अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१४ (१-९) मैत्रावरुणिर्वसिष्ठ: , १०–१४ वसिष्ठपुत्रा:। १-९ वसिष्ठपुत्रा: इन्द्रो वा ; १० – १४ वसिष्ठ : । त्रिष्टुप् ।
श्वि॒त्यञ्चो॑ मा दक्षिण॒तस्क॑पर्दा धियंजि॒न्वासो॑ अ॒भि हि प्र॑म॒न्दुः ।
उ॒त्तिष्ठ॑न्वोचे॒ परि॑ ब॒र्हिषो॒ नॄन्न मे॑ दू॒रादवि॑तवे॒ वसि॑ष्ठाः
॥१॥śvi̱tyañco̍ mā dakṣiṇa̱taska̍pardā dhiyaṃji̱nvāso̍ a̱bhi hi pra̍ma̱nduḥ |
u̱ttiṣṭha̍nvoce̱ pari̍ ba̱rhiṣo̱ nṝnna me̍ dū̱rādavi̍tave̱ vasi̍ṣṭhāḥ
दू॒रादिन्द्र॑मनय॒न्ना सु॒तेन॑ ति॒रो वै॑श॒न्तमति॒ पान्त॑मु॒ग्रम् ।
पाश॑द्युम्नस्य वाय॒तस्य॒ सोमा॑त्सु॒तादिन्द्रो॑ऽवृणीता॒ वसि॑ष्ठान्
॥२॥dū̱rādindra̍manaya̱nnā su̱tena̍ ti̱ro vai̍śa̱ntamati̱ pānta̍mu̱gram |
pāśa̍dyumnasya vāya̱tasya̱ somā̍tsu̱tādindro̍'vṛṇītā̱ vasi̍ṣṭhān
ए॒वेन्नु कं॒ सिन्धु॑मेभिस्ततारे॒वेन्नु कं॑ भे॒दमे॑भिर्जघान ।
ए॒वेन्नु कं॑ दाशरा॒ज्ञे सु॒दासं॒ प्राव॒दिन्द्रो॒ ब्रह्म॑णा वो वसिष्ठाः
॥३॥e̱vennu ka̱ṃ sindhu̍mebhistatāre̱vennu ka̍ṃ bhe̱dame̍bhirjaghāna |
e̱vennu ka̍ṃ dāśarā̱jñe su̱dāsa̱ṃ prāva̱dindro̱ brahma̍ṇā vo vasiṣṭhāḥ
जुष्टी॑ नरो॒ ब्रह्म॑णा वः पितॄ॒णामक्ष॑मव्ययं॒ न किला॑ रिषाथ ।
यच्छक्व॑रीषु बृह॒ता रवे॒णेन्द्रे॒ शुष्म॒मद॑धाता वसिष्ठाः
॥४॥juṣṭī̍ naro̱ brahma̍ṇā vaḥ pitṝ̱ṇāmakṣa̍mavyaya̱ṃ na kilā̍ riṣātha |
yacchakva̍rīṣu bṛha̱tā rave̱ṇendre̱ śuṣma̱mada̍dhātā vasiṣṭhāḥ
उद्द्यामि॒वेत्तृ॒ष्णजो॑ नाथि॒तासोऽदी॑धयुर्दाशरा॒ज्ञे वृ॒तास॑: ।
वसि॑ष्ठस्य स्तुव॒त इन्द्रो॑ अश्रोदु॒रुं तृत्सु॑भ्यो अकृणोदु लो॒कम्
॥५॥uddyāmi̱vettṛ̱ṣṇajo̍ nāthi̱tāso'dī̍dhayurdāśarā̱jñe vṛ̱tāsa̍: |
vasi̍ṣṭhasya stuva̱ta indro̍ aśrodu̱ruṃ tṛtsu̍bhyo akṛṇodu lo̱kam
द॒ण्डा इ॒वेद्गो॒अज॑नास आस॒न्परि॑च्छिन्ना भर॒ता अ॑र्भ॒कास॑: ।
अभ॑वच्च पुरए॒ता वसि॑ष्ठ॒ आदित्तृत्सू॑नां॒ विशो॑ अप्रथन्त
॥६॥da̱ṇḍā i̱vedgo̱aja̍nāsa āsa̱npari̍cchinnā bhara̱tā a̍rbha̱kāsa̍: |
abha̍vacca purae̱tā vasi̍ṣṭha̱ ādittṛtsū̍nā̱ṃ viśo̍ aprathanta
त्रय॑: कृण्वन्ति॒ भुव॑नेषु॒ रेत॑स्ति॒स्रः प्र॒जा आर्या॒ ज्योति॑रग्राः ।
त्रयो॑ घ॒र्मास॑ उ॒षसं॑ सचन्ते॒ सर्वाँ॒ इत्ताँ अनु॑ विदु॒र्वसि॑ष्ठाः
॥७॥traya̍: kṛṇvanti̱ bhuva̍neṣu̱ reta̍sti̱sraḥ pra̱jā āryā̱ jyoti̍ragrāḥ |
