अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१० मैत्रावरुणिर्वसिष्ठ:।मण्डूका: { पर्जन्य: } । त्रिष्टुप् , १ अनुष्टुप् ।
सं॒व॒त्स॒रं श॑शया॒ना ब्रा॑ह्म॒णा व्र॑तचा॒रिण॑: ।
वाचं॑ प॒र्जन्य॑जिन्वितां॒ प्र म॒ण्डूका॑ अवादिषुः
॥१॥sa̱ṃva̱tsa̱raṃ śa̍śayā̱nā brā̍hma̱ṇā vra̍tacā̱riṇa̍: |
vāca̍ṃ pa̱rjanya̍jinvitā̱ṃ pra ma̱ṇḍūkā̍ avādiṣuḥ
दि॒व्या आपो॑ अ॒भि यदे॑न॒माय॒न्दृतिं॒ न शुष्कं॑ सर॒सी शया॑नम् ।
गवा॒मह॒ न मा॒युर्व॒त्सिनी॑नां म॒ण्डूका॑नां व॒ग्नुरत्रा॒ समे॑ति
॥२॥di̱vyā āpo̍ a̱bhi yade̍na̱māya̱ndṛti̱ṃ na śuṣka̍ṃ sara̱sī śayā̍nam |
gavā̱maha̱ na mā̱yurva̱tsinī̍nāṃ ma̱ṇḍūkā̍nāṃ va̱gnuratrā̱ same̍ti
यदी॑मेनाँ उश॒तो अ॒भ्यव॑र्षीत्तृ॒ष्याव॑तः प्रा॒वृष्याग॑तायाम् ।
अ॒ख्ख॒ली॒कृत्या॑ पि॒तरं॒ न पु॒त्रो अ॒न्यो अ॒न्यमुप॒ वद॑न्तमेति
॥३॥yadī̍menām̐ uśa̱to a̱bhyava̍rṣīttṛ̱ṣyāva̍taḥ prā̱vṛṣyāga̍tāyām |
a̱khkha̱lī̱kṛtyā̍ pi̱tara̱ṃ na pu̱tro a̱nyo a̱nyamupa̱ vada̍ntameti
अ॒न्यो अ॒न्यमनु॑ गृभ्णात्येनोर॒पां प्र॑स॒र्गे यदम॑न्दिषाताम् ।
म॒ण्डूको॒ यद॒भिवृ॑ष्ट॒: कनि॑ष्क॒न्पृश्नि॑: सम्पृ॒ङ्क्ते हरि॑तेन॒ वाच॑म्
॥४॥a̱nyo a̱nyamanu̍ gṛbhṇātyenora̱pāṃ pra̍sa̱rge yadama̍ndiṣātām |
ma̱ṇḍūko̱ yada̱bhivṛ̍ṣṭa̱: kani̍ṣka̱npṛśni̍: sampṛ̱ṅkte hari̍tena̱ vāca̍m
यदे॑षाम॒न्यो अ॒न्यस्य॒ वाचं॑ शा॒क्तस्ये॑व॒ वद॑ति॒ शिक्ष॑माणः ।
सर्वं॒ तदे॑षां स॒मृधे॑व॒ पर्व॒ यत्सु॒वाचो॒ वद॑थ॒नाध्य॒प्सु
॥५॥yade̍ṣāma̱nyo a̱nyasya̱ vāca̍ṃ śā̱ktasye̍va̱ vada̍ti̱ śikṣa̍māṇaḥ |
sarva̱ṃ tade̍ṣāṃ sa̱mṛdhe̍va̱ parva̱ yatsu̱vāco̱ vada̍tha̱nādhya̱psu
गोमा॑यु॒रेको॑ अ॒जमा॑यु॒रेक॒: पृश्नि॒रेको॒ हरि॑त॒ एक॑ एषाम् ।
स॒मा॒नं नाम॒ बिभ्र॑तो॒ विरू॑पाः पुरु॒त्रा वाचं॑ पिपिशु॒र्वद॑न्तः
॥६॥gomā̍yu̱reko̍ a̱jamā̍yu̱reka̱: pṛśni̱reko̱ hari̍ta̱ eka̍ eṣām |
sa̱mā̱naṃ nāma̱ bibhra̍to̱ virū̍pāḥ puru̱trā vāca̍ṃ pipiśu̱rvada̍ntaḥ
ब्रा॒ह्म॒णासो॑ अतिरा॒त्रे न सोमे॒ सरो॒ न पू॒र्णम॒भितो॒ वद॑न्तः ।
सं॒व॒त्स॒रस्य॒ तदह॒: परि॑ ष्ठ॒ यन्म॑ण्डूकाः प्रावृ॒षीणं॑ ब॒भूव॑
॥७॥brā̱hma̱ṇāso̍ atirā̱tre na some̱ saro̱ na pū̱rṇama̱bhito̱ vada̍ntaḥ |
sa̱ṃva̱tsa̱rasya̱ tadaha̱: pari̍ ṣṭha̱ yanma̍ṇḍūkāḥ prāvṛ̱ṣīṇa̍ṃ ba̱bhūva̍
ब्रा॒ह्म॒णास॑: सो॒मिनो॒ वाच॑मक्रत॒ ब्रह्म॑ कृ॒ण्वन्त॑: परिवत्स॒रीण॑म् ।
अ॒ध्व॒र्यवो॑ घ॒र्मिण॑: सिष्विदा॒ना आ॒विर्भ॑वन्ति॒ गुह्या॒ न के चि॑त्
॥८॥brā̱hma̱ṇāsa̍: so̱mino̱ vāca̍makrata̱ brahma̍ kṛ̱ṇvanta̍: parivatsa̱rīṇa̍m |
a̱dhva̱ryavo̍ gha̱rmiṇa̍: siṣvidā̱nā ā̱virbha̍vanti̱ guhyā̱ na ke ci̍t
दे॒वहि॑तिं जुगुपुर्द्वाद॒शस्य॑ ऋ॒तुं नरो॒ न प्र मि॑नन्त्ये॒ते ।
सं॒व॒त्स॒रे प्रा॒वृष्याग॑तायां त॒प्ता घ॒र्मा अ॑श्नुवते विस॒र्गम्
॥९॥de̱vahi̍tiṃ jugupurdvāda̱śasya̍ ṛ̱tuṃ naro̱ na pra mi̍nantye̱te |
sa̱ṃva̱tsa̱re prā̱vṛṣyāga̍tāyāṃ ta̱ptā gha̱rmā a̍śnuvate visa̱rgam
गोमा॑युरदाद॒जमा॑युरदा॒त्पृश्नि॑रदा॒द्धरि॑तो नो॒ वसू॑नि ।
गवां॑ म॒ण्डूका॒ दद॑तः श॒तानि॑ सहस्रसा॒वे प्र ति॑रन्त॒ आयु॑:
॥१०॥gomā̍yuradāda̱jamā̍yuradā̱tpṛśni̍radā̱ddhari̍to no̱ vasū̍ni |
gavā̍ṃ ma̱ṇḍūkā̱ dada̍taḥ śa̱tāni̍ sahasrasā̱ve pra ti̍ranta̱ āyu̍: