Study
- Anukramaṇī
- Source
16 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ, 1 rudraḥ| triṣṭup|
ā vo̱ rājā̍namadhva̱rasya̍ ru̱draṃ hotā̍raṃ satya̱yaja̱ṃ roda̍syoḥ |
a̱gniṃ pu̱rā ta̍nayi̱tnora̱cittā̱ddhira̍ṇyarūpa̱mava̍se kṛṇudhvam
||1||आ वो॒ राजा॑नमध्व॒रस्य॑ रु॒द्रं होता॑रं सत्य॒यजं॒ रोद॑स्योः ।
अ॒ग्निं पु॒रा त॑नयि॒त्नोर॒चित्ता॒द्धिर॑ण्यरूप॒मव॑से कृणुध्वम्
a̱yaṃ yoni̍ścakṛ̱mā yaṃ va̱yaṃ te̍ jā̱yeva̱ patya̍ uśa̱tī su̱vāsā̍: |
a̱rvā̱cī̱naḥ pari̍vīto̱ ni ṣī̍de̱mā u̍ te svapāka pratī̱cīḥ
||2||अ॒यं योनि॑श्चकृ॒मा यं व॒यं ते॑ जा॒येव॒ पत्य॑ उश॒ती सु॒वासा॑: ।
अ॒र्वा॒ची॒नः परि॑वीतो॒ नि षी॑दे॒मा उ॑ ते स्वपाक प्रती॒चीः
ā̱śṛ̱ṇva̱te adṛ̍pitāya̱ manma̍ nṛ̱cakṣa̍se sumṛl̤ī̱kāya̍ vedhaḥ |
de̱vāya̍ śa̱stima̱mṛtā̍ya śaṃsa̱ grāve̍va̱ sotā̍ madhu̱ṣud yamī̱l̤e
||3||आ॒शृ॒ण्व॒ते अदृ॑पिताय॒ मन्म॑ नृ॒चक्ष॑से सुमृळी॒काय॑ वेधः ।
दे॒वाय॑ श॒स्तिम॒मृता॑य शंस॒ ग्रावे॑व॒ सोता॑ मधु॒षुद् यमी॒ळे
tvaṃ ci̍nna̱: śamyā̍ agne a̱syā ṛ̱tasya̍ bodhyṛtacit svā̱dhīḥ |
ka̱dā ta̍ u̱kthā sa̍dha̱mādyā̍ni ka̱dā bha̍vanti sa̱khyā gṛ̱he te̍
||4||त्वं चि॑न्न॒: शम्या॑ अग्ने अ॒स्या ऋ॒तस्य॑ बोध्यृतचित् स्वा॒धीः ।
क॒दा त॑ उ॒क्था स॑ध॒माद्या॑नि क॒दा भ॑वन्ति स॒ख्या गृ॒हे ते॑
ka̱thā ha̱ tad varu̍ṇāya̱ tvama̍gne ka̱thā di̱ve ga̍rhase̱ kanna̱ āga̍: |
ka̱thā mi̱trāya̍ mī̱l̤ahuṣe̍ pṛthi̱vyai brava̱: kada̍rya̱mṇe kad bhagā̍ya
||5||क॒था ह॒ तद् वरु॑णाय॒ त्वम॑ग्ने क॒था दि॒वे ग॑र्हसे॒ कन्न॒ आग॑: ।
क॒था मि॒त्राय॑ मी॒ळहुषे॑ पृथि॒व्यै ब्रव॒: कद॑र्य॒म्णे कद् भगा॑य
kaddhiṣṇyā̍su vṛdhasā̱no a̍gne̱ kad vātā̍ya̱ prata̍vase śubha̱ṃye |
pari̍jmane̱ nāsa̍tyāya̱ kṣe brava̱: kada̍gne ru̱drāya̍ nṛ̱ghne
||6||कद्धिष्ण्या॑सु वृधसा॒नो अ॑ग्ने॒ कद् वाता॑य॒ प्रत॑वसे शुभं॒ये ।
परि॑ज्मने॒ नास॑त्याय॒ क्षे ब्रव॒: कद॑ग्ने रु॒द्राय॑ नृ॒घ्ने
ka̱thā ma̱he pu̍ṣṭimbha̱rāya̍ pū̱ṣṇe kadru̱drāya̱ suma̍khāya havi̱rde |
kad viṣṇa̍va urugā̱yāya̱ reto̱ brava̱: kada̍gne̱ śara̍ve bṛha̱tyai
||7||क॒था म॒हे पु॑ष्टिम्भ॒राय॑ पू॒ष्णे कद्रु॒द्राय॒ सुम॑खाय हवि॒र्दे ।
कद् विष्ण॑व उरुगा॒याय॒ रेतो॒ ब्रव॒: कद॑ग्ने॒ शर॑वे बृह॒त्यै
ka̱thā śardhā̍ya ma̱rutā̍mṛ̱tāya̍ ka̱thā sū̱re bṛ̍ha̱te pṛ̱cchyamā̍naḥ |
prati̍ bra̱vo'di̍taye tu̱rāya̱ sādhā̍ di̱vo jā̍tavedaściki̱tvān
||8||क॒था शर्धा॑य म॒रुता॑मृ॒ताय॑ क॒था सू॒रे बृ॑ह॒ते पृ॒च्छ्यमा॑नः ।
