अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
(१-३२) १-३ भरद्वाजो बार्हस्पत्य:, ४-६ कश्यपो मारीच:, ७-९ गोतमो राहूगण:, १०-१२ अत्रिर्भौम:, १३-१५ विश्वामित्रो गाथिन:, १६-१८ जमदग्निर्भार्गव:, १९-२१ वसिष्ठो मैत्रावरुणि:,२२-३२ पवित्र आङ्गिरसो वा वसिष्ठो वा उभौ वा । पवमानः सोम:, १०-१२ पवमानः पूषा वा, २३-२७ पवमानोऽग्नि:, २५ पवमानः सविता वा, २६ पवमानाग्निसवितार:, २७ विश्वे देवा वा , ३१-३२ पवमान्यध्येता ।गायत्री, १६ -१८ नित्यद्विपदा गायत्री , ३० पुरउष्णिक्; २७ ,३१ ,३२, अनुष्टुप् ।
त्वं सो॑मासि धार॒युर्म॒न्द्र ओजि॑ष्ठो अध्व॒रे । पव॑स्व मंह॒यद्र॑यिः
॥१॥tvaṃ so̍māsi dhāra̱yurma̱ndra oji̍ṣṭho adhva̱re | pava̍sva maṃha̱yadra̍yiḥ
त्वं सु॒तो नृ॒माद॑नो दध॒न्वान्म॑त्स॒रिन्त॑मः । इन्द्रा॑य सू॒रिरन्ध॑सा
॥२॥tvaṃ su̱to nṛ̱māda̍no dadha̱nvānma̍tsa̱rinta̍maḥ | indrā̍ya sū̱rirandha̍sā
त्वं सु॑ष्वा॒णो अद्रि॑भिर॒भ्य॑र्ष॒ कनि॑क्रदत् । द्यु॒मन्तं॒ शुष्म॑मुत्त॒मम्
॥३॥tvaṃ su̍ṣvā̱ṇo adri̍bhira̱bhya̍rṣa̱ kani̍kradat | dyu̱manta̱ṃ śuṣma̍mutta̱mam
इन्दु॑र्हिन्वा॒नो अ॑र्षति ति॒रो वारा॑ण्य॒व्यया॑ । हरि॒र्वाज॑मचिक्रदत्
॥४॥indu̍rhinvā̱no a̍rṣati ti̱ro vārā̍ṇya̱vyayā̍ | hari̱rvāja̍macikradat
इन्दो॒ व्यव्य॑मर्षसि॒ वि श्रवां॑सि॒ वि सौभ॑गा । वि वाजा॑न्त्सोम॒ गोम॑तः
॥५॥indo̱ vyavya̍marṣasi̱ vi śravā̍ṃsi̱ vi saubha̍gā | vi vājā̍ntsoma̱ goma̍taḥ
आ न॑ इन्दो शत॒ग्विनं॑ र॒यिं गोम॑न्तम॒श्विन॑म् । भरा॑ सोम सह॒स्रिण॑म्
॥६॥ā na̍ indo śata̱gvina̍ṃ ra̱yiṃ goma̍ntama̱śvina̍m | bharā̍ soma saha̱sriṇa̍m
पव॑मानास॒ इन्द॑वस्ति॒रः प॒वित्र॑मा॒शव॑: । इन्द्रं॒ यामे॑भिराशत
॥७॥pava̍mānāsa̱ inda̍vasti̱raḥ pa̱vitra̍mā̱śava̍: | indra̱ṃ yāme̍bhirāśata
क॒कु॒हः सो॒म्यो रस॒ इन्दु॒रिन्द्रा॑य पू॒र्व्यः । आ॒युः प॑वत आ॒यवे॑
॥८॥ka̱ku̱haḥ so̱myo rasa̱ indu̱rindrā̍ya pū̱rvyaḥ | ā̱yuḥ pa̍vata ā̱yave̍
हि॒न्वन्ति॒ सूर॒मुस्र॑य॒: पव॑मानं मधु॒श्चुत॑म् । अ॒भि गि॒रा सम॑स्वरन्
