Study
- Anukramaṇī
- Source
20 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ, 2-5 agnīvaruṇau vā| triṣṭup, 1 agniḥ, 2 atijagatī, 3 dhṛtiḥ|
tvāṃ hya̍gne̱ sada̱mitsa̍ma̱nyavo̍ de̱vāso̍ de̱vama̍ra̱tiṃ nye̍ri̱ra iti̱ kratvā̍ nyeri̱re |
ama̍rtyaṃ yajata̱ martye̱ṣvā de̱vamāde̍vaṃ janata̱ prace̍tasa̱ṃ viśva̱māde̍vaṃ janata̱ prace̍tasam
||1||त्वां ह्य॑ग्ने॒ सद॒मित्स॑म॒न्यवो॑ दे॒वासो॑ दे॒वम॑र॒तिं न्ये॑रि॒र इति॒ क्रत्वा॑ न्येरि॒रे ।
अम॑र्त्यं यजत॒ मर्त्ये॒ष्वा दे॒वमादे॑वं जनत॒ प्रचे॑तसं॒ विश्व॒मादे॑वं जनत॒ प्रचे॑तसम्
sa bhrāta̍ra̱ṃ varu̍ṇamagna̱ ā va̍vṛtsva de̱vām̐ acchā̍ suma̱tī ya̱jñava̍nasa̱ṃ jyeṣṭha̍ṃ ya̱jñava̍nasam |
ṛ̱tāvā̍namādi̱tyaṃ ca̍rṣaṇī̱dhṛta̱ṃ rājā̍naṃ carṣaṇī̱dhṛta̍m
||2||स भ्रात॑रं॒ वरु॑णमग्न॒ आ व॑वृत्स्व दे॒वाँ अच्छा॑ सुम॒ती य॒ज्ञव॑नसं॒ ज्येष्ठं॑ य॒ज्ञव॑नसम् ।
ऋ॒तावा॑नमादि॒त्यं च॑र्षणी॒धृतं॒ राजा॑नं चर्षणी॒धृत॑म्
sakhe̱ sakhā̍yama̱bhyā va̍vṛtsvā̱śuṃ na ca̱kraṃ rathye̍va̱ raṃhyā̱smabhya̍ṃ dasma̱ raṃhyā̍ |
agne̍ mṛl̤ī̱kaṃ varu̍ṇe̱ sacā̍ vido ma̱rutsu̍ vi̱śvabhā̍nuṣu |
to̱kāya̍ tu̱je śu̍śucāna̱ śaṃ kṛ̍dhya̱smabhya̍ṃ dasma̱ śaṃ kṛ̍dhi
||3||सखे॒ सखा॑यम॒भ्या व॑वृत्स्वा॒शुं न च॒क्रं रथ्ये॑व॒ रंह्या॒स्मभ्यं॑ दस्म॒ रंह्या॑ ।
अग्ने॑ मृळी॒कं वरु॑णे॒ सचा॑ विदो म॒रुत्सु॑ वि॒श्वभा॑नुषु ।
तो॒काय॑ तु॒जे शु॑शुचान॒ शं कृ॑ध्य॒स्मभ्यं॑ दस्म॒ शं कृ॑धि
tvaṃ no̍ agne̱ varu̍ṇasya vi̱dvān de̱vasya̱ hel̤o'va̍ yāsisīṣṭhāḥ |
yaji̍ṣṭho̱ vahni̍tama̱: śośu̍cāno̱ viśvā̱ dveṣā̍ṃsi̱ pra mu̍mugdhya̱smat
||4||त्वं नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वान् दे॒वस्य॒ हेळोऽव॑ यासिसीष्ठाः ।
यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑तम॒: शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषां॑सि॒ प्र मु॑मुग्ध्य॒स्मत्
sa tvaṃ no̍ agne'va̱mo bha̍vo̱tī nedi̍ṣṭho a̱syā u̱ṣaso̱ vyu̍ṣṭau |
ava̍ yakṣva no̱ varu̍ṇa̱ṃ rarā̍ṇo vī̱hi mṛ̍l̤ī̱kaṃ su̱havo̍ na edhi
||5||स त्वं नो॑ अग्नेऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ ।
अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑णं॒ ररा॑णो वी॒हि मृ॑ळी॒कं सु॒हवो॑ न एधि
a̱sya śreṣṭhā̍ su̱bhaga̍sya sa̱ṃdṛg de̱vasya̍ ci̱trata̍mā̱ martye̍ṣu |
