bhallatīrthamāhātmyavarṇanam
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi bhallatīrthamanuttamam ||
tasyāśca paścime bhāge yatra viṣṇuścaturbhujaḥ
||1||ततो गच्छेन्महादेवि भल्लतीर्थमनुत्तमम् ॥
तस्याश्च पश्चिमे भागे यत्र विष्णुश्चतुर्भुजः
yatra tyaktaṃ śarīraṃ tu viṣṇunā prabhaviṣṇunā ||
tasminmitravane ramye yojanārddhārddhavistṛte
||2||यत्र त्यक्तं शरीरं तु विष्णुना प्रभविष्णुना ॥
तस्मिन्मित्रवने रम्ये योजनार्द्धार्द्धविस्तृते
yugeyuge mahādevi kalpamanvatarādiṣu ||
tatraiva saṃsthitirviṣṇornānyatra ca ratirbhavet
||3||युगेयुगे महादेवि कल्पमन्वतरादिषु ॥
तत्रैव संस्थितिर्विष्णोर्नान्यत्र च रतिर्भवेत्
kṣetrāṇāmādikṣetraṃ tu vaiṣṇavaṃ tadvidurbudhāḥ ||
tisraḥ koṭyarddhakoṭiśca tīrthānāṃ pravarāṇi ca
||4||क्षेत्राणामादिक्षेत्रं तु वैष्णवं तद्विदुर्बुधाः ॥
तिस्रः कोट्यर्द्धकोटिश्च तीर्थानां प्रवराणि च
divi bhuvyaṃtarikṣe ca tāni tatraiva bhāmini ||
tatra mūrtimatī gaṃgā svayameva vyavasthitā
||5||दिवि भुव्यंतरिक्षे च तानि तत्रैव भामिनि ॥
तत्र मूर्तिमती गंगा स्वयमेव व्यवस्थिता
viṣṇoḥ saṃplavanārthāya prāṇināṃ ca hitāya vai ||
gaṃgā gayā kurukṣetraṃ naimiṣaṃ puṣkarāṇi ca
||6||विष्णोः संप्लवनार्थाय प्राणिनां च हिताय वै ॥
गंगा गया कुरुक्षेत्रं नैमिषं पुष्कराणि च
purī dvāravatīṃ tyaktvā atraiva vasate hariḥ ||
tasyaurdhvadaihikaṃ devi prakaromi yugeyuge
||7||पुरी द्वारवतीं त्यक्त्वा अत्रैव वसते हरिः ॥
तस्यौर्ध्वदैहिकं देवि प्रकरोमि युगेयुगे
nabhasye dvādaśīyoge tatra gatvā svayaṃ priye ||
karomi tadvidhānena tatra brāhmaṇapuṃgavaiḥ
||8||नभस्ये द्वादशीयोगे तत्र गत्वा स्वयं प्रिये ॥
करोमि तद्विधानेन तत्र ब्राह्मणपुंगवैः
tatra dattvā tu dānāni vidhivadvedapārage ||
tatraiva dvādaśīyoge snātvā caiva vidhānataḥ
||9||तत्र दत्त्वा तु दानानि विधिवद्वेदपारगे ॥
तत्रैव द्वादशीयोगे स्नात्वा चैव विधानतः
santarpya ca pitṝnbhaktyā mucyate sarvapātakaiḥ ||
tatra viṣṇuṃ tu saṃpūjya kṛtvā jāgaraṇaṃ niśi
||10||सन्तर्प्य च पितॄन्भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः ॥
तत्र विष्णुं तु संपूज्य कृत्वा जागरणं निशि
dīpādidānaṃ kṛtvā tu kṛtakṛtyo'bhijāyate
||11||दीपादिदानं कृत्वा तु कृतकृत्योऽभिजायते
atha tasya pravakṣyāmi purāvṛtta mahaṃ priye ||
saṃhṛtya yādavānsarvānvāsudevaḥ pratāpavān
||12||अथ तस्य प्रवक्ष्यामि पुरावृत्त महं प्रिये ॥
संहृत्य यादवान्सर्वान्वासुदेवः प्रतापवान्
durvāsasā'nuliptena pāyasena padastale ||
vajrāṃgabhūtadehastu sarvavyāpī janārddanaḥ
||13||दुर्वाससाऽनुलिप्तेन पायसेन पदस्तले ॥
वज्रांगभूतदेहस्तु सर्वव्यापी जनार्द्दनः
gatvā tīre samudrasya samādhistho babhūva ha ||
sarvasrotāṃsi saṃyamya niveśyātmānamātmani
||14||गत्वा तीरे समुद्रस्य समाधिस्थो बभूव ह ॥
सर्वस्रोतांसि संयम्य निवेश्यात्मानमात्मनि
etasminnaṃtare prāpto bāṇahasto jarābhidhaḥ ||
dāśaputro'tikṛṣṇāṃgo matsyaghātī ca pāpakṛt
||15||एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो बाणहस्तो जराभिधः ॥
दाशपुत्रोऽतिकृष्णांगो मत्स्यघाती च पापकृत्
tena dṛṣṭastato dūrānniṣādātmasamudbhavaḥ ||
viṣṇoḥ padaṃ mṛgaṃ matvā śaraṃ tasya mumoca ha
||16||तेन दृष्टस्ततो दूरान्निषादात्मसमुद्भवः ॥
विष्णोः पदं मृगं मत्वा शरं तस्य मुमोच ह
tato'sau paśyate yāvadgatvā tasya ca saṃnidhau ||
caturbāhuṃ mahākāyaṃ śaṃkhacakragadādharam
||17||ततोऽसौ पश्यते यावद्गत्वा तस्य च संनिधौ ॥
चतुर्बाहुं महाकायं शंखचक्रगदाधरम्
puruṣaṃ nīlameghābhaṃ puḍarīkanibhe kṣaṇam ||
taṃ dṛṣṭvā bhayabhītastu vepamānaḥ kṛtāṃjaliḥ ||
abravīnna mayā jñātastvaṃ vibho divyarūpadhṛk
||18||पुरुषं नीलमेघाभं पुडरीकनिभे क्षणम् ॥
तं दृष्ट्वा भयभीतस्तु वेपमानः कृतांजलिः ॥
अब्रवीन्न मया ज्ञातस्त्वं विभो दिव्यरूपधृक्
ajñānāttvaṃ mayā viddhastvatpadāgre surottama ||
kṣantumarhasi me nātha na tvaṃ kroddhumihārhasi
||19||अज्ञानात्त्वं मया विद्धस्त्वत्पदाग्रे सुरोत्तम ॥
क्षन्तुमर्हसि मे नाथ न त्वं क्रोद्धुमिहार्हसि
viṣṇuruvāca
śāpasyāṃtodya me bhadra śarapātātkṛtastvayā ||
tasmāttvaṃ matprasādena svargaṃ gaccha mahādyute
||20||शापस्यांतोद्य मे भद्र शरपातात्कृतस्त्वया ॥
तस्मात्त्वं मत्प्रसादेन स्वर्गं गच्छ महाद्युते
ye cānye māmihāgatya drakṣyaṃti hi narottamāḥ ||
te yāsyaṃti paraṃ sthānaṃ yatrāhaṃ nityasaṃsthitaḥ
||21||ये चान्ये मामिहागत्य द्रक्ष्यंति हि नरोत्तमाः ॥
ते यास्यंति परं स्थानं यत्राहं नित्यसंस्थितः
bhallenāhaṃ yato viddhastvayā pādatale śubhe ||
bhallatīrthamiti khyātaṃ tato hyetadbhaviṣyati
||22||भल्लेनाहं यतो विद्धस्त्वया पादतले शुभे ॥
भल्लतीर्थमिति ख्यातं ततो ह्येतद्भविष्यति
harikṣetramiti proktaṃ pūrvaṃ svāyaṃbhuve'ntare
||23||हरिक्षेत्रमिति प्रोक्तं पूर्वं स्वायंभुवेऽन्तरे
īśvara uvāca
ityuktvāṃtardadhe viṣṇurlubdhako'pi divaṃ gataḥ ||
ye'tra snānaṃ kariṣyaṃti bhaktyā paramayā yutāḥ ||
