अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
११ वामदेवो गौतमः। ऋभवः। त्रिष्टुप्।
प्र ऋ॒भुभ्यो॑ दू॒तमि॑व॒ वाच॑मिष्य उप॒स्तिरे॒ श्वैत॑रीं धे॒नुमी॑ळे ।
ये वात॑जूतास्त॒रणि॑भि॒रेवै॒: परि॒ द्यां स॒द्यो अ॒पसो॑ बभू॒वुः
॥१॥pra ṛ̱bhubhyo̍ dū̱tami̍va̱ vāca̍miṣya upa̱stire̱ śvaita̍rīṃ dhe̱numī̍l̤e |
ye vāta̍jūtāsta̱raṇi̍bhi̱revai̱: pari̱ dyāṃ sa̱dyo a̱paso̍ babhū̱vuḥ
य॒दार॒मक्र॑न्नृ॒भव॑: पि॒तृभ्यां॒ परि॑विष्टी वे॒षणा॑ दं॒सना॑भिः ।
आदिद् दे॒वाना॒मुप॑ स॒ख्यमा॑य॒न् धीरा॑सः पु॒ष्टिम॑वहन् म॒नायै॑
॥२॥ya̱dāra̱makra̍nnṛ̱bhava̍: pi̱tṛbhyā̱ṃ pari̍viṣṭī ve̱ṣaṇā̍ da̱ṃsanā̍bhiḥ |
ādid de̱vānā̱mupa̍ sa̱khyamā̍ya̱n dhīrā̍saḥ pu̱ṣṭima̍vahan ma̱nāyai̍
पुन॒र्ये च॒क्रुः पि॒तरा॒ युवा॑ना॒ सना॒ यूपे॑व जर॒णा शया॑ना ।
ते वाजो॒ विभ्वाँ॑ ऋ॒भुरिन्द्र॑वन्तो॒ मधु॑प्सरसो नोऽवन्तु य॒ज्ञम्
॥३॥puna̱rye ca̱kruḥ pi̱tarā̱ yuvā̍nā̱ sanā̱ yūpe̍va jara̱ṇā śayā̍nā |
te vājo̱ vibhvā̍m̐ ṛ̱bhurindra̍vanto̱ madhu̍psaraso no'vantu ya̱jñam
यत् सं॒वत्स॑मृ॒भवो॒ गामर॑क्ष॒न् यत् सं॒वत्स॑मृ॒भवो॒ मा अपिं॑शन् ।
यत् सं॒वत्स॒मभ॑र॒न् भासो॑ अस्या॒स्ताभि॒: शमी॑भिरमृत॒त्वमा॑शुः
॥४॥yat sa̱ṃvatsa̍mṛ̱bhavo̱ gāmara̍kṣa̱n yat sa̱ṃvatsa̍mṛ̱bhavo̱ mā api̍ṃśan |
yat sa̱ṃvatsa̱mabha̍ra̱n bhāso̍ asyā̱stābhi̱: śamī̍bhiramṛta̱tvamā̍śuḥ
ज्ये॒ष्ठ आ॑ह चम॒सा द्वा क॒रेति॒ कनी॑या॒न् त्रीन् कृ॑णवा॒मेत्या॑ह ।
क॒नि॒ष्ठ आ॑ह च॒तुर॑स्क॒रेति॒ त्वष्ट॑ ऋभव॒स्तत् प॑नय॒द् वचो॑ वः
॥५॥jye̱ṣṭha ā̍ha cama̱sā dvā ka̱reti̱ kanī̍yā̱n trīn kṛ̍ṇavā̱metyā̍ha |
ka̱ni̱ṣṭha ā̍ha ca̱tura̍ska̱reti̱ tvaṣṭa̍ ṛbhava̱stat pa̍naya̱d vaco̍ vaḥ
स॒त्यमू॑चु॒र्नर॑ ए॒वा हि च॒क्रुरनु॑ स्व॒धामृ॒भवो॑ जग्मुरे॒ताम् ।
वि॒भ्राज॑मानाँश्चम॒साँ अहे॒वाऽवे॑न॒त् त्वष्टा॑ च॒तुरो॑ ददृ॒श्वान्
