अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
३०निध्रुवि: काश्यपः । पवमान: सोम: । गायत्री ।
आ प॑वस्व सह॒स्रिणं॑ र॒यिं सो॑म सु॒वीर्य॑म् । अ॒स्मे श्रवां॑सि धारय
॥१॥ā pa̍vasva saha̱sriṇa̍ṃ ra̱yiṃ so̍ma su̱vīrya̍m | a̱sme śravā̍ṃsi dhāraya
इष॒मूर्जं॑ च पिन्वस॒ इन्द्रा॑य मत्स॒रिन्त॑मः । च॒मूष्वा नि षी॑दसि
॥२॥iṣa̱mūrja̍ṃ ca pinvasa̱ indrā̍ya matsa̱rinta̍maḥ | ca̱mūṣvā ni ṣī̍dasi
सु॒त इन्द्रा॑य॒ विष्ण॑वे॒ सोम॑: क॒लशे॑ अक्षरत् । मधु॑माँ अस्तु वा॒यवे॑
॥३॥su̱ta indrā̍ya̱ viṣṇa̍ve̱ soma̍: ka̱laśe̍ akṣarat | madhu̍mām̐ astu vā̱yave̍
ए॒ते अ॑सृग्रमा॒शवोऽति॒ ह्वरां॑सि ब॒भ्रव॑: । सोमा॑ ऋ॒तस्य॒ धार॑या
॥४॥e̱te a̍sṛgramā̱śavo'ti̱ hvarā̍ṃsi ba̱bhrava̍: | somā̍ ṛ̱tasya̱ dhāra̍yā
इन्द्रं॒ वर्ध॑न्तो अ॒प्तुर॑: कृ॒ण्वन्तो॒ विश्व॒मार्य॑म् । अ॒प॒घ्नन्तो॒ अरा॑व्णः
॥५॥indra̱ṃ vardha̍nto a̱ptura̍: kṛ̱ṇvanto̱ viśva̱mārya̍m | a̱pa̱ghnanto̱ arā̍vṇaḥ
सु॒ता अनु॒ स्वमा रजो॒ऽभ्य॑र्षन्ति ब॒भ्रव॑: । इन्द्रं॒ गच्छ॑न्त॒ इन्द॑वः
॥६॥su̱tā anu̱ svamā rajo̱'bhya̍rṣanti ba̱bhrava̍: | indra̱ṃ gaccha̍nta̱ inda̍vaḥ
अ॒या प॑वस्व॒ धार॑या॒ यया॒ सूर्य॒मरो॑चयः । हि॒न्वा॒नो मानु॑षीर॒पः
॥७॥a̱yā pa̍vasva̱ dhāra̍yā̱ yayā̱ sūrya̱maro̍cayaḥ | hi̱nvā̱no mānu̍ṣīra̱paḥ
अयु॑क्त॒ सूर॒ एत॑शं॒ पव॑मानो म॒नावधि॑ । अ॒न्तरि॑क्षेण॒ यात॑वे
॥८॥ayu̍kta̱ sūra̱ eta̍śa̱ṃ pava̍māno ma̱nāvadhi̍ | a̱ntari̍kṣeṇa̱ yāta̍ve
उ॒त त्या ह॒रितो॒ दश॒ सूरो॑ अयुक्त॒ यात॑वे । इन्दु॒रिन्द्र॒ इति॑ ब्रु॒वन्
॥९॥u̱ta tyā ha̱rito̱ daśa̱ sūro̍ ayukta̱ yāta̍ve | indu̱rindra̱ iti̍ bru̱van
परी॒तो वा॒यवे॑ सु॒तं गिर॒ इन्द्रा॑य मत्स॒रम् । अव्यो॒ वारे॑षु सिञ्चत
॥१०॥parī̱to vā̱yave̍ su̱taṃ gira̱ indrā̍ya matsa̱ram | avyo̱ vāre̍ṣu siñcata
पव॑मान वि॒दा र॒यिम॒स्मभ्यं॑ सोम दु॒ष्टर॑म् । यो दू॒णाशो॑ वनुष्य॒ता
॥११॥pava̍māna vi̱dā ra̱yima̱smabhya̍ṃ soma du̱ṣṭara̍m | yo dū̱ṇāśo̍ vanuṣya̱tā
अ॒भ्य॑र्ष सह॒स्रिणं॑ र॒यिं गोम॑न्तम॒श्विन॑म् । अ॒भि वाज॑मु॒त श्रव॑:
॥१२॥a̱bhya̍rṣa saha̱sriṇa̍ṃ ra̱yiṃ goma̍ntama̱śvina̍m | a̱bhi vāja̍mu̱ta śrava̍:
सोमो॑ दे॒वो न सूर्योऽद्रि॑भिः पवते सु॒तः । दधा॑नः क॒लशे॒ रस॑म्
॥१३॥somo̍ de̱vo na sūryo'dri̍bhiḥ pavate su̱taḥ | dadhā̍naḥ ka̱laśe̱ rasa̍m
ए॒ते धामा॒न्यार्या॑ शु॒क्रा ऋ॒तस्य॒ धार॑या । वाजं॒ गोम॑न्तमक्षरन्
॥१४॥e̱te dhāmā̱nyāryā̍ śu̱krā ṛ̱tasya̱ dhāra̍yā | vāja̱ṃ goma̍ntamakṣaran
सु॒ता इन्द्रा॑य व॒ज्रिणे॒ सोमा॑सो॒ दध्या॑शिरः । प॒वित्र॒मत्य॑क्षरन्
॥१५॥su̱tā indrā̍ya va̱jriṇe̱ somā̍so̱ dadhyā̍śiraḥ | pa̱vitra̱matya̍kṣaran