॥९॥hi̱nvanti̱ sūra̱musra̍ya̱: pava̍mānaṃ madhu̱ścuta̍m | a̱bhi gi̱rā sama̍svaran
अ॒वि॒ता नो॑ अ॒जाश्व॑: पू॒षा याम॑नियामनि । आ भ॑क्षत्क॒न्या॑सु नः
॥१०॥a̱vi̱tā no̍ a̱jāśva̍: pū̱ṣā yāma̍niyāmani | ā bha̍kṣatka̱nyā̍su naḥ
अ॒यं सोम॑: कप॒र्दिने॑ घृ॒तं न प॑वते॒ मधु॑ । आ भ॑क्षत्क॒न्या॑सु नः
॥११॥a̱yaṃ soma̍: kapa̱rdine̍ ghṛ̱taṃ na pa̍vate̱ madhu̍ | ā bha̍kṣatka̱nyā̍su naḥ
अ॒यं त॑ आघृणे सु॒तो घृ॒तं न प॑वते॒ शुचि॑ । आ भ॑क्षत्क॒न्या॑सु नः
॥१२॥a̱yaṃ ta̍ āghṛṇe su̱to ghṛ̱taṃ na pa̍vate̱ śuci̍ | ā bha̍kṣatka̱nyā̍su naḥ
वा॒चो ज॒न्तुः क॑वी॒नां पव॑स्व सोम॒ धार॑या । दे॒वेषु॑ रत्न॒धा अ॑सि
॥१३॥vā̱co ja̱ntuḥ ka̍vī̱nāṃ pava̍sva soma̱ dhāra̍yā | de̱veṣu̍ ratna̱dhā a̍si
आ क॒लशे॑षु धावति श्ये॒नो वर्म॒ वि गा॑हते । अ॒भि द्रोणा॒ कनि॑क्रदत्
॥१४॥ā ka̱laśe̍ṣu dhāvati śye̱no varma̱ vi gā̍hate | a̱bhi droṇā̱ kani̍kradat
परि॒ प्र सो॑म ते॒ रसोऽस॑र्जि क॒लशे॑ सु॒तः । श्ये॒नो न त॒क्तो अ॑र्षति
॥१५॥pari̱ pra so̍ma te̱ raso'sa̍rji ka̱laśe̍ su̱taḥ | śye̱no na ta̱kto a̍rṣati
पव॑स्व सोम म॒न्दय॒न्निन्द्रा॑य॒ मधु॑मत्तमः
॥१६॥pava̍sva soma ma̱ndaya̱nnindrā̍ya̱ madhu̍mattamaḥ
असृ॑ग्रन्दे॒ववी॑तये वाज॒यन्तो॒ रथा॑ इव
॥१७॥asṛ̍grande̱vavī̍taye vāja̱yanto̱ rathā̍ iva
ते सु॒तासो॑ म॒दिन्त॑माः शु॒क्रा वा॒युम॑सृक्षत
॥१८॥te su̱tāso̍ ma̱dinta̍māḥ śu̱krā vā̱yuma̍sṛkṣata
ग्राव्णा॑ तु॒न्नो अ॒भिष्टु॑तः प॒वित्रं॑ सोम गच्छसि । दध॑त्स्तो॒त्रे सु॒वीर्य॑म्
॥१९॥grāvṇā̍ tu̱nno a̱bhiṣṭu̍taḥ pa̱vitra̍ṃ soma gacchasi | dadha̍tsto̱tre su̱vīrya̍m
ए॒ष तु॒न्नो अ॒भिष्टु॑तः प॒वित्र॒मति॑ गाहते । र॒क्षो॒हा वार॑म॒व्यय॑म्
॥२०॥e̱ṣa tu̱nno a̱bhiṣṭu̍taḥ pa̱vitra̱mati̍ gāhate | ra̱kṣo̱hā vāra̍ma̱vyaya̍m
यदन्ति॒ यच्च॑ दूर॒के भ॒यं वि॒न्दति॒ मामि॒ह । पव॑मान॒ वि तज्ज॑हि
॥२१॥yadanti̱ yacca̍ dūra̱ke bha̱yaṃ vi̱ndati̱ māmi̱ha | pava̍māna̱ vi tajja̍hi
पव॑मान॒: सो अ॒द्य न॑: प॒वित्रे॑ण॒ विच॑र्षणिः । यः पो॒ता स पु॑नातु नः