śuci̍ ghṛ̱taṃ na ta̱ptamaghnyā̍yāḥ spā̱rhā de̱vasya̍ ma̱ṃhane̍va dhe̱noḥ
||6||अ॒स्य श्रेष्ठा॑ सु॒भग॑स्य सं॒दृग् दे॒वस्य॑ चि॒त्रत॑मा॒ मर्त्ये॑षु ।
शुचि॑ घृ॒तं न त॒प्तमघ्न्या॑याः स्पा॒र्हा दे॒वस्य॑ मं॒हने॑व धे॒नोः
trira̍sya̱ tā pa̍ra̱mā sa̍nti sa̱tyā spā̱rhā de̱vasya̱ jani̍mānya̱gneḥ |
a̱na̱nte a̱ntaḥ pari̍vīta̱ āgā̱cchuci̍: śu̱kro a̱ryo roru̍cānaḥ
||7||त्रिर॑स्य॒ ता प॑र॒मा स॑न्ति स॒त्या स्पा॒र्हा दे॒वस्य॒ जनि॑मान्य॒ग्नेः ।
अ॒न॒न्ते अ॒न्तः परि॑वीत॒ आगा॒च्छुचि॑: शु॒क्रो अ॒र्यो रोरु॑चानः
sa dū̱to viśveda̱bhi va̍ṣṭi̱ sadmā̱ hotā̱ hira̍ṇyaratho̱ raṃsu̍jihvaḥ |
ro̱hida̍śvo vapu̱ṣyo̍ vi̱bhāvā̱ sadā̍ ra̱ṇvaḥ pi̍tu̱matī̍va sa̱ṃsat
||8||स दू॒तो विश्वेद॒भि व॑ष्टि॒ सद्मा॒ होता॒ हिर॑ण्यरथो॒ रंसु॑जिह्वः ।
रो॒हिद॑श्वो वपु॒ष्यो॑ वि॒भावा॒ सदा॑ र॒ण्वः पि॑तु॒मती॑व सं॒सत्
sa ce̍taya̱nmanu̍ṣo ya̱jñaba̍ndhu̱: pra taṃ ma̱hyā ra̍śa̱nayā̍ nayanti |
sa kṣe̍tyasya̱ duryā̍su̱ sādha̍n de̱vo marta̍sya sadhani̱tvamā̍pa
||9||स चे॑तय॒न्मनु॑षो य॒ज्ञब॑न्धु॒: प्र तं म॒ह्या र॑श॒नया॑ नयन्ति ।
स क्षे॑त्यस्य॒ दुर्या॑सु॒ साध॑न् दे॒वो मर्त॑स्य सधनि॒त्वमा॑प
sa tū no̍ a̱gnirna̍yatu prajā̱nannacchā̱ ratna̍ṃ de̱vabha̍kta̱ṃ yada̍sya |
dhi̱yā yad viśve̍ a̱mṛtā̱ akṛ̍ṇva̱n dyauṣpi̱tā ja̍ni̱tā sa̱tyamu̍kṣan
||10||स तू नो॑ अ॒ग्निर्न॑यतु प्रजा॒नन्नच्छा॒ रत्नं॑ दे॒वभ॑क्तं॒ यद॑स्य ।
धि॒या यद् विश्वे॑ अ॒मृता॒ अकृ॑ण्व॒न् द्यौष्पि॒ता ज॑नि॒ता स॒त्यमु॑क्षन्
sa jā̍yata pratha̱maḥ pa̱styā̍su ma̱ho bu̱dhne raja̍so a̱sya yonau̍ |
a̱pāda̍śī̱rṣā gu̱hamā̍no̱ antā̱ ''yoyu̍vāno vṛṣa̱bhasya̍ nī̱l̤e
||11||स जा॑यत प्रथ॒मः प॒स्त्या॑सु म॒हो बु॒ध्ने रज॑सो अ॒स्य योनौ॑ ।
अ॒पाद॑शी॒र्षा गु॒हमा॑नो॒ अन्ता॒ ऽऽयोयु॑वानो वृष॒भस्य॑ नी॒ळे
pra śardha̍ ārta pratha̱maṃ vi̍pa̱nyām̐ ṛ̱tasya̱ yonā̍ vṛṣa̱bhasya̍ nī̱l̤e |
spā̱rho yuvā̍ vapu̱ṣyo̍ vi̱bhāvā̍ sa̱pta pri̱yāso̍'janayanta̱ vṛṣṇe̍
||12||प्र शर्ध॑ आर्त प्रथ॒मं वि॑प॒न्याँ ऋ॒तस्य॒ योना॑ वृष॒भस्य॑ नी॒ळे ।
स्पा॒र्हो युवा॑ वपु॒ष्यो॑ वि॒भावा॑ स॒प्त प्रि॒यासो॑ऽजनयन्त॒ वृष्णे॑
a̱smāka̱matra̍ pi̱taro̍ manu̱ṣyā̍ a̱bhi pra se̍durṛ̱tamā̍śuṣā̱ṇāḥ |
aśma̍vrajāḥ su̱dughā̍ va̱vre a̱ntarudu̱srā ā̍jannu̱ṣaso̍ huvā̱nāḥ
