अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
३० जमदग्निर्भार्गव: । पवमान: सोम: । गायत्री ।
ए॒ते अ॑सृग्र॒मिन्द॑वस्ति॒रः प॒वित्र॑मा॒शव॑: । विश्वा॑न्य॒भि सौभ॑गा
॥१॥e̱te a̍sṛgra̱minda̍vasti̱raḥ pa̱vitra̍mā̱śava̍: | viśvā̍nya̱bhi saubha̍gā
वि॒घ्नन्तो॑ दुरि॒ता पु॒रु सु॒गा तो॒काय॑ वा॒जिन॑: । तना॑ कृ॒ण्वन्तो॒ अर्व॑ते
॥२॥vi̱ghnanto̍ duri̱tā pu̱ru su̱gā to̱kāya̍ vā̱jina̍: | tanā̍ kṛ̱ṇvanto̱ arva̍te
कृ॒ण्वन्तो॒ वरि॑वो॒ गवे॒ऽभ्य॑र्षन्ति सुष्टु॒तिम् । इळा॑म॒स्मभ्यं॑ सं॒यत॑म्
॥३॥kṛ̱ṇvanto̱ vari̍vo̱ gave̱'bhya̍rṣanti suṣṭu̱tim | il̤ā̍ma̱smabhya̍ṃ sa̱ṃyata̍m
असा॑व्यं॒शुर्मदा॑या॒ऽप्सु दक्षो॑ गिरि॒ष्ठाः । श्ये॒नो न योनि॒मास॑दत्
॥४॥asā̍vya̱ṃśurmadā̍yā̱'psu dakṣo̍ giri̱ṣṭhāḥ | śye̱no na yoni̱māsa̍dat
शु॒भ्रमन्धो॑ दे॒ववा॑तम॒प्सु धू॒तो नृभि॑: सु॒तः । स्वद॑न्ति॒ गाव॒: पयो॑भिः
॥५॥śu̱bhramandho̍ de̱vavā̍tama̱psu dhū̱to nṛbhi̍: su̱taḥ | svada̍nti̱ gāva̱: payo̍bhiḥ
आदी॒मश्वं॒ न हेता॒रोऽशू॑शुभन्न॒मृता॑य । मध्वो॒ रसं॑ सध॒मादे॑
॥६॥ādī̱maśva̱ṃ na hetā̱ro'śū̍śubhanna̱mṛtā̍ya | madhvo̱ rasa̍ṃ sadha̱māde̍
यास्ते॒ धारा॑ मधु॒श्चुतोऽसृ॑ग्रमिन्द ऊ॒तये॑ । ताभि॑: प॒वित्र॒मास॑दः
॥७॥yāste̱ dhārā̍ madhu̱ścuto'sṛ̍graminda ū̱taye̍ | tābhi̍: pa̱vitra̱māsa̍daḥ
सो अ॒र्षेन्द्रा॑य पी॒तये॑ ति॒रो रोमा॑ण्य॒व्यया॑ । सीद॒न्योना॒ वने॒ष्वा
॥८॥so a̱rṣendrā̍ya pī̱taye̍ ti̱ro romā̍ṇya̱vyayā̍ | sīda̱nyonā̱ vane̱ṣvā
त्वमि॑न्दो॒ परि॑ स्रव॒ स्वादि॑ष्ठो॒ अङ्गि॑रोभ्यः । व॒रि॒वो॒विद्घृ॒तं पय॑:
॥९॥tvami̍ndo̱ pari̍ srava̱ svādi̍ṣṭho̱ aṅgi̍robhyaḥ | va̱ri̱vo̱vidghṛ̱taṃ paya̍:
अ॒यं विच॑र्षणिर्हि॒तः पव॑मान॒: स चे॑तति । हि॒न्वा॒न आप्यं॑ बृ॒हत्