॥६॥sa̱tyamū̍cu̱rnara̍ e̱vā hi ca̱kruranu̍ sva̱dhāmṛ̱bhavo̍ jagmure̱tām |
vi̱bhrāja̍mānām̐ścama̱sām̐ ahe̱vā've̍na̱t tvaṣṭā̍ ca̱turo̍ dadṛ̱śvān
द्वाद॑श॒ द्यून् यदगो॑ह्यस्याऽऽति॒थ्ये रण॑न्नृ॒भव॑: स॒सन्त॑: ।
सु॒क्षेत्रा॑कृण्व॒न्नन॑यन्त॒ सिन्धू॒न् धन्वाति॑ष्ठ॒न्नोष॑धीर्नि॒म्नमाप॑:
॥७॥dvāda̍śa̱ dyūn yadago̍hyasyā''ti̱thye raṇa̍nnṛ̱bhava̍: sa̱santa̍: |
su̱kṣetrā̍kṛṇva̱nnana̍yanta̱ sindhū̱n dhanvāti̍ṣṭha̱nnoṣa̍dhīrni̱mnamāpa̍:
रथं॒ ये च॒क्रुः सु॒वृतं॑ नरे॒ष्ठां ये धे॒नुं वि॑श्व॒जुवं॑ वि॒श्वरू॑पाम् ।
त आ त॑क्षन्त्वृ॒भवो॑ र॒यिं न॒: स्वव॑स॒: स्वप॑सः सु॒हस्ता॑:
॥८॥ratha̱ṃ ye ca̱kruḥ su̱vṛta̍ṃ nare̱ṣṭhāṃ ye dhe̱nuṃ vi̍śva̱juva̍ṃ vi̱śvarū̍pām |
ta ā ta̍kṣantvṛ̱bhavo̍ ra̱yiṃ na̱: svava̍sa̱: svapa̍saḥ su̱hastā̍:
अपो॒ ह्ये॑षा॒मजु॑षन्त दे॒वा अ॒भि क्रत्वा॒ मन॑सा॒ दीध्या॑नाः ।
वाजो॑ दे॒वाना॑मभवत् सु॒कर्मेन्द्र॑स्य ऋभु॒क्षा वरु॑णस्य॒ विभ्वा॑
॥९॥apo̱ hye̍ṣā̱maju̍ṣanta de̱vā a̱bhi kratvā̱ mana̍sā̱ dīdhyā̍nāḥ |
vājo̍ de̱vānā̍mabhavat su̱karmendra̍sya ṛbhu̱kṣā varu̍ṇasya̱ vibhvā̍
ये हरी॑ मे॒धयो॒क्था मद॑न्त॒ इन्द्रा॑य च॒क्रुः सु॒युजा॒ ये अश्वा॑ ।
ते रा॒यस्पोषं॒ द्रवि॑णान्य॒स्मे ध॒त्त ऋ॑भवः क्षेम॒यन्तो॒ न मि॒त्रम्
॥१०॥ye harī̍ me̱dhayo̱kthā mada̍nta̱ indrā̍ya ca̱kruḥ su̱yujā̱ ye aśvā̍ |
te rā̱yaspoṣa̱ṃ dravi̍ṇānya̱sme dha̱tta ṛ̍bhavaḥ kṣema̱yanto̱ na mi̱tram
इ॒दाह्न॑: पी॒तिमु॒त वो॒ मदं॑ धु॒र्न ऋ॒ते श्रा॒न्तस्य॑ स॒ख्याय॑ दे॒वाः ।
ते नू॒नम॒स्मे ऋ॑भवो॒ वसू॑नि तृ॒तीये॑ अ॒स्मिन् त्सव॑ने दधात
॥११॥i̱dāhna̍: pī̱timu̱ta vo̱ mada̍ṃ dhu̱rna ṛ̱te śrā̱ntasya̍ sa̱khyāya̍ de̱vāḥ |
te nū̱nama̱sme ṛ̍bhavo̱ vasū̍ni tṛ̱tīye̍ a̱smin tsava̍ne dadhāta