atha trayodaśo'dhyāyaḥ |
dṛ̱śā̱no ru̱kma u̱rvyā vya̍dyauddu̱rmarṣa̱māyu̍ḥ śri̱ye ru̍cā̱naḥ |
a̱gnira̱mṛto̍ abhava̱dvayo̍bhi̱ryade̍na̱ṃ dyauraja̍nayatsu̱retā̍ḥ
||13.1||दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौद्दु॒र्मर्ष॒मायुः॑ श्रि॒ये रु॑चा॒नः ।
अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒र्यदे॑नं॒ द्यौरज॑नयत्सु॒रेताः॑
nakto̱ṣāsā̱ sama̍nasā̱ virū̍pe dhā̱paye̍te̱ śiśu̱meka̍ samī̱cī |
dyāvā̱kṣāmā̍ ru̱kmo a̱ntarvibhā̍ti de̱vā a̱gniṃ dhā̍rayandraviṇo̱dāḥ
||13.2||नक्तो॒षासा॒ सम॑नसा॒ विरू॑पे धा॒पये॑ते॒ शिशु॒मेक॑ समी॒ची ।
द्यावा॒क्षामा॑ रु॒क्मो अ॒न्तर्विभा॑ति दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयन्द्रविणो॒दाः
viśvā̍ rū̱pāṇi̱ prati̍muñcate ka̱viḥ prāsā̍vīdbha̱draṃ dvi̱pade̱ catu̍ṣpade |
vi nāka̍makhyatsavi̱tā vare̱ṇyo'nu̍ pra̱yāṇa̍mu̱ṣaso̱ virā̍jati
||13.3||विश्वा॑ रू॒पाणि॒ प्रति॑मुञ्चते क॒विः प्रासा॑वीद्भ॒द्रं द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ।
वि नाक॑मख्यत्सवि॒ता वरे॒ण्योऽनु॑ प्र॒याण॑मु॒षसो॒ विरा॑जति
su̱pa̱rṇo̍'si ga̱rutmā̍ stri̱vṛtte̱ śira̍ḥ | gāya̱traṃ cakṣu̍rbṛhadrathanta̱re pakṣau
||13.4||सु॒प॒र्णो॑ऽसि ग॒रुत्मा॑ स्त्रि॒वृत्ते॒ शिरः॑ । गाय॒त्रं चक्षु॑र्बृहद्रथन्त॒रे पक्षौ
stoma̍ ā̱tmā chandā̱syaṅgā̍ni̱ yajū̍ṣi̱ nāma̍ |
sāma̍ te ta̱nūrvā̍made̱vyaṃ ya̍jñāya̱jñiya̱ṃ puccha̱ṃ dhiṣṇyā̍ḥ śa̱phāḥ
||13.5||स्तोम॑ आ॒त्मा छन्दा॒स्यङ्गा॑नि॒ यजू॑षि॒ नाम॑ ।
साम॑ ते त॒नूर्वा॑मदे॒व्यं य॑ज्ञाय॒ज्ञियं॒ पुच्छं॒ धिष्ण्याः॑ श॒फाः
su̱pa̱rṇo̍'si ga̱rutmā̱ndiva̍ṃ gaccha̱ sva̍ḥ pata |
viṣṇo̱ḥ kramo̍'si sapatna̱hā gā̍ya̱traṃ chanda̱ āro̍ha | pṛthi̱vīmanu̱ vikra̍masva |
viṣṇo̱ḥ kramo̍'syabhimāti̱hā traiṣṭu̍bha̱ṃ chanda̱ āro̍ha | a̱ntari̍kṣa̱manu̱ vikra̍masva |
viṣṇo̱ḥ kramo̍'syarātīya̱to ha̱ntā jāga̍ta̱ṃ chanda̱ āro̍ha | diva̱manu̱ vikra̍masva |
viṣṇo̱ḥ kramo̍'si śatrūya̱to ha̱ntānu̍ṣṭubha̱ṃ chanda̱ āro̍ha | diśonu̱ vikra̍masva
||13.6||सु॒प॒र्णो॑ऽसि ग॒रुत्मा॒न्दिवं॑ गच्छ॒ स्वः॑ पत ।
विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हा गा॑य॒त्रं छन्द॒ आरो॑ह । पृथि॒वीमनु॒ विक्र॑मस्व ।
विष्णोः॒ क्रमो॑ऽस्यभिमाति॒हा त्रैष्टु॑भं॒ छन्द॒ आरो॑ह । अ॒न्तरि॑क्ष॒मनु॒ विक्र॑मस्व ।
विष्णोः॒ क्रमो॑ऽस्यरातीय॒तो ह॒न्ता जाग॑तं॒ छन्द॒ आरो॑ह । दिव॒मनु॒ विक्र॑मस्व ।
विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि शत्रूय॒तो ह॒न्तानु॑ष्टुभं॒ छन्द॒ आरो॑ह । दिशोनु॒ विक्र॑मस्व
akra̍ndada̱gni sta̱naya̍nniva̱ dyauḥ kṣāmā̱ reri̍hadvī̱rudha̍ḥ sama̱ñjan |
sa̱dyo ja̍jñā̱no vi hīmi̱ddho akhya̱dā roda̍sī bhā̱nunā̍ bhātya̱ntaḥ
||13.7||अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन् ।
स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः
agne̍'bhyāvartinna̱bhi mā̱ niva̍rta̱svāyu̍ṣā̱ varca̍sā pra̱jayā̱ dhane̍na |
sa̱nyā me̱dhayā̍ ra̱yyā poṣe̍ṇa
||13.8||अग्ने॑ऽभ्यावर्तिन्न॒भि मा॒ निव॑र्त॒स्वायु॑षा॒ वर्च॑सा प्र॒जया॒ धने॑न ।
स॒न्या मे॒धया॑ र॒य्या पोषे॑ण
agne̍ aṅgiraḥ śa̱taṃ te̍ santvā̱vṛta̍ḥ sa̱hasra̍ṃ ta upā̱vṛta̍ḥ |
adhā̱ poṣa̍sya̱ poṣe̍ṇa̱ puna̍rno na̱ṣṭamākṛ̍dhi̱ puna̍rno ra̱yimākṛ̍dhi
||13.9||अग्ने॑ अङ्गिरः श॒तं ते॑ सन्त्वा॒वृतः॑ स॒हस्रं॑ त उपा॒वृतः॑ ।
अधा॒ पोष॑स्य॒ पोषे॑ण॒ पुन॑र्नो न॒ष्टमाकृ॑धि॒ पुन॑र्नो र॒यिमाकृ॑धि
puna̍rū̱rjā niva̍rtasva̱ puna̍ragna i̱ṣāyu̍ṣā | puna̍rnaḥ pā̱hyaha̍saḥ
||13.10||पुन॑रू॒र्जा निव॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षायु॑षा । पुन॑र्नः पा॒ह्यह॑सः
sa̱ha ra̱yyā niva̍rta̱svāgne̱ pinva̍sva̱ dhāra̍yā | vi̱śvapsnyā̍ vi̱śvata̱spari̍
||13.11||स॒ह र॒य्या निव॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वप्स्न्या॑ वि॒श्वत॒स्परि॑
ā tvā̍hārṣama̱ntara̍bhūrdhru̱vasti̱ṣṭhā vi̍cācaliḥ | viśa̍stvā̱ sarvā̍ vāñchantu̱ mā tvadrā̱ṣṭramadhi̍bhraśat
||13.12||आ त्वा॑हार्षम॒न्तर॑भूर्ध्रु॒वस्ति॒ष्ठा वि॑चाचलिः । विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छन्तु॒ मा त्वद्रा॒ष्ट्रमधि॑भ्रशत्
udu̍tta̱maṃ va̍ruṇa̱ pāśa̍ma̱smadavā̍dha̱maṃ vi ma̍dhya̱ma śra̍thāya |
athā̍ va̱yamā̍ditya vra̱te tavānā̍gaso̱ adi̍taye syāma
||13.13||उदु॑त्त॒मं व॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑ध॒मं वि म॑ध्य॒म श्र॑थाय ।
अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम
agre̍ bṛ̱hannu̱ṣasā̍mū̱rdhvo a̍sthānnirjaga̱nvān tama̍so̱ jyoti̱ṣāgā̍t |
a̱gnirbhā̱nunā̱ ruśa̍tā̱ svaṅga̱ ā jā̱to viśvā̱ sadmā̍nyaprāḥ
||13.14||अग्रे॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्थान्निर्जग॒न्वान् तम॑सो॒ ज्योति॒षागा॑त् ।
अ॒ग्निर्भा॒नुना॒ रुश॑ता॒ स्वङ्ग॒ आ जा॒तो विश्वा॒ सद्मा॑न्यप्राः