प्रति॑ ब्र॒वोऽदि॑तये तु॒राय॒ साधा॑ दि॒वो जा॑तवेदश्चिकि॒त्वान्
ṛ̱tena̍ ṛ̱taṃ niya̍tamīl̤a̱ ā gorā̱mā sacā̱ madhu̍mat pa̱kvama̍gne |
kṛ̱ṣṇā sa̱tī ruśa̍tā dhā̱sinai̱ṣā jāma̍ryeṇa̱ paya̍sā pīpāya
||9||ऋ॒तेन॑ ऋ॒तं निय॑तमीळ॒ आ गोरा॒मा सचा॒ मधु॑मत् प॒क्वम॑ग्ने ।
कृ॒ष्णा स॒ती रुश॑ता धा॒सिनै॒षा जाम॑र्येण॒ पय॑सा पीपाय
ṛ̱tena̱ hi ṣmā̍ vṛṣa̱bhaści̍da̱ktaḥ pumā̍m̐ a̱gniḥ paya̍sā pṛ̱ṣṭhye̍na |
aspa̍ndamāno acarad vayo̱dhā vṛṣā̍ śu̱kraṃ du̍duhe̱ pṛśni̱rūdha̍:
||10||ऋ॒तेन॒ हि ष्मा॑ वृष॒भश्चि॑द॒क्तः पुमाँ॑ अ॒ग्निः पय॑सा पृ॒ष्ठ्ये॑न ।
अस्प॑न्दमानो अचरद् वयो॒धा वृषा॑ शु॒क्रं दु॑दुहे॒ पृश्नि॒रूध॑:
ṛ̱tenādri̱ṃ vya̍san bhi̱danta̱: samaṅgi̍raso navanta̱ gobhi̍: |
śu̱naṃ nara̱: pari̍ ṣadannu̱ṣāsa̍mā̱viḥ sva̍rabhavajjā̱te a̱gnau
||11||ऋ॒तेनाद्रिं॒ व्य॑सन् भि॒दन्त॒: समङ्गि॑रसो नवन्त॒ गोभि॑: ।
शु॒नं नर॒: परि॑ षदन्नु॒षास॑मा॒विः स्व॑रभवज्जा॒ते अ॒ग्नौ
ṛ̱tena̍ de̱vīra̱mṛtā̱ amṛ̍ktā̱ arṇo̍bhi̱rāpo̱ madhu̍madbhiragne |
vā̱jī na sarge̍ṣu prastubhā̱naḥ pra sada̱mit sravi̍tave dadhanyuḥ
||12||ऋ॒तेन॑ दे॒वीर॒मृता॒ अमृ॑क्ता॒ अर्णो॑भि॒रापो॒ मधु॑मद्भिरग्ने ।
वा॒जी न सर्गे॑षु प्रस्तुभा॒नः प्र सद॒मित् स्रवि॑तवे दधन्युः
mā kasya̍ ya̱kṣaṃ sada̱middhu̱ro gā̱ mā ve̱śasya̍ pramina̱to māpeḥ |
mā bhrātu̍ragne̱ anṛ̍jorṛṇaṃ ve̱rmā sakhyu̱rdakṣa̍ṃ ri̱porbhu̍jema
||13||मा कस्य॑ य॒क्षं सद॒मिद्धु॒रो गा॒ मा वे॒शस्य॑ प्रमिन॒तो मापेः ।
मा भ्रातु॑रग्ने॒ अनृ॑जोर्ऋणं वे॒र्मा सख्यु॒र्दक्षं॑ रि॒पोर्भु॑जेम
rakṣā̍ ṇo agne̱ tava̱ rakṣa̍ṇebhī rārakṣā̱ṇaḥ su̍makha prīṇā̱naḥ |
prati̍ ṣphura̱ vi ru̍ja vī̱ḍvaṃho̍ ja̱hi rakṣo̱ mahi̍ cid vāvṛdhā̱nam
||14||रक्षा॑ णो अग्ने॒ तव॒ रक्ष॑णेभी रारक्षा॒णः सु॑मख प्रीणा॒नः ।
प्रति॑ ष्फुर॒ वि रु॑ज वी॒ड्वंहो॑ ज॒हि रक्षो॒ महि॑ चिद् वावृधा॒नम्
e̱bhirbha̍va su̱manā̍ agne a̱rkairi̱mān tspṛ̍śa̱ manma̍bhiḥ śūra̱ vājā̍n |
u̱ta brahmā̍ṇyaṅgiro juṣasva̱ saṃ te̍ śa̱stirde̱vavā̍tā jareta
||15||ए॒भिर्भ॑व सु॒मना॑ अग्ने अ॒र्कैरि॒मान् त्स्पृ॑श॒ मन्म॑भिः शूर॒ वाजा॑न् ।
उ॒त ब्रह्मा॑ण्यङ्गिरो जुषस्व॒ सं ते॑ श॒स्तिर्दे॒ववा॑ता जरेत
e̱tā viśvā̍ vi̱duṣe̱ tubhya̍ṃ vedho nī̱thānya̍gne ni̱ṇyā vacā̍ṃsi |
ni̱vaca̍nā ka̱vaye̱ kāvyā̱nyaśa̍ṃsiṣaṃ ma̱tibhi̱rvipra̍ u̱kthaiḥ
||16||ए॒ता विश्वा॑ वि॒दुषे॒ तुभ्यं॑ वेधो नी॒थान्य॑ग्ने नि॒ण्या वचां॑सि ।
नि॒वच॑ना क॒वये॒ काव्या॒न्यशं॑सिषं म॒तिभि॒र्विप्र॑ उ॒क्थैः