||13||अ॒स्माक॒मत्र॑ पि॒तरो॑ मनु॒ष्या॑ अ॒भि प्र से॑दुर्ऋ॒तमा॑शुषा॒णाः ।
अश्म॑व्रजाः सु॒दुघा॑ व॒व्रे अ॒न्तरुदु॒स्रा आ॑जन्नु॒षसो॑ हुवा॒नाः
te ma̍rmṛjata dadṛ̱vāṃso̱ adri̱ṃ tade̍ṣāma̱nye a̱bhito̱ vi vo̍can |
pa̱śvaya̍ntrāso a̱bhi kā̱rama̍rcan vi̱danta̱ jyoti̍ścakṛ̱panta̍ dhī̱bhiḥ
||14||ते म॑र्मृजत ददृ॒वांसो॒ अद्रिं॒ तदे॑षाम॒न्ये अ॒भितो॒ वि वो॑चन् ।
प॒श्वय॑न्त्रासो अ॒भि का॒रम॑र्चन् वि॒दन्त॒ ज्योति॑श्चकृ॒पन्त॑ धी॒भिः
te ga̍vya̱tā mana̍sā dṛ̱dhramu̱bdhaṃ gā ye̍mā̱naṃ pari̱ ṣanta̱madri̍m |
dṛ̱l̤ahaṃ naro̱ vaca̍sā̱ daivye̍na vra̱jaṃ goma̍ntamu̱śijo̱ vi va̍vruḥ
||15||ते ग॑व्य॒ता मन॑सा दृ॒ध्रमु॒ब्धं गा ये॑मा॒नं परि॒ षन्त॒मद्रि॑म् ।
दृ॒ळहं नरो॒ वच॑सा॒ दैव्ये॑न व्र॒जं गोम॑न्तमु॒शिजो॒ वि व॑व्रुः
te ma̍nvata pratha̱maṃ nāma̍ dhe̱nostriḥ sa̱pta mā̱tuḥ pa̍ra̱māṇi̍ vindan |
tajjā̍na̱tīra̱bhya̍nūṣata̱ vrā ā̱virbhu̍vadaru̱ṇīrya̱śasā̱ goḥ
||16||ते म॑न्वत प्रथ॒मं नाम॑ धे॒नोस्त्रिः स॒प्त मा॒तुः प॑र॒माणि॑ विन्दन् ।
तज्जा॑न॒तीर॒भ्य॑नूषत॒ व्रा आ॒विर्भु॑वदरु॒णीर्य॒शसा॒ गोः
neśa̱t tamo̱ dudhi̍ta̱ṃ roca̍ta̱ dyaurudde̱vyā u̱ṣaso̍ bhā̱nura̍rta |
ā sūryo̍ bṛha̱tasti̍ṣṭha̱dajrā̍m̐ ṛ̱ju marte̍ṣu vṛji̱nā ca̱ paśya̍n
||17||नेश॒त् तमो॒ दुधि॑तं॒ रोच॑त॒ द्यौरुद्दे॒व्या उ॒षसो॑ भा॒नुर॑र्त ।
आ सूर्यो॑ बृह॒तस्ति॑ष्ठ॒दज्राँ॑ ऋ॒जु मर्ते॑षु वृजि॒ना च॒ पश्य॑न्
ādit pa̱ścā bu̍budhā̱nā vya̍khya̱nnādid ratna̍ṃ dhārayanta̱ dyubha̍ktam |
viśve̱ viśvā̍su̱ duryā̍su de̱vā mitra̍ dhi̱ye va̍ruṇa sa̱tyama̍stu
||18||आदित् प॒श्चा बु॑बुधा॒ना व्य॑ख्य॒न्नादिद् रत्नं॑ धारयन्त॒ द्युभ॑क्तम् ।
विश्वे॒ विश्वा॑सु॒ दुर्या॑सु दे॒वा मित्र॑ धि॒ये व॑रुण स॒त्यम॑स्तु
acchā̍ voceya śuśucā̱nama̱gniṃ hotā̍raṃ vi̱śvabha̍rasa̱ṃ yaji̍ṣṭham |
śucyūdho̍ atṛṇa̱nna gavā̱mandho̱ na pū̱taṃ pari̍ṣiktama̱ṃśoḥ
||19||अच्छा॑ वोचेय शुशुचा॒नम॒ग्निं होता॑रं वि॒श्वभ॑रसं॒ यजि॑ष्ठम् ।
शुच्यूधो॑ अतृण॒न्न गवा॒मन्धो॒ न पू॒तं परि॑षिक्तमं॒शोः
viśve̍ṣā̱madi̍tirya̱jñiyā̍nā̱ṃ viśve̍ṣā̱mati̍thi̱rmānu̍ṣāṇām |
a̱gnirde̱vānā̱mava̍ āvṛṇā̱naḥ su̍mṛl̤ī̱ko bha̍vatu jā̱tave̍dāḥ
||20||विश्वे॑षा॒मदि॑तिर्य॒ज्ञिया॑नां॒ विश्वे॑षा॒मति॑थि॒र्मानु॑षाणाम् ।
अ॒ग्निर्दे॒वाना॒मव॑ आवृणा॒नः सु॑मृळी॒को भ॑वतु जा॒तवे॑दाः