॥१०॥a̱yaṃ vica̍rṣaṇirhi̱taḥ pava̍māna̱: sa ce̍tati | hi̱nvā̱na āpya̍ṃ bṛ̱hat
ए॒ष वृषा॒ वृष॑व्रत॒: पव॑मानो अशस्ति॒हा । कर॒द्वसू॑नि दा॒शुषे॑
॥११॥e̱ṣa vṛṣā̱ vṛṣa̍vrata̱: pava̍māno aśasti̱hā | kara̱dvasū̍ni dā̱śuṣe̍
आ प॑वस्व सह॒स्रिणं॑ र॒यिं गोम॑न्तम॒श्विन॑म् । पु॒रु॒श्च॒न्द्रं पु॑रु॒स्पृह॑म्
॥१२॥ā pa̍vasva saha̱sriṇa̍ṃ ra̱yiṃ goma̍ntama̱śvina̍m | pu̱ru̱śca̱ndraṃ pu̍ru̱spṛha̍m
ए॒ष स्य परि॑ षिच्यते मर्मृ॒ज्यमा॑न आ॒युभि॑: । उ॒रु॒गा॒यः क॒विक्र॑तुः
॥१३॥e̱ṣa sya pari̍ ṣicyate marmṛ̱jyamā̍na ā̱yubhi̍: | u̱ru̱gā̱yaḥ ka̱vikra̍tuḥ
स॒हस्रो॑तिः श॒ताम॑घो वि॒मानो॒ रज॑सः क॒विः । इन्द्रा॑य पवते॒ मद॑:
॥१४॥sa̱hasro̍tiḥ śa̱tāma̍gho vi̱māno̱ raja̍saḥ ka̱viḥ | indrā̍ya pavate̱ mada̍:
गि॒रा जा॒त इ॒ह स्तु॒त इन्दु॒रिन्द्रा॑य धीयते । विर्योना॑ वस॒तावि॑व
॥१५॥gi̱rā jā̱ta i̱ha stu̱ta indu̱rindrā̍ya dhīyate | viryonā̍ vasa̱tāvi̍va
पव॑मानः सु॒तो नृभि॒: सोमो॒ वाज॑मिवासरत् । च॒मूषु॒ शक्म॑ना॒सद॑म्
॥१६॥pava̍mānaḥ su̱to nṛbhi̱: somo̱ vāja̍mivāsarat | ca̱mūṣu̱ śakma̍nā̱sada̍m
तं त्रि॑पृ॒ष्ठे त्रि॑वन्धु॒रे रथे॑ युञ्जन्ति॒ यात॑वे । ऋषी॑णां स॒प्त धी॒तिभि॑:
॥१७॥taṃ tri̍pṛ̱ṣṭhe tri̍vandhu̱re rathe̍ yuñjanti̱ yāta̍ve | ṛṣī̍ṇāṃ sa̱pta dhī̱tibhi̍:
तं सो॑तारो धन॒स्पृत॑मा॒शुं वाजा॑य॒ यात॑वे । हरिं॑ हिनोत वा॒जिन॑म्
॥१८॥taṃ so̍tāro dhana̱spṛta̍mā̱śuṃ vājā̍ya̱ yāta̍ve | hari̍ṃ hinota vā̱jina̍m
आ॒वि॒शन्क॒लशं॑ सु॒तो विश्वा॒ अर्ष॑न्न॒भि श्रिय॑: । शूरो॒ न गोषु॑ तिष्ठति
॥१९॥ā̱vi̱śanka̱laśa̍ṃ su̱to viśvā̱ arṣa̍nna̱bhi śriya̍: | śūro̱ na goṣu̍ tiṣṭhati
आ त॑ इन्दो॒ मदा॑य॒ कं पयो॑ दुहन्त्या॒यव॑: । दे॒वा दे॒वेभ्यो॒ मधु॑
॥२०॥ā ta̍ indo̱ madā̍ya̱ kaṃ payo̍ duhantyā̱yava̍: | de̱vā de̱vebhyo̱ madhu̍