trayo̍ gha̱rmāsa̍ u̱ṣasa̍ṃ sacante̱ sarvā̱m̐ ittām̐ anu̍ vidu̱rvasi̍ṣṭhāḥ
सूर्य॑स्येव व॒क्षथो॒ ज्योति॑रेषां समु॒द्रस्ये॑व महि॒मा ग॑भी॒रः ।
वात॑स्येव प्रज॒वो नान्येन॒ स्तोमो॑ वसिष्ठा॒ अन्वे॑तवे वः
॥८॥sūrya̍syeva va̱kṣatho̱ jyoti̍reṣāṃ samu̱drasye̍va mahi̱mā ga̍bhī̱raḥ |
vāta̍syeva praja̱vo nānyena̱ stomo̍ vasiṣṭhā̱ anve̍tave vaḥ
त इन्नि॒ण्यं हृद॑यस्य प्रके॒तैः स॒हस्र॑वल्शम॒भि सं च॑रन्ति ।
य॒मेन॑ त॒तं प॑रि॒धिं वय॑न्तोऽप्स॒रस॒ उप॑ सेदु॒र्वसि॑ष्ठाः
॥९॥ta inni̱ṇyaṃ hṛda̍yasya prake̱taiḥ sa̱hasra̍valśama̱bhi saṃ ca̍ranti |
ya̱mena̍ ta̱taṃ pa̍ri̱dhiṃ vaya̍nto'psa̱rasa̱ upa̍ sedu̱rvasi̍ṣṭhāḥ
वि॒द्युतो॒ ज्योति॒: परि॑ सं॒जिहा॑नं मि॒त्रावरु॑णा॒ यदप॑श्यतां त्वा ।
तत्ते॒ जन्मो॒तैकं॑ वसिष्ठा॒ऽगस्त्यो॒ यत्त्वा॑ वि॒श आ॑ज॒भार॑
॥१०॥vi̱dyuto̱ jyoti̱: pari̍ sa̱ṃjihā̍naṃ mi̱trāvaru̍ṇā̱ yadapa̍śyatāṃ tvā |
tatte̱ janmo̱taika̍ṃ vasiṣṭhā̱'gastyo̱ yattvā̍ vi̱śa ā̍ja̱bhāra̍
उ॒तासि॑ मैत्रावरु॒णो व॑सिष्ठो॒र्वश्या॑ ब्रह्म॒न्मन॒सोऽधि॑ जा॒तः ।
द्र॒प्सं स्क॒न्नं ब्रह्म॑णा॒ दैव्ये॑न॒ विश्वे॑ दे॒वाः पुष्क॑रे त्वाददन्त
॥११॥u̱tāsi̍ maitrāvaru̱ṇo va̍siṣṭho̱rvaśyā̍ brahma̱nmana̱so'dhi̍ jā̱taḥ |
dra̱psaṃ ska̱nnaṃ brahma̍ṇā̱ daivye̍na̱ viśve̍ de̱vāḥ puṣka̍re tvādadanta
स प्र॑के॒त उ॒भय॑स्य प्रवि॒द्वान्त्स॒हस्र॑दान उ॒त वा॒ सदा॑नः ।
य॒मेन॑ त॒तं प॑रि॒धिं व॑यि॒ष्यन्न॑प्स॒रस॒: परि॑ जज्ञे॒ वसि॑ष्ठः
॥१२॥sa pra̍ke̱ta u̱bhaya̍sya pravi̱dvāntsa̱hasra̍dāna u̱ta vā̱ sadā̍naḥ |
ya̱mena̍ ta̱taṃ pa̍ri̱dhiṃ va̍yi̱ṣyanna̍psa̱rasa̱: pari̍ jajñe̱ vasi̍ṣṭhaḥ
स॒त्रे ह॑ जा॒तावि॑षि॒ता नमो॑भिः कु॒म्भे रेत॑: सिषिचतुः
समा॒नम् । ततो॑ ह॒ मान॒ उदि॑याय॒ मध्या॒त्ततो॑ जा॒तमृषि॑माहु॒र्वसि॑ष्ठम्
॥१३॥sa̱tre ha̍ jā̱tāvi̍ṣi̱tā namo̍bhiḥ ku̱mbhe reta̍: siṣicatuḥ
samā̱nam | tato̍ ha̱ māna̱ udi̍yāya̱ madhyā̱ttato̍ jā̱tamṛṣi̍māhu̱rvasi̍ṣṭham
उ॒क्थ॒भृतं॑ साम॒भृतं॑ बिभर्ति॒ ग्रावा॑णं॒ बिभ्र॒त्प्र व॑दा॒त्यग्रे॑ ।
उपै॑नमाध्वं सुमन॒स्यमा॑ना॒ आ वो॑ गच्छाति प्रतृदो॒ वसि॑ष्ठः
॥१४॥u̱ktha̱bhṛta̍ṃ sāma̱bhṛta̍ṃ bibharti̱ grāvā̍ṇa̱ṃ bibhra̱tpra va̍dā̱tyagre̍ |
upai̍namādhvaṃ sumana̱syamā̍nā̱ ā vo̍ gacchāti pratṛdo̱ vasi̍ṣṭhaḥ