॥२२॥pava̍māna̱: so a̱dya na̍: pa̱vitre̍ṇa̱ vica̍rṣaṇiḥ | yaḥ po̱tā sa pu̍nātu naḥ
यत्ते॑ प॒वित्र॑म॒र्चिष्यग्ने॒ वित॑तम॒न्तरा । ब्रह्म॒ तेन॑ पुनीहि नः
॥२३॥yatte̍ pa̱vitra̍ma̱rciṣyagne̱ vita̍tama̱ntarā | brahma̱ tena̍ punīhi naḥ
यत्ते॑ प॒वित्र॑मर्चि॒वदग्ने॒ तेन॑ पुनीहि नः । ब्र॒ह्म॒स॒वैः पु॑नीहि नः
॥२४॥yatte̍ pa̱vitra̍marci̱vadagne̱ tena̍ punīhi naḥ | bra̱hma̱sa̱vaiḥ pu̍nīhi naḥ
उ॒भाभ्यां॑ देव सवितः प॒वित्रे॑ण स॒वेन॑ च । मां पु॑नीहि वि॒श्वत॑:
॥२५॥u̱bhābhyā̍ṃ deva savitaḥ pa̱vitre̍ṇa sa̱vena̍ ca | māṃ pu̍nīhi vi̱śvata̍:
त्रि॒भिष्ट्वं दे॑व सवित॒र्वर्षि॑ष्ठैः सोम॒ धाम॑भिः । अग्ने॒ दक्षै॑: पुनीहि नः
॥२६॥tri̱bhiṣṭvaṃ de̍va savita̱rvarṣi̍ṣṭhaiḥ soma̱ dhāma̍bhiḥ | agne̱ dakṣai̍: punīhi naḥ
पु॒नन्तु॒ मां दे॑वज॒नाः पु॒नन्तु॒ वस॑वो धि॒या । विश्वे॑ देवाः पुनी॒त मा॒ जात॑वेदः पुनी॒हि मा॑
॥२७॥pu̱nantu̱ māṃ de̍vaja̱nāḥ pu̱nantu̱ vasa̍vo dhi̱yā | viśve̍ devāḥ punī̱ta mā̱ jāta̍vedaḥ punī̱hi mā̍
प्र प्या॑यस्व॒ प्र स्य॑न्दस्व॒ सोम॒ विश्वे॑भिरं॒शुभि॑: । दे॒वेभ्य॑ उत्त॒मं ह॒विः
॥२८॥pra pyā̍yasva̱ pra sya̍ndasva̱ soma̱ viśve̍bhira̱ṃśubhi̍: | de̱vebhya̍ utta̱maṃ ha̱viḥ
उप॑ प्रि॒यं पनि॑प्नतं॒ युवा॑नमाहुती॒वृध॑म् । अग॑न्म॒ बिभ्र॑तो॒ नम॑:
॥२९॥upa̍ pri̱yaṃ pani̍pnata̱ṃ yuvā̍namāhutī̱vṛdha̍m | aga̍nma̱ bibhra̍to̱ nama̍:
अ॒लाय्य॑स्य पर॒शुर्न॑नाश॒ तमा प॑वस्व देव सोम । आ॒खुं चि॑दे॒व दे॑व सोम
॥३०॥a̱lāyya̍sya para̱śurna̍nāśa̱ tamā pa̍vasva deva soma | ā̱khuṃ ci̍de̱va de̍va soma
यः पा॑वमा॒नीर॒ध्येत्यृषि॑भि॒: सम्भृ॑तं॒ रस॑म् । सर्वं॒ स पू॒तम॑श्नाति स्वदि॒तं मा॑त॒रिश्व॑ना
॥३१॥yaḥ pā̍vamā̱nīra̱dhyetyṛṣi̍bhi̱: sambhṛ̍ta̱ṃ rasa̍m | sarva̱ṃ sa pū̱tama̍śnāti svadi̱taṃ mā̍ta̱riśva̍nā
पा॒व॒मा॒नीर्यो अ॒ध्येत्यृषि॑भि॒: सम्भृ॑तं॒ रस॑म् । तस्मै॒ सर॑स्वती दुहे क्षी॒रं स॒र्पिर्मधू॑द॒कम्
॥३२॥pā̱va̱mā̱nīryo a̱dhyetyṛṣi̍bhi̱: sambhṛ̍ta̱ṃ rasa̍m | tasmai̱ sara̍svatī duhe kṣī̱raṃ sa̱rpirmadhū̍da̱kam