अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
२४ दैवोदासि: प्रतर्दन: । पवमान: सोम: । त्रिष्टुप् ।
प्र से॑ना॒नीः शूरो॒ अग्रे॒ रथा॑नां ग॒व्यन्ने॑ति॒ हर्ष॑ते अस्य॒ सेना॑ ।
भ॒द्रान्कृ॒ण्वन्नि॑न्द्रह॒वान्त्सखि॑भ्य॒ आ सोमो॒ वस्त्रा॑ रभ॒सानि॑ दत्ते
॥१॥pra se̍nā̱nīḥ śūro̱ agre̱ rathā̍nāṃ ga̱vyanne̍ti̱ harṣa̍te asya̱ senā̍ |
bha̱drānkṛ̱ṇvanni̍ndraha̱vāntsakhi̍bhya̱ ā somo̱ vastrā̍ rabha̱sāni̍ datte
सम॑स्य॒ हरिं॒ हर॑यो मृजन्त्यश्वह॒यैरनि॑शितं॒ नमो॑भिः ।
आ ति॑ष्ठति॒ रथ॒मिन्द्र॑स्य॒ सखा॑ वि॒द्वाँ ए॑ना सुम॒तिं या॒त्यच्छ॑
॥२॥sama̍sya̱ hari̱ṃ hara̍yo mṛjantyaśvaha̱yairani̍śita̱ṃ namo̍bhiḥ |
ā ti̍ṣṭhati̱ ratha̱mindra̍sya̱ sakhā̍ vi̱dvām̐ e̍nā suma̱tiṃ yā̱tyaccha̍
स नो॑ देव दे॒वता॑ते पवस्व म॒हे सो॑म॒ प्सर॑स इन्द्र॒पान॑: ।
कृ॒ण्वन्न॒पो व॒र्षय॒न्द्यामु॒तेमामु॒रोरा नो॑ वरिवस्या पुना॒नः
॥३॥sa no̍ deva de̱vatā̍te pavasva ma̱he so̍ma̱ psara̍sa indra̱pāna̍: |
kṛ̱ṇvanna̱po va̱rṣaya̱ndyāmu̱temāmu̱rorā no̍ varivasyā punā̱naḥ
अजी॑त॒येऽह॑तये पवस्व स्व॒स्तये॑ स॒र्वता॑तये बृह॒ते ।
तदु॑शन्ति॒ विश्व॑ इ॒मे सखा॑य॒स्तद॒हं व॑श्मि पवमान सोम
॥४॥ajī̍ta̱ye'ha̍taye pavasva sva̱staye̍ sa̱rvatā̍taye bṛha̱te |
tadu̍śanti̱ viśva̍ i̱me sakhā̍ya̱stada̱haṃ va̍śmi pavamāna soma
सोम॑: पवते जनि॒ता म॑ती॒नां ज॑नि॒ता दि॒वो ज॑नि॒ता पृ॑थि॒व्याः ।
ज॒नि॒ताग्नेर्ज॑नि॒ता सूर्य॑स्य जनि॒तेन्द्र॑स्य जनि॒तोत विष्णो॑:
॥५॥soma̍: pavate jani̱tā ma̍tī̱nāṃ ja̍ni̱tā di̱vo ja̍ni̱tā pṛ̍thi̱vyāḥ |
ja̱ni̱tāgnerja̍ni̱tā sūrya̍sya jani̱tendra̍sya jani̱tota viṣṇo̍:
ब्र॒ह्मा दे॒वानां॑ पद॒वीः क॑वी॒नामृषि॒र्विप्रा॑णां महि॒षो मृ॒गाणा॑म् ।
श्ये॒नो गृध्रा॑णां॒ स्वधि॑ति॒र्वना॑नां॒ सोम॑: प॒वित्र॒मत्ये॑ति॒ रेभ॑न्
॥६॥bra̱hmā de̱vānā̍ṃ pada̱vīḥ ka̍vī̱nāmṛṣi̱rviprā̍ṇāṃ mahi̱ṣo mṛ̱gāṇā̍m |