viṣṇulokaṃ gamiṣyaṃti prītyā te matprasādataḥ
||24||इत्युक्त्वांतर्दधे विष्णुर्लुब्धकोऽपि दिवं गतः ॥
येऽत्र स्नानं करिष्यंति भक्त्या परमया युताः ॥
विष्णुलोकं गमिष्यंति प्रीत्या ते मत्प्रसादतः
ye'tra śrāddhaṃ kariṣyaṃti pitṛbhaktiparāyaṇāḥ ||
tṛptiṃ teṣāṃ gamiṣyaṃti pitaraścaiva tarpitāḥ
||25||येऽत्र श्राद्धं करिष्यंति पितृभक्तिपरायणाः ॥
तृप्तिं तेषां गमिष्यंति पितरश्चैव तर्पिताः
tasmātsarvaprayatnena prāpya tatkṣetramuttamam ||
dṛśyo devaścaturbāhuḥ snātvā tīrthe tu bhallake
||26||तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्राप्य तत्क्षेत्रमुत्तमम् ॥
दृश्यो देवश्चतुर्बाहुः स्नात्वा तीर्थे तु भल्लके
madbhaktibaladarpiṣṭhā matpriyaṃ na namaṃti ye ||
vāsudevaṃ na te jñeyā madbhaktāḥ pāpino hi te
||27||मद्भक्तिबलदर्पिष्ठा मत्प्रियं न नमंति ये ॥
वासुदेवं न ते ज्ञेया मद्भक्ताः पापिनो हि ते
madbhakto'pi hi yo bhūtvā bhuṃkta ekādaśīdine ||
malliṃgasyārcanaṃ kāryaṃ na tena pāpabuddhinā
||28||मद्भक्तोऽपि हि यो भूत्वा भुंक्त एकादशीदिने ॥
मल्लिंगस्यार्चनं कार्यं न तेन पापबुद्धिना
yā tithirdayitā viṣṇoḥ sā tithirmama vallabhā ||
na tāṃ copoṣayedyastu sa pāpiṣṭhatarādhikaḥ
||29||या तिथिर्दयिता विष्णोः सा तिथिर्मम वल्लभा ॥
न तां चोपोषयेद्यस्तु स पापिष्ठतराधिकः
tadvatsa dvādaśīyoge bhallatīrthasya saṃnidhau ||
yastu māṃ pūjayedbhaktyā nārī vā'pi naro'pi vā ||
tasya janmasahasrāṇi gṛhabhaṃgo na jāyate
||30||तद्वत्स द्वादशीयोगे भल्लतीर्थस्य संनिधौ ॥
यस्तु मां पूजयेद्भक्त्या नारी वाऽपि नरोऽपि वा ॥
तस्य जन्मसहस्राणि गृहभंगो न जायते
ityetatkathitaṃ devi māhātmyaṃ pāpanāśanam ||
bhallatīrthasya viṣṇostu sarva pātakanāśanam
||31||इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् ॥
भल्लतीर्थस्य विष्णोस्तु सर्व पातकनाशनम्
tatra viṣṇostu sāṃnidhye vāyavye kumbhamuttamam ||
bhallatīrthaṃ tu vikhyātaṃ yatra bhallahato hariḥ
||32||तत्र विष्णोस्तु सांनिध्ये वायव्ये कुम्भमुत्तमम् ॥
भल्लतीर्थं तु विख्यातं यत्र भल्लहतो हरिः
tatra deyāni vāsāṃsi padaṃ gāvo vidhānataḥ ||
deyāni vipramukhyebhyaḥ samyagyātrāphalepsubhiḥ
||33||तत्र देयानि वासांसि पदं गावो विधानतः ॥
देयानि विप्रमुख्येभ्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye bhallatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma dvipañcāśaduttaratriśatatamo'dhyāyaḥ || 352 ||