अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
(१-१६ ) १-२ गौरिवीति: शाक्त्य:; ३,१४-१६ शक्तिर्वासिष्ठ:,४-५ ऊरूराङ्गिरस:,६-७ ऋजिश्वा भारद्वाज:, ८-९ ऊर्ध्वसद्मा आङ्गिरस:, १०-११ कृतयशा आङ्गिरस:,१२-१३ ऋणचयो राजर्षि: । पवमान: सोम: । काकुभ: प्रगाथ:=( विषमा ककुप् , समा सतोबृहती ) , १३ यवमध्या गायत्री ।
पव॑स्व॒ मधु॑मत्तम॒ इन्द्रा॑य सोम क्रतु॒वित्त॑मो॒ मद॑: । महि॑ द्यु॒क्षत॑मो॒ मद॑:
॥१॥pava̍sva̱ madhu̍mattama̱ indrā̍ya soma kratu̱vitta̍mo̱ mada̍: | mahi̍ dyu̱kṣata̍mo̱ mada̍:
यस्य॑ ते पी॒त्वा वृ॑ष॒भो वृ॑षा॒यते॒ऽस्य पी॒ता स्व॒र्विद॑: ।
स सु॒प्रके॑तो अ॒भ्य॑क्रमी॒दिषोऽच्छा॒ वाजं॒ नैत॑शः
॥२॥yasya̍ te pī̱tvā vṛ̍ṣa̱bho vṛ̍ṣā̱yate̱'sya pī̱tā sva̱rvida̍: |
sa su̱prake̍to a̱bhya̍kramī̱diṣo'cchā̱ vāja̱ṃ naita̍śaḥ
त्वं ह्य१ङ्ग दैव्या॒ पव॑मान॒ जनि॑मानि द्यु॒मत्त॑मः । अ॒मृ॒त॒त्वाय॑ घो॒षय॑:
॥३॥tvaṃ hya1ṅga daivyā̱ pava̍māna̱ jani̍māni dyu̱matta̍maḥ | a̱mṛ̱ta̱tvāya̍ gho̱ṣaya̍:
येना॒ नव॑ग्वो द॒ध्यङ्ङ॑पोर्णु॒ते येन॒ विप्रा॑स आपि॒रे ।
दे॒वानां॑ सु॒म्ने अ॒मृत॑स्य॒ चारु॑णो॒ येन॒ श्रवां॑स्यान॒शुः
॥४॥yenā̱ nava̍gvo da̱dhyaṅṅa̍porṇu̱te yena̱ viprā̍sa āpi̱re |
de̱vānā̍ṃ su̱mne a̱mṛta̍sya̱ cāru̍ṇo̱ yena̱ śravā̍ṃsyāna̱śuḥ
ए॒ष स्य धार॑या सु॒तोऽव्यो॒ वारे॑भिः पवते म॒दिन्त॑मः । क्रीळ॑न्नू॒र्मिर॒पामि॑व
॥५॥e̱ṣa sya dhāra̍yā su̱to'vyo̱ vāre̍bhiḥ pavate ma̱dinta̍maḥ | krīl̤a̍nnū̱rmira̱pāmi̍va
य उ॒स्रिया॒ अप्या॑ अ॒न्तरश्म॑नो॒ निर्गा अकृ॑न्त॒दोज॑सा ।
अ॒भि व्र॒जं त॑त्निषे॒ गव्य॒मश्व्यं॑ व॒र्मीव॑ धृष्ण॒वा रु॑ज
॥६॥ya u̱sriyā̱ apyā̍ a̱ntaraśma̍no̱ nirgā akṛ̍nta̱doja̍sā |
a̱bhi vra̱jaṃ ta̍tniṣe̱ gavya̱maśvya̍ṃ va̱rmīva̍ dhṛṣṇa̱vā ru̍ja
आ सो॑ता॒ परि॑ षिञ्च॒ताऽश्वं॒ न स्तोम॑म॒प्तुरं॑ रज॒स्तुर॑म् । व॒न॒क्र॒क्षमु॑द॒प्रुत॑म्
॥७॥ā so̍tā̱ pari̍ ṣiñca̱tā'śva̱ṃ na stoma̍ma̱ptura̍ṃ raja̱stura̍m | va̱na̱kra̱kṣamu̍da̱pruta̍m
स॒हस्र॑धारं वृष॒भं प॑यो॒वृधं॑ प्रि॒यं दे॒वाय॒ जन्म॑ने ।
ऋ॒तेन॒ य ऋ॒तजा॑तो विवावृ॒धे राजा॑ दे॒व ऋ॒तं बृ॒हत्