आ न॒: सोमं॑ प॒वित्र॒ आ सृ॒जता॒ मधु॑मत्तमम् । दे॒वेभ्यो॑ देव॒श्रुत्त॑मम्
॥२१॥ā na̱: soma̍ṃ pa̱vitra̱ ā sṛ̱jatā̱ madhu̍mattamam | de̱vebhyo̍ deva̱śrutta̍mam
ए॒ते सोमा॑ असृक्षत गृणा॒नाः श्रव॑से म॒हे । म॒दिन्त॑मस्य॒ धार॑या
॥२२॥e̱te somā̍ asṛkṣata gṛṇā̱nāḥ śrava̍se ma̱he | ma̱dinta̍masya̱ dhāra̍yā
अ॒भि गव्या॑नि वी॒तये॑ नृ॒म्णा पु॑ना॒नो अ॑र्षसि । स॒नद्वा॑ज॒: परि॑ स्रव
॥२३॥a̱bhi gavyā̍ni vī̱taye̍ nṛ̱mṇā pu̍nā̱no a̍rṣasi | sa̱nadvā̍ja̱: pari̍ srava
उ॒त नो॒ गोम॑ती॒रिषो॒ विश्वा॑ अर्ष परि॒ष्टुभ॑: । गृ॒णा॒नो ज॒मद॑ग्निना
॥२४॥u̱ta no̱ goma̍tī̱riṣo̱ viśvā̍ arṣa pari̱ṣṭubha̍: | gṛ̱ṇā̱no ja̱mada̍gninā
पव॑स्व वा॒चो अ॑ग्रि॒यः सोम॑ चि॒त्राभि॑रू॒तिभि॑: । अ॒भि विश्वा॑नि॒ काव्या॑
॥२५॥pava̍sva vā̱co a̍gri̱yaḥ soma̍ ci̱trābhi̍rū̱tibhi̍: | a̱bhi viśvā̍ni̱ kāvyā̍
त्वं स॑मु॒द्रिया॑ अ॒पो॑ऽग्रि॒यो वाच॑ ई॒रय॑न् । पव॑स्व विश्वमेजय
॥२६॥tvaṃ sa̍mu̱driyā̍ a̱po̍'gri̱yo vāca̍ ī̱raya̍n | pava̍sva viśvamejaya
तुभ्ये॒मा भुव॑ना कवे महि॒म्ने सो॑म तस्थिरे । तुभ्य॑मर्षन्ति॒ सिन्ध॑वः
॥२७॥tubhye̱mā bhuva̍nā kave mahi̱mne so̍ma tasthire | tubhya̍marṣanti̱ sindha̍vaḥ
प्र ते॑ दि॒वो न वृ॒ष्टयो॒ धारा॑ यन्त्यस॒श्चत॑: । अ॒भि शु॒क्रामु॑प॒स्तिर॑म्
॥२८॥pra te̍ di̱vo na vṛ̱ṣṭayo̱ dhārā̍ yantyasa̱ścata̍: | a̱bhi śu̱krāmu̍pa̱stira̍m
इन्द्रा॒येन्दुं॑ पुनीतनो॒ग्रं दक्षा॑य॒ साध॑नम् । ई॒शा॒नं वी॒तिरा॑धसम्
॥२९॥indrā̱yendu̍ṃ punītano̱graṃ dakṣā̍ya̱ sādha̍nam | ī̱śā̱naṃ vī̱tirā̍dhasam
पव॑मान ऋ॒तः क॒विः सोम॑: प॒वित्र॒मास॑दत् । दध॑त्स्तो॒त्रे सु॒वीर्य॑म्
॥३०॥pava̍māna ṛ̱taḥ ka̱viḥ soma̍: pa̱vitra̱māsa̍dat | dadha̍tsto̱tre su̱vīrya̍m