अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१५ वामदेवो गौतमः। अग्निः।त्रिष्टुप्, १ जगती, २-६ अनुष्टुप्।
अ॒यमि॒ह प्र॑थ॒मो धा॑यि धा॒तृभि॒र्होता॒ यजि॑ष्ठो अध्व॒रेष्वीड्य॑: ।
यमप्न॑वानो॒ भृग॑वो विरुरु॒चुर्वने॑षु चि॒त्रं वि॒भ्वं॑ वि॒शेवि॑शे
॥१॥a̱yami̱ha pra̍tha̱mo dhā̍yi dhā̱tṛbhi̱rhotā̱ yaji̍ṣṭho adhva̱reṣvīḍya̍: |
yamapna̍vāno̱ bhṛga̍vo viruru̱curvane̍ṣu ci̱traṃ vi̱bhva̍ṃ vi̱śevi̍śe
अग्ने॑ क॒दा त॑ आनु॒षग् भुव॑द् दे॒वस्य॒ चेत॑नम् ।
अधा॒ हि त्वा॑ जगृभ्रि॒रे मर्ता॑सो वि॒क्ष्वीड्य॑म्
॥२॥agne̍ ka̱dā ta̍ ānu̱ṣag bhuva̍d de̱vasya̱ ceta̍nam |
adhā̱ hi tvā̍ jagṛbhri̱re martā̍so vi̱kṣvīḍya̍m
ऋ॒तावा॑नं॒ विचे॑तसं॒ पश्य॑न्तो॒ द्यामि॑व॒ स्तृभि॑: ।
विश्वे॑षामध्व॒राणां॑ हस्क॒र्तारं॒ दमे॑दमे
॥३॥ṛ̱tāvā̍na̱ṃ vice̍tasa̱ṃ paśya̍nto̱ dyāmi̍va̱ stṛbhi̍: |
viśve̍ṣāmadhva̱rāṇā̍ṃ haska̱rtāra̱ṃ dame̍dame
आ॒शुं दू॒तं वि॒वस्व॑तो॒ विश्वा॒ यश्च॑र्ष॒णीर॒भि ।
आ ज॑भ्रुः के॒तुमा॒यवो॒ भृग॑वाणं वि॒शेवि॑शे
॥४॥ā̱śuṃ dū̱taṃ vi̱vasva̍to̱ viśvā̱ yaśca̍rṣa̱ṇīra̱bhi |
ā ja̍bhruḥ ke̱tumā̱yavo̱ bhṛga̍vāṇaṃ vi̱śevi̍śe
तमीं॒ होता॑रमानु॒षक् चि॑कि॒त्वांसं॒ नि षे॑दिरे ।
र॒ण्वं पा॑व॒कशो॑चिषं॒ यजि॑ष्ठं स॒प्त धाम॑भिः
॥५॥tamī̱ṃ hotā̍ramānu̱ṣak ci̍ki̱tvāṃsa̱ṃ ni ṣe̍dire |
ra̱ṇvaṃ pā̍va̱kaśo̍ciṣa̱ṃ yaji̍ṣṭhaṃ sa̱pta dhāma̍bhiḥ
तं शश्व॑तीषु मा॒तृषु॒ वन॒ आ वी॒तमश्रि॑तम् ।
चि॒त्रं सन्तं॒ गुहा॑ हि॒तं सु॒वेदं॑ कूचिद॒र्थिन॑म्
॥६॥taṃ śaśva̍tīṣu mā̱tṛṣu̱ vana̱ ā vī̱tamaśri̍tam |
ci̱traṃ santa̱ṃ guhā̍ hi̱taṃ su̱veda̍ṃ kūcida̱rthina̍m
स॒सस्य॒ यद् वियु॑ता॒ सस्मि॒न्नूध॑न्नृ॒तस्य॒ धाम॑न् र॒णय॑न्त दे॒वाः ।
म॒हाँ अ॒ग्निर्नम॑सा रा॒तह॑व्यो॒ वेर॑ध्व॒राय॒ सद॒मिदृ॒तावा॑
॥७॥sa̱sasya̱ yad viyu̍tā̱ sasmi̱nnūdha̍nnṛ̱tasya̱ dhāma̍n ra̱ṇaya̍nta de̱vāḥ |
ma̱hām̐ a̱gnirnama̍sā rā̱taha̍vyo̱ vera̍dhva̱rāya̱ sada̱midṛ̱tāvā̍
वेर॑ध्व॒रस्य॑ दू॒त्या॑नि वि॒द्वानु॒भे अ॒न्ता रोद॑सी संचिकि॒त्वान् ।
दू॒त ई॑यसे प्र॒दिव॑ उरा॒णो वि॒दुष्ट॑रो दि॒व आ॒रोध॑नानि
॥८॥vera̍dhva̱rasya̍ dū̱tyā̍ni vi̱dvānu̱bhe a̱ntā roda̍sī saṃciki̱tvān |
dū̱ta ī̍yase pra̱diva̍ urā̱ṇo vi̱duṣṭa̍ro di̱va ā̱rodha̍nāni
कृ॒ष्णं त॒ एम॒ रुश॑तः पु॒रो भाश्च॑रि॒ष्ण्व१र्चिर्वपु॑षा॒मिदेक॑म् ।
यदप्र॑वीता॒ दध॑ते ह॒ गर्भं॑ स॒द्यश्चि॑ज्जा॒तो भव॒सीदु॑ दू॒तः
॥९॥kṛ̱ṣṇaṃ ta̱ ema̱ ruśa̍taḥ pu̱ro bhāśca̍ri̱ṣṇva1rcirvapu̍ṣā̱mideka̍m |
yadapra̍vītā̱ dadha̍te ha̱ garbha̍ṃ sa̱dyaści̍jjā̱to bhava̱sīdu̍ dū̱taḥ
स॒द्यो जा॒तस्य॒ ददृ॑शान॒मोजो॒ यद॑स्य॒ वातो॑ अनु॒वाति॑ शो॒चिः ।
वृ॒णक्ति॑ ति॒ग्माम॑त॒सेषु॑ जि॒ह्वां स्थि॒रा चि॒दन्ना॑ दयते॒ वि जम्भै॑:
॥१०॥sa̱dyo jā̱tasya̱ dadṛ̍śāna̱mojo̱ yada̍sya̱ vāto̍ anu̱vāti̍ śo̱ciḥ |
vṛ̱ṇakti̍ ti̱gmāma̍ta̱seṣu̍ ji̱hvāṃ sthi̱rā ci̱dannā̍ dayate̱ vi jambhai̍:
तृ॒षु यदन्ना॑ तृ॒षुणा॑ व॒वक्ष॑ तृ॒षुं दू॒तं कृ॑णुते य॒ह्वो अ॒ग्निः ।
वात॑स्य मे॒ळिं स॑चते नि॒जूर्व॑न्ना॒शुं न वा॑जयते हि॒न्वे अर्वा॑
॥११॥tṛ̱ṣu yadannā̍ tṛ̱ṣuṇā̍ va̱vakṣa̍ tṛ̱ṣuṃ dū̱taṃ kṛ̍ṇute ya̱hvo a̱gniḥ |
vāta̍sya me̱l̤iṃ sa̍cate ni̱jūrva̍nnā̱śuṃ na vā̍jayate hi̱nve arvā̍