॥८॥sa̱hasra̍dhāraṃ vṛṣa̱bhaṃ pa̍yo̱vṛdha̍ṃ pri̱yaṃ de̱vāya̱ janma̍ne |
ṛ̱tena̱ ya ṛ̱tajā̍to vivāvṛ̱dhe rājā̍ de̱va ṛ̱taṃ bṛ̱hat
अ॒भि द्यु॒म्नं बृ॒हद्यश॒ इष॑स्पते दिदी॒हि दे॑व देव॒युः । वि कोशं॑ मध्य॒मं यु॑व
॥९॥a̱bhi dyu̱mnaṃ bṛ̱hadyaśa̱ iṣa̍spate didī̱hi de̍va deva̱yuḥ | vi kośa̍ṃ madhya̱maṃ yu̍va
आ व॑च्यस्व सुदक्ष च॒म्वो॑: सु॒तो वि॒शां वह्नि॒र्न वि॒श्पति॑: ।
वृ॒ष्टिं दि॒वः प॑वस्व री॒तिम॒पां जिन्वा॒ गवि॑ष्टये॒ धिय॑:
॥१०॥ā va̍cyasva sudakṣa ca̱mvo̍: su̱to vi̱śāṃ vahni̱rna vi̱śpati̍: |
vṛ̱ṣṭiṃ di̱vaḥ pa̍vasva rī̱tima̱pāṃ jinvā̱ gavi̍ṣṭaye̱ dhiya̍:
ए॒तमु॒ त्यं म॑द॒च्युतं॑ स॒हस्र॑धारं वृष॒भं दिवो॑ दुहुः । विश्वा॒ वसू॑नि॒ बिभ्र॑तम्
॥११॥e̱tamu̱ tyaṃ ma̍da̱cyuta̍ṃ sa̱hasra̍dhāraṃ vṛṣa̱bhaṃ divo̍ duhuḥ | viśvā̱ vasū̍ni̱ bibhra̍tam
वृषा॒ वि ज॑ज्ञे ज॒नय॒न्नम॑र्त्यः प्र॒तप॒ञ्ज्योति॑षा॒ तम॑: ।
स सुष्टु॑तः क॒विभि॑र्नि॒र्णिजं॑ दधे त्रि॒धात्व॑स्य॒ दंस॑सा
॥१२॥vṛṣā̱ vi ja̍jñe ja̱naya̱nnama̍rtyaḥ pra̱tapa̱ñjyoti̍ṣā̱ tama̍: |
sa suṣṭu̍taḥ ka̱vibhi̍rni̱rṇija̍ṃ dadhe tri̱dhātva̍sya̱ daṃsa̍sā
स सु॑न्वे॒ यो वसू॑नां॒ यो रा॒यामा॑ने॒ता य इळा॑नाम् । सोमो॒ यः सु॑क्षिती॒नाम्
॥१३॥sa su̍nve̱ yo vasū̍nā̱ṃ yo rā̱yāmā̍ne̱tā ya il̤ā̍nām | somo̱ yaḥ su̍kṣitī̱nām
यस्य॑ न॒ इन्द्र॒: पिबा॒द्यस्य॑ म॒रुतो॒ यस्य॑ वार्य॒मणा॒ भग॑: ।
आ येन॑ मि॒त्रावरु॑णा॒ करा॑मह॒ एन्द्र॒मव॑से म॒हे
॥१४॥yasya̍ na̱ indra̱: pibā̱dyasya̍ ma̱ruto̱ yasya̍ vārya̱maṇā̱ bhaga̍: |
ā yena̍ mi̱trāvaru̍ṇā̱ karā̍maha̱ endra̱mava̍se ma̱he
इन्द्रा॑य सोम॒ पात॑वे॒ नृभि॑र्य॒तः स्वा॑यु॒धो म॒दिन्त॑मः । पव॑स्व॒ मधु॑मत्तमः
॥१५॥indrā̍ya soma̱ pāta̍ve̱ nṛbhi̍rya̱taḥ svā̍yu̱dho ma̱dinta̍maḥ | pava̍sva̱ madhu̍mattamaḥ
इन्द्र॑स्य॒ हार्दि॑ सोम॒धान॒मा वि॑श समु॒द्रमि॑व॒ सिन्ध॑वः ।
जुष्टो॑ मि॒त्राय॒ वरु॑णाय वा॒यवे॑ दि॒वो वि॑ष्ट॒म्भ उ॑त्त॒मः
॥१६॥indra̍sya̱ hārdi̍ soma̱dhāna̱mā vi̍śa samu̱drami̍va̱ sindha̍vaḥ |
juṣṭo̍ mi̱trāya̱ varu̍ṇāya vā̱yave̍ di̱vo vi̍ṣṭa̱mbha u̍tta̱maḥ