प्र सो॑म॒ मधु॑मत्तमो रा॒ये अ॑र्ष प॒वित्र॒ आ । मदो॒ यो दे॑व॒वीत॑मः
॥१६॥pra so̍ma̱ madhu̍mattamo rā̱ye a̍rṣa pa̱vitra̱ ā | mado̱ yo de̍va̱vīta̍maḥ
तमी॑ मृजन्त्या॒यवो॒ हरिं॑ न॒दीषु॑ वा॒जिन॑म् । इन्दु॒मिन्द्रा॑य मत्स॒रम्
॥१७॥tamī̍ mṛjantyā̱yavo̱ hari̍ṃ na̱dīṣu̍ vā̱jina̍m | indu̱mindrā̍ya matsa̱ram
आ प॑वस्व॒ हिर॑ण्यव॒दश्वा॑वत्सोम वी॒रव॑त् । वाजं॒ गोम॑न्त॒मा भ॑र
॥१८॥ā pa̍vasva̱ hira̍ṇyava̱daśvā̍vatsoma vī̱rava̍t | vāja̱ṃ goma̍nta̱mā bha̍ra
परि॒ वाजे॒ न वा॑ज॒युमव्यो॒ वारे॑षु सिञ्चत । इन्द्रा॑य॒ मधु॑मत्तमम्
॥१९॥pari̱ vāje̱ na vā̍ja̱yumavyo̱ vāre̍ṣu siñcata | indrā̍ya̱ madhu̍mattamam
क॒विं मृ॑जन्ति॒ मर्ज्यं॑ धी॒भिर्विप्रा॑ अव॒स्यव॑: । वृषा॒ कनि॑क्रदर्षति
॥२०॥ka̱viṃ mṛ̍janti̱ marjya̍ṃ dhī̱bhirviprā̍ ava̱syava̍: | vṛṣā̱ kani̍kradarṣati
वृष॑णं धी॒भिर॒प्तुरं॒ सोम॑मृ॒तस्य॒ धार॑या । म॒ती विप्रा॒: सम॑स्वरन्
॥२१॥vṛṣa̍ṇaṃ dhī̱bhira̱ptura̱ṃ soma̍mṛ̱tasya̱ dhāra̍yā | ma̱tī viprā̱: sama̍svaran
पव॑स्व देवायु॒षगिन्द्रं॑ गच्छतु ते॒ मद॑: । वा॒युमा रो॑ह॒ धर्म॑णा
॥२२॥pava̍sva devāyu̱ṣagindra̍ṃ gacchatu te̱ mada̍: | vā̱yumā ro̍ha̱ dharma̍ṇā
पव॑मान॒ नि तो॑शसे र॒यिं सो॑म श्र॒वाय्य॑म् । प्रि॒यः स॑मु॒द्रमा वि॑श
॥२३॥pava̍māna̱ ni to̍śase ra̱yiṃ so̍ma śra̱vāyya̍m | pri̱yaḥ sa̍mu̱dramā vi̍śa
अ॒प॒घ्नन्प॑वसे॒ मृध॑: क्रतु॒वित्सो॑म मत्स॒रः । नु॒दस्वादे॑वयुं॒ जन॑म्
॥२४॥a̱pa̱ghnanpa̍vase̱ mṛdha̍: kratu̱vitso̍ma matsa̱raḥ | nu̱dasvāde̍vayu̱ṃ jana̍m
पव॑माना असृक्षत॒ सोमा॑: शु॒क्रास॒ इन्द॑वः । अ॒भि विश्वा॑नि॒ काव्या॑
॥२५॥pava̍mānā asṛkṣata̱ somā̍: śu̱krāsa̱ inda̍vaḥ | a̱bhi viśvā̍ni̱ kāvyā̍
पव॑मानास आ॒शव॑: शु॒भ्रा अ॑सृग्र॒मिन्द॑वः । घ्नन्तो॒ विश्वा॒ अप॒ द्विष॑:
॥२६॥pava̍mānāsa ā̱śava̍: śu̱bhrā a̍sṛgra̱minda̍vaḥ | ghnanto̱ viśvā̱ apa̱ dviṣa̍:
पव॑माना दि॒वस्पर्य॒न्तरि॑क्षादसृक्षत । पृ॒थि॒व्या अधि॒ सान॑वि
॥२७॥pava̍mānā di̱vasparya̱ntari̍kṣādasṛkṣata | pṛ̱thi̱vyā adhi̱ sāna̍vi
पु॒ना॒नः सो॑म॒ धार॒येन्दो॒ विश्वा॒ अप॒ स्रिध॑: । ज॒हि रक्षां॑सि सुक्रतो
॥२८॥pu̱nā̱naḥ so̍ma̱ dhāra̱yendo̱ viśvā̱ apa̱ sridha̍: | ja̱hi rakṣā̍ṃsi sukrato
अ॒प॒घ्नन्त्सो॑म र॒क्षसो॒ऽभ्य॑र्ष॒ कनि॑क्रदत् । द्यु॒मन्तं॒ शुष्म॑मुत्त॒मम्
॥२९॥a̱pa̱ghnantso̍ma ra̱kṣaso̱'bhya̍rṣa̱ kani̍kradat | dyu̱manta̱ṃ śuṣma̍mutta̱mam
अ॒स्मे वसू॑नि धारय॒ सोम॑ दि॒व्यानि॒ पार्थि॑वा । इन्दो॒ विश्वा॑नि॒ वार्या॑
॥३०॥a̱sme vasū̍ni dhāraya̱ soma̍ di̱vyāni̱ pārthi̍vā | indo̱ viśvā̍ni̱ vāryā̍