śye̱no gṛdhrā̍ṇā̱ṃ svadhi̍ti̱rvanā̍nā̱ṃ soma̍: pa̱vitra̱matye̍ti̱ rebha̍n
प्रावी॑विपद्वा॒च ऊ॒र्मिं न सिन्धु॒र्गिर॒: सोम॒: पव॑मानो मनी॒षाः ।
अ॒न्तः पश्य॑न्वृ॒जने॒माव॑रा॒ण्या ति॑ष्ठति वृष॒भो गोषु॑ जा॒नन्
॥७॥prāvī̍vipadvā̱ca ū̱rmiṃ na sindhu̱rgira̱: soma̱: pava̍māno manī̱ṣāḥ |
a̱ntaḥ paśya̍nvṛ̱jane̱māva̍rā̱ṇyā ti̍ṣṭhati vṛṣa̱bho goṣu̍ jā̱nan
स म॑त्स॒रः पृ॒त्सु व॒न्वन्नवा॑तः स॒हस्र॑रेता अ॒भि वाज॑मर्ष ।
इन्द्रा॑येन्दो॒ पव॑मानो मनी॒ष्यं१शोरू॒र्मिमी॑रय॒ गा इ॑ष॒ण्यन्
॥८॥sa ma̍tsa̱raḥ pṛ̱tsu va̱nvannavā̍taḥ sa̱hasra̍retā a̱bhi vāja̍marṣa |
indrā̍yendo̱ pava̍māno manī̱ṣyaṃ1śorū̱rmimī̍raya̱ gā i̍ṣa̱ṇyan
परि॑ प्रि॒यः क॒लशे॑ दे॒ववा॑त॒ इन्द्रा॑य॒ सोमो॒ रण्यो॒ मदा॑य ।
स॒हस्र॑धारः श॒तवा॑ज॒ इन्दु॑र्वा॒जी न सप्ति॒: सम॑ना जिगाति
॥९॥pari̍ pri̱yaḥ ka̱laśe̍ de̱vavā̍ta̱ indrā̍ya̱ somo̱ raṇyo̱ madā̍ya |
sa̱hasra̍dhāraḥ śa̱tavā̍ja̱ indu̍rvā̱jī na sapti̱: sama̍nā jigāti
स पू॒र्व्यो व॑सु॒विज्जाय॑मानो मृजा॒नो अ॒प्सु दु॑दुहा॒नो अद्रौ॑ ।
अ॒भि॒श॒स्ति॒पा भुव॑नस्य॒ राजा॑ वि॒दद्गा॒तुं ब्रह्म॑णे पू॒यमा॑नः
॥१०॥sa pū̱rvyo va̍su̱vijjāya̍māno mṛjā̱no a̱psu du̍duhā̱no adrau̍ |
a̱bhi̱śa̱sti̱pā bhuva̍nasya̱ rājā̍ vi̱dadgā̱tuṃ brahma̍ṇe pū̱yamā̍naḥ
त्वया॒ हि न॑: पि॒तर॑: सोम॒ पूर्वे॒ कर्मा॑णि च॒क्रुः प॑वमान॒ धीरा॑: ।
व॒न्वन्नवा॑तः परि॒धीँरपो॑र्णु वी॒रेभि॒रश्वै॑र्म॒घवा॑ भवा नः
॥११॥tvayā̱ hi na̍: pi̱tara̍: soma̱ pūrve̱ karmā̍ṇi ca̱kruḥ pa̍vamāna̱ dhīrā̍: |
va̱nvannavā̍taḥ pari̱dhīm̐rapo̍rṇu vī̱rebhi̱raśvai̍rma̱ghavā̍ bhavā naḥ
यथाप॑वथा॒ मन॑वे वयो॒धा अ॑मित्र॒हा व॑रिवो॒विद्ध॒विष्मा॑न् ।
ए॒वा प॑वस्व॒ द्रवि॑णं॒ दधा॑न॒ इन्द्रे॒ सं ति॑ष्ठ ज॒नयायु॑धानि
॥१२॥yathāpa̍vathā̱ mana̍ve vayo̱dhā a̍mitra̱hā va̍rivo̱viddha̱viṣmā̍n |