ha̱saḥ śu̍ci̱ṣadvasu̍rantarikṣa̱saddhotā̍ vedi̱ṣadati̍thirdūroṇa̱sat |
nṛ̱ṣadva̍ra̱sadṛ̍ta̱sadvyo̍ma̱sada̱bjā go̱jā ṛ̍ta̱jā a̍dri̱jā ṛ̱taṃ bṛ̱hat
||13.15||ह॒सः शु॑चि॒षद्वसु॑रन्तरिक्ष॒सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थिर्दूरोण॒सत् ।
नृ॒षद्व॑र॒सदृ॑त॒सद्व्यो॑म॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तं बृ॒हत्
sīda̱ tvaṃ mā̱tura̱syā u̱pasthe̱ viśvā̍nyagne va̱yunā̍ni vi̱dvān |
mainā̱ṃ tapa̍sā̱ mārciṣā̱bhiśo̍cīra̱ntara̍syā śu̱krajyo̍ti̱rvibhā̍hi
||13.16||सीद॒ त्वं मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थे॒ विश्वा॑न्यग्ने व॒युना॑नि वि॒द्वान् ।
मैनां॒ तप॑सा॒ मार्चिषा॒भिशो॑चीर॒न्तर॑स्या शु॒क्रज्यो॑ति॒र्विभा॑हि
a̱ntara̍gne ru̱cā tvamu̱khāyā̱ḥ sada̍ne̱ sve | tasyā̱stva hara̍sā̱ tapa̱ñjāta̍vedaḥ śi̱vo bha̍va
||13.17||अ॒न्तर॑ग्ने रु॒चा त्वमु॒खायाः॒ सद॑ने॒ स्वे । तस्या॒स्त्व हर॑सा॒ तप॒ञ्जात॑वेदः शि॒वो भ॑व
śi̱vo bhū̱tvā mahya̍magne̱ atho̍ sīda śi̱vastvam | śi̱vāḥ kṛ̱tvā diśa̱ḥ sarvā̱ svaṃ yoni̍mi̱hāsa̍daḥ
||13.18||शि॒वो भू॒त्वा मह्य॑मग्ने॒ अथो॑ सीद शि॒वस्त्वम् । शि॒वाः कृ॒त्वा दिशः॒ सर्वा॒ स्वं योनि॑मि॒हास॑दः
di̱vaspari̍ pratha̱maṃ ja̍jñe a̱gnira̱smād dvi̱tīya̱ṃ pari̍ jā̱tave̍dāḥ |
tṛ̱tīya̍ma̱psu nṛ̱maṇā̱ aja̍sra̱mindhā̍na enaṃ jarate svā̱dhīḥ
||13.19||दि॒वस्परि॑ प्रथ॒मं ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्माद् द्वि॒तीयं॒ परि॑ जा॒तवे॑दाः ।
तृ॒तीय॑म॒प्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एनं जरते स्वा॒धीः
vi̱dmā te̍ agne tre̱dhā tra̱yāṇi̍ vi̱dmā te̱ dhāma̱ vibhṛ̍tā puru̱trā |
vi̱dmā te̱ nāma̍ para̱maṃ guhā̱ yadvi̱dmā tamutsa̱ṃ yata̍ āja̱gantha̍
||13.20||वि॒द्मा ते॑ अग्ने त्रे॒धा त्र॒याणि॑ वि॒द्मा ते॒ धाम॒ विभृ॑ता पुरु॒त्रा ।
वि॒द्मा ते॒ नाम॑ पर॒मं गुहा॒ यद्वि॒द्मा तमुत्सं॒ यत॑ आज॒गन्थ॑
sa̱mu̱dre tvā̍ nṛ̱maṇā̍ a̱psva̱ntarnṛ̱cakṣā̍ īdhe di̱vo a̍gna̱ ūdha̍n |
tṛ̱tīye̍ tvā̱ raja̍si tasthi̱vāsa̍ma̱pāmu̱pasthe̍ mahi̱ṣā a̍vardhan
||13.21||स॒मु॒द्रे त्वा॑ नृ॒मणा॑ अ॒प्स्व॒न्तर्नृ॒चक्षा॑ ईधे दि॒वो अ॑ग्न॒ ऊध॑न् ।
तृ॒तीये॑ त्वा॒ रज॑सि तस्थि॒वास॑म॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षा अ॑वर्धन्
akra̍ndada̱gni sta̱naya̍nniva̱ dyauḥ kṣāmā̱ reri̍hadvī̱rudha̍ḥ sama̱ñjan |
sa̱dyo ja̍jñā̱no vi hīmi̱ddho akhya̱dā roda̍sī bhā̱nunā̍ bhātya̱ntaḥ
