ha rājñā̍ | yasmai̍ kṛ̱ṇoti̍ brāhma̱ṇastaṃ rā̍janpārayāmasi ॥10.97.22॥
ओष॑धय॒: सं व॑दन्ते॒ सोमे॑न स॒ह राज्ञा॑ । यस्मै॑ कृ॒णोति॑ ब्राह्म॒णस्तं रा॑जन्पारयामसि
tvamu̍tta̱māsyo̍ṣadhe̱ tava̍ vṛ̱kṣā upa̍stayaḥ | upa̍stirastu̱ so̱3'smāka̱ṃ yo a̱smām̐ a̍bhi̱dāsa̍ti ॥10.97.23॥
त्वमु॑त्त॒मास्यो॑षधे॒ तव॑ वृ॒क्षा उप॑स्तयः । उप॑स्तिरस्तु॒ सो॒३ऽस्माकं॒ यो अ॒स्माँ अ॑भि॒दास॑ति