अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१० वामदेवो गौतमः। दधिक्रा, द्यावापृथिवी। त्रिष्टुप्।
उ॒तो हि वां॑ दा॒त्रा सन्ति॒ पूर्वा॒ या पू॒रुभ्य॑स्त्र॒सद॑स्युर्नितो॒शे ।
क्षे॒त्रा॒सां द॑दथुरुर्वरा॒सां घ॒नं दस्यु॑भ्यो अ॒भिभू॑तिमु॒ग्रम्
॥१॥u̱to hi vā̍ṃ dā̱trā santi̱ pūrvā̱ yā pū̱rubhya̍stra̱sada̍syurnito̱śe |
kṣe̱trā̱sāṃ da̍dathururvarā̱sāṃ gha̱naṃ dasyu̍bhyo a̱bhibhū̍timu̱gram
उ॒त वा॒जिनं॑ पुरुनि॒ष्षिध्वा॑नं दधि॒क्रामु॑ ददथुर्वि॒श्वकृ॑ष्टिम् ।
ऋ॒जि॒प्यं श्ये॒नं प्रु॑षि॒तप्सु॑मा॒शुं च॒र्कृत्य॑म॒र्यो नृ॒पतिं॒ न शूर॑म्
॥२॥u̱ta vā̱jina̍ṃ puruni̱ṣṣidhvā̍naṃ dadhi̱krāmu̍ dadathurvi̱śvakṛ̍ṣṭim |
ṛ̱ji̱pyaṃ śye̱naṃ pru̍ṣi̱tapsu̍mā̱śuṃ ca̱rkṛtya̍ma̱ryo nṛ̱pati̱ṃ na śūra̍m
यं सी॒मनु॑ प्र॒वते॑व॒ द्रव॑न्तं॒ विश्व॑: पू॒रुर्मद॑ति॒ हर्ष॑माणः ।
प॒ड्भिर्गृध्य॑न्तं मेध॒युं न शूरं॑ रथ॒तुरं॒ वात॑मिव॒ ध्रज॑न्तम्
॥३॥yaṃ sī̱manu̍ pra̱vate̍va̱ drava̍nta̱ṃ viśva̍: pū̱rurmada̍ti̱ harṣa̍māṇaḥ |
pa̱ḍbhirgṛdhya̍ntaṃ medha̱yuṃ na śūra̍ṃ ratha̱tura̱ṃ vāta̍miva̱ dhraja̍ntam
यः स्मा॑रुन्धा॒नो गध्या॑ स॒मत्सु॒ सनु॑तर॒श्चर॑ति॒ गोषु॒ गच्छ॑न् ।
आ॒विर्ऋ॑जीको वि॒दथा॑ नि॒चिक्य॑त् तिरो अ॑र॒तिं पर्याप॑ आ॒योः
॥४॥yaḥ smā̍rundhā̱no gadhyā̍ sa̱matsu̱ sanu̍tara̱ścara̍ti̱ goṣu̱ gaccha̍n |
ā̱virṛ̍jīko vi̱dathā̍ ni̱cikya̍t tiro a̍ra̱tiṃ paryāpa̍ ā̱yoḥ
उ॒त स्मै॑नं वस्त्र॒मथिं॒ न ता॒युमनु॑ क्रोशन्ति क्षि॒तयो॒ भरे॑षु ।
नी॒चाय॑मानं॒ जसु॑रिं॒ न श्ये॒नं श्रव॒श्चाच्छा॑ पशु॒मच्च॑ यू॒थम्
॥५॥u̱ta smai̍naṃ vastra̱mathi̱ṃ na tā̱yumanu̍ krośanti kṣi̱tayo̱ bhare̍ṣu |
nī̱cāya̍māna̱ṃ jasu̍ri̱ṃ na śye̱naṃ śrava̱ścācchā̍ paśu̱macca̍ yū̱tham
उ॒त स्मा॑सु प्रथ॒मः स॑रि॒ष्यन् नि वे॑वेति॒ श्रेणि॑भी॒ रथा॑नाम् ।
स्रजं॑ कृण्वा॒नो जन्यो॒ न शुभ्वा॑ रे॒णुं रेरि॑हत् कि॒रणं॑ दद॒श्वान्
॥६॥u̱ta smā̍su pratha̱maḥ sa̍ri̱ṣyan ni ve̍veti̱ śreṇi̍bhī̱ rathā̍nām |
sraja̍ṃ kṛṇvā̱no janyo̱ na śubhvā̍ re̱ṇuṃ reri̍hat ki̱raṇa̍ṃ dada̱śvān
उ॒त स्य वा॒जी सहु॑रिर्ऋ॒तावा॒ शुश्रू॑षमाणस्त॒न्वा॑ सम॒र्ये ।
तुरं॑ य॒तीषु॑ तु॒रय॑न्नृजि॒प्योऽधि॑ भ्रु॒वोः कि॑रते रे॒णुमृ॒ञ्जन्
॥७॥u̱ta sya vā̱jī sahu̍rirṛ̱tāvā̱ śuśrū̍ṣamāṇasta̱nvā̍ sama̱rye |
tura̍ṃ ya̱tīṣu̍ tu̱raya̍nnṛji̱pyo'dhi̍ bhru̱voḥ ki̍rate re̱ṇumṛ̱ñjan
उ॒त स्मा॑स्य तन्य॒तोरि॑व॒ द्योर्ऋ॑घाय॒तो अ॑भि॒युजो॑ भयन्ते ।
य॒दा स॒हस्र॑म॒भि षी॒मयो॑धीद् दु॒र्वर्तु॑: स्मा भवति भी॒म ऋ॒ञ्जन्
॥८॥u̱ta smā̍sya tanya̱tori̍va̱ dyorṛ̍ghāya̱to a̍bhi̱yujo̍ bhayante |
ya̱dā sa̱hasra̍ma̱bhi ṣī̱mayo̍dhīd du̱rvartu̍: smā bhavati bhī̱ma ṛ̱ñjan
उ॒त स्मा॑स्य पनयन्ति॒ जना॑ जू॒तिं कृ॑ष्टि॒प्रो अ॒भिभू॑तिमा॒शोः ।
उ॒तैन॑माहुः समि॒थे वि॒यन्त॒: परा॑ दधि॒क्रा अ॑सरत् स॒हस्रै॑:
॥९॥u̱ta smā̍sya panayanti̱ janā̍ jū̱tiṃ kṛ̍ṣṭi̱pro a̱bhibhū̍timā̱śoḥ |
u̱taina̍māhuḥ sami̱the vi̱yanta̱: parā̍ dadhi̱krā a̍sarat sa̱hasrai̍:
आ द॑धि॒क्राः शव॑सा॒ पञ्च॑ कृ॒ष्टीः सूर्य॑ इव॒ ज्योति॑षा॒पस्त॑तान ।
स॒ह॒स्र॒साः श॑त॒सा वा॒ज्यर्वा॑ पृ॒णक्तु॒ मध्वा॒ समि॒मा वचां॑सि
॥१०॥ā da̍dhi̱krāḥ śava̍sā̱ pañca̍ kṛ̱ṣṭīḥ sūrya̍ iva̱ jyoti̍ṣā̱pasta̍tāna |
sa̱ha̱sra̱sāḥ śa̍ta̱sā vā̱jyarvā̍ pṛ̱ṇaktu̱ madhvā̱ sami̱mā vacā̍ṃsi