||13.22||अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन् ।
स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः
śrī̱ṇāmu̍dā̱ro dha̱ruṇo̍ rayī̱ṇāṃ ma̍nī̱ṣāṇā̱ṃ prārpa̍ṇa̱ḥ soma̍gopāḥ |
vasu̍ḥ sū̱nuḥ saha̍so a̱psu rājā̱ vibhā̱tyagra̍ u̱ṣasā̍midhā̱naḥ
||13.23||श्री॒णामु॑दा॒रो ध॒रुणो॑ रयी॒णां म॑नी॒षाणां॒ प्रार्प॑णः॒ सोम॑गोपाः ।
वसुः॑ सू॒नुः सह॑सो अ॒प्सु राजा॒ विभा॒त्यग्र॑ उ॒षसा॑मिधा॒नः
viśva̍sya ke̱turbhuva̍nasya̱ garbha̱ ā roda̍sī apṛṇā̱jjāya̍mānaḥ |
vī̱l̤uṃ ci̱dadri̍mabhinat parā̱yañjanā̱ yada̱gnimaya̍janta̱ pañca̍
||13.24||विश्व॑स्य के॒तुर्भुव॑नस्य॒ गर्भ॒ आ रोद॑सी अपृणा॒ज्जाय॑मानः ।
वी॒ळुं चि॒दद्रि॑मभिनत् परा॒यञ्जना॒ यद॒ग्निमय॑जन्त॒ पञ्च॑
u̱śikpā̍va̱ko a̍ra̱tiḥ su̍me̱dhā martye̍ṣva̱gnira̱mṛto̱ nidhā̍yi |
iya̍rti dhū̱mama̍ru̱ṣaṃ bhari̍bhra̱ducchu̱kreṇa̍ śo̱ciṣā̱ dyāmina̍kṣan
||13.25||उ॒शिक्पा॑व॒को अ॑र॒तिः सु॑मे॒धा मर्त्ये॑ष्व॒ग्निर॒मृतो॒ निधा॑यि ।
इय॑र्ति धू॒मम॑रु॒षं भरि॑भ्र॒दुच्छु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॒ द्यामिन॑क्षन्
dṛ̱śā̱no ru̱kma u̱rvyā vya̍dyauddu̱rmarṣa̱māyu̍ḥ śri̱ye ru̍cā̱naḥ |
a̱gnira̱mṛto̍ abhava̱dvayo̍bhi̱ryade̍na̱ṃ dyauraja̍nayatsu̱retā̍ḥ
||13.26||दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौद्दु॒र्मर्ष॒मायुः॑ श्रि॒ये रु॑चा॒नः ।
अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒र्यदे॑नं॒ द्यौरज॑नयत्सु॒रेताः॑
yaste̍ a̱dya kṛ̱ṇava̍dbhadraśoce'pū̱paṃ de̍va ghṛ̱tava̍ntamagne |
pra taṃ na̍ya prata̱raṃ vasyo̱ acchā̱bhi su̱mnaṃ de̱vabha̍ktaṃ yaviṣṭha
||13.27||यस्ते॑ अ॒द्य कृ॒णव॑द्भद्रशोचेऽपू॒पं दे॑व घृ॒तव॑न्तमग्ने ।
प्र तं न॑य प्रत॒रं वस्यो॒ अच्छा॒भि सु॒म्नं दे॒वभ॑क्तं यविष्ठ
ā taṃ bha̍ja sauśrava̱seṣva̍gna u̱ktha u̍ktha̱ ābha̍ja śa̱syamā̍ne |
pri̱yaḥ sūrye̍ pri̱yo a̱gnā bha̍vā̱tyujjā̱tena̍ bhi̱nada̱dujjani̍tvaiḥ
||13.28||आ तं भ॑ज सौश्रव॒सेष्व॑ग्न उ॒क्थ उ॑क्थ॒ आभ॑ज श॒स्यमा॑ने ।
प्रि॒यः सूर्ये॑ प्रि॒यो अ॒ग्ना भ॑वा॒त्युज्जा॒तेन॑ भि॒नद॒दुज्जनि॑त्वैः
tvāma̍gne̱ yaja̍mānā̱ anu̱ dyūn viśvā̱ vasu̍ dadhire̱ vāryā̍ṇi |
tvayā̍ sa̱ha dravi̍ṇami̱cchamā̍nā vra̱jaṃ goma̍ntamu̱śijo̱ viva̍vruḥ
||13.29||त्वाम॑ग्ने॒ यज॑माना॒ अनु॒ द्यून् विश्वा॒ वसु॑ दधिरे॒ वार्या॑णि ।
त्वया॑ स॒ह द्रवि॑णमि॒च्छमा॑ना व्र॒जं गोम॑न्तमु॒शिजो॒ विव॑व्रुः