e̱vā pa̍vasva̱ dravi̍ṇa̱ṃ dadhā̍na̱ indre̱ saṃ ti̍ṣṭha ja̱nayāyu̍dhāni
पव॑स्व सोम॒ मधु॑माँ ऋ॒तावा॒ऽपो वसा॑नो॒ अधि॒ सानो॒ अव्ये॑ ।
अव॒ द्रोणा॑नि घृ॒तवा॑न्ति सीद म॒दिन्त॑मो मत्स॒र इ॑न्द्र॒पान॑:
॥१३॥pava̍sva soma̱ madhu̍mām̐ ṛ̱tāvā̱'po vasā̍no̱ adhi̱ sāno̱ avye̍ |
ava̱ droṇā̍ni ghṛ̱tavā̍nti sīda ma̱dinta̍mo matsa̱ra i̍ndra̱pāna̍:
वृ॒ष्टिं दि॒वः श॒तधा॑रः पवस्व सहस्र॒सा वा॑ज॒युर्दे॒ववी॑तौ ।
सं सिन्धु॑भिः क॒लशे॑ वावशा॒नः समु॒स्रिया॑भिः प्रति॒रन्न॒ आयु॑:
॥१४॥vṛ̱ṣṭiṃ di̱vaḥ śa̱tadhā̍raḥ pavasva sahasra̱sā vā̍ja̱yurde̱vavī̍tau |
saṃ sindhu̍bhiḥ ka̱laśe̍ vāvaśā̱naḥ samu̱sriyā̍bhiḥ prati̱ranna̱ āyu̍:
ए॒ष स्य सोमो॑ म॒तिभि॑: पुना॒नोऽत्यो॒ न वा॒जी तर॒तीदरा॑तीः ।
पयो॒ न दु॒ग्धमदि॑तेरिषि॒रमु॒र्वि॑व गा॒तुः सु॒यमो॒ न वोळ्हा॑
॥१५॥e̱ṣa sya somo̍ ma̱tibhi̍: punā̱no'tyo̱ na vā̱jī tara̱tīdarā̍tīḥ |
payo̱ na du̱gdhamadi̍teriṣi̱ramu̱rvi̍va gā̱tuḥ su̱yamo̱ na vol̤hā̍
स्वा॒यु॒धः सो॒तृभि॑: पू॒यमा॑नो॒ऽभ्य॑र्ष॒ गुह्यं॒ चारु॒ नाम॑ ।
अ॒भि वाजं॒ सप्ति॑रिव श्रव॒स्याऽभि वा॒युम॒भि गा दे॑व सोम
॥१६॥svā̱yu̱dhaḥ so̱tṛbhi̍: pū̱yamā̍no̱'bhya̍rṣa̱ guhya̱ṃ cāru̱ nāma̍ |
a̱bhi vāja̱ṃ sapti̍riva śrava̱syā'bhi vā̱yuma̱bhi gā de̍va soma
शिशुं॑ जज्ञा॒नं ह॑र्य॒तं मृ॑जन्ति शु॒म्भन्ति॒ वह्निं॑ म॒रुतो॑ ग॒णेन॑ ।
क॒विर्गी॒र्भिः काव्ये॑ना क॒विः सन्त्सोम॑: प॒वित्र॒मत्ये॑ति॒ रेभ॑न्
॥१७॥śiśu̍ṃ jajñā̱naṃ ha̍rya̱taṃ mṛ̍janti śu̱mbhanti̱ vahni̍ṃ ma̱ruto̍ ga̱ṇena̍ |
ka̱virgī̱rbhiḥ kāvye̍nā ka̱viḥ santsoma̍: pa̱vitra̱matye̍ti̱ rebha̍n
ऋषि॑मना॒ य ऋ॑षि॒कृत्स्व॒र्षाः स॒हस्र॑णीथः पद॒वीः क॑वी॒नाम् ।
तृ॒तीयं॒ धाम॑ महि॒षः सिषा॑स॒न्त्सोमो॑ वि॒राज॒मनु॑ राजति॒ ष्टुप्
॥१८॥ṛṣi̍manā̱ ya ṛ̍ṣi̱kṛtsva̱rṣāḥ sa̱hasra̍ṇīthaḥ pada̱vīḥ ka̍vī̱nām |
tṛ̱tīya̱ṃ dhāma̍ mahi̱ṣaḥ siṣā̍sa̱ntsomo̍ vi̱rāja̱manu̍ rājati̱ ṣṭup
च॒मू॒षच्छ्ये॒नः श॑कु॒नो वि॒भृत्वा॑ गोवि॒न्दुर्द्र॒प्स आयु॑धानि॒ बिभ्र॑त् ।
अ॒पामू॒र्मिं सच॑मानः समु॒द्रं तु॒रीयं॒ धाम॑ महि॒षो वि॑वक्ति
॥१९॥ca̱mū̱ṣacchye̱naḥ śa̍ku̱no vi̱bhṛtvā̍ govi̱ndurdra̱psa āyu̍dhāni̱ bibhra̍t |
a̱pāmū̱rmiṃ saca̍mānaḥ samu̱draṃ tu̱rīya̱ṃ dhāma̍ mahi̱ṣo vi̍vakti
मर्यो॒ न शु॒भ्रस्त॒न्वं॑ मृजा॒नोऽत्यो॒ न सृत्वा॑ स॒नये॒ धना॑नाम् ।
वृषे॑व यू॒था परि॒ कोश॒मर्ष॒न्कनि॑क्रदच्च॒म्वो॒३रा वि॑वेश
॥२०॥maryo̱ na śu̱bhrasta̱nva̍ṃ mṛjā̱no'tyo̱ na sṛtvā̍ sa̱naye̱ dhanā̍nām |
vṛṣe̍va yū̱thā pari̱ kośa̱marṣa̱nkani̍kradacca̱mvo̱3rā vi̍veśa
पव॑स्वेन्दो॒ पव॑मानो॒ महो॑भि॒: कनि॑क्रद॒त्परि॒ वारा॑ण्यर्ष ।
क्रीळ॑ञ्च॒म्वो॒३रा वि॑श पू॒यमा॑न॒ इन्द्रं॑ ते॒ रसो॑ मदि॒रो म॑मत्तु
॥२१॥pava̍svendo̱ pava̍māno̱ maho̍bhi̱: kani̍krada̱tpari̱ vārā̍ṇyarṣa |
krīl̤a̍ñca̱mvo̱3rā vi̍śa pū̱yamā̍na̱ indra̍ṃ te̱ raso̍ madi̱ro ma̍mattu
प्रास्य॒ धारा॑ बृह॒तीर॑सृग्रन्न॒क्तो गोभि॑: क॒लशाँ॒ आ
वि॑वेश । साम॑ कृ॒ण्वन्त्सा॑म॒न्यो॑ विप॒श्चित्क्रन्द॑न्नेत्य॒भि सख्यु॒र्न जा॒मिम्
॥२२॥prāsya̱ dhārā̍ bṛha̱tīra̍sṛgranna̱kto gobhi̍: ka̱laśā̱m̐ ā
vi̍veśa | sāma̍ kṛ̱ṇvantsā̍ma̱nyo̍ vipa̱ścitkranda̍nnetya̱bhi sakhyu̱rna jā̱mim
अ॒प॒घ्नन्ने॑षि पवमान॒ शत्रू॑न्प्रि॒यां न जा॒रो अ॒भिगी॑त॒ इन्दु॑: ।
सीद॒न्वने॑षु शकु॒नो न पत्वा॒ सोम॑: पुना॒नः क॒लशे॑षु॒ सत्ता॑
॥२३॥a̱pa̱ghnanne̍ṣi pavamāna̱ śatrū̍npri̱yāṃ na jā̱ro a̱bhigī̍ta̱ indu̍: |
sīda̱nvane̍ṣu śaku̱no na patvā̱ soma̍: punā̱naḥ ka̱laśe̍ṣu̱ sattā̍
आ ते॒ रुच॒: पव॑मानस्य सोम॒ योषे॑व यन्ति सु॒दुघा॑: सुधा॒राः ।
हरि॒रानी॑तः पुरु॒वारो॑ अ॒प्स्वचि॑क्रदत्क॒लशे॑ देवयू॒नाम्
॥२४॥ā te̱ ruca̱: pava̍mānasya soma̱ yoṣe̍va yanti su̱dughā̍: sudhā̱rāḥ |
hari̱rānī̍taḥ puru̱vāro̍ a̱psvaci̍kradatka̱laśe̍ devayū̱nām