astā̍vya̱gnirna̱rā su̱śevo̍ vaiśvāna̱ra ṛṣi̍bhi̱ḥ soma̍gopāḥ |
a̱dve̱ṣe dyāvā̍pṛthi̱vī hu̍vema̱ devā̍ dha̱tta ra̱yima̱sme su̱vīra̍m
||13.30||अस्ता॑व्य॒ग्निर्न॒रा सु॒शेवो॑ वैश्वान॒र ऋषि॑भिः॒ सोम॑गोपाः ।
अ॒द्वे॒षे द्यावा॑पृथि॒वी हु॑वेम॒ देवा॑ ध॒त्त र॒यिम॒स्मे सु॒वीर॑म्
sa̱midhā̱gniṃ du̍vasyata ghṛ̱tairbo̍dhaya̱tāti̍thim | āsmi̍n ha̱vyā ju̍hotana
||13.31||स॒मिधा॒ग्निं दु॑वस्यत घृ॒तैर्बो॑धय॒ताति॑थिम् । आस्मि॑न् ह॒व्या जु॑होतन
udu̍ tvā̱ viśve̍ de̱vā agne̱ bhara̍ntu̱ citti̍bhiḥ | sa no̍ bhava śi̱vastva su̱pratī̍ko vi̱bhāva̍suḥ
||13.32||उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः । स नो॑ भव शि॒वस्त्व सु॒प्रती॑को वि॒भाव॑सुः
preda̍gne̱ jyoti̍ṣmān yāhi śi̱vebhi̍ra̱rcibhi̱ṣṭvam | bṛ̱hadbhi̍rbhā̱nubhi̱rbhāsa̱nmā hi̍sīsta̱nvā̍ pra̱jāḥ
||13.33||प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान् याहि शि॒वेभि॑र॒र्चिभि॒ष्ट्वम् । बृ॒हद्भि॑र्भा॒नुभि॒र्भास॒न्मा हि॑सीस्त॒न्वा॑ प्र॒जाः
akra̍ndada̱gniḥ sta̱naya̍nniva̱ dyauḥ kṣāmā̱ reri̍hadvī̱rudha̍ḥ sama̱ñjan |
sa̱dyo ja̍jñā̱no vi hīmi̱ddho akhya̱dā roda̍sī bhā̱nunā̍ bhātya̱ntaḥ
||13.34||अक्र॑न्दद॒ग्निः स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन् ।
स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः
pra prā̱yama̱gnirbha̍ra̱tasya̍ śṛṇve̱ vi yatsūryo̱ na roca̍te bṛ̱hadbhāḥ |
a̱bhi yaḥ pū̱ruṃ pṛta̍nāsu ta̱sthau dī̱dāya̱ daivyo̱ ati̍thiḥ śi̱vo na̍ḥ
||13.35||प्र प्रा॒यम॒ग्निर्भ॑र॒तस्य॑ शृण्वे॒ वि यत्सूर्यो॒ न रोच॑ते बृ॒हद्भाः ।
अ॒भि यः पू॒रुं पृत॑नासु त॒स्थौ दी॒दाय॒ दैव्यो॒ अति॑थिः शि॒वो नः॑
āpo̍ devī̱ḥ prati̍gṛbhṇīta̱ bhasmai̱tatsyo̱ne kṛ̍ṇudhva sura̱bhā u̍ lo̱ke |
tasmai̍ namantā̱ṃ jana̍yaḥ su̱patnī̍rmā̱teva̍ pu̱traṃ bi̍bhṛtā̱psve̍nat
||13.36||आपो॑ देवीः॒ प्रति॑गृभ्णीत॒ भस्मै॒तत्स्यो॒ने कृ॑णुध्व सुर॒भा उ॑ लो॒के ।
तस्मै॑ नमन्तां॒ जन॑यः सु॒पत्नी॑र्मा॒तेव॑ पु॒त्रं बि॑भृता॒प्स्वे॑नत्
a̱psva̍gne̱ sadhi̱ṣṭava̱ sauṣa̍dhī̱ranu̍ rudhyase | garbhe̱ sanjā̍yase̱ puna̍ḥ
||13.37||अ॒प्स्व॑ग्ने॒ सधि॒ष्टव॒ सौष॑धी॒रनु॑ रुध्यसे । गर्भे॒ सन्जा॑यसे॒ पुनः॑
garbho̍ a̱syoṣa̍dhīnā̱ṃ garbho̱ vana̱spatī̍nām | garbho̱ viśva̍sya bhū̱tasyāgne̱ garbho̍ a̱pāma̍si
||13.38||गर्भो॑ अ॒स्योष॑धीनां॒ गर्भो॒ वन॒स्पती॑नाम् । गर्भो॒ विश्व॑स्य भू॒तस्याग्ने॒ गर्भो॑ अ॒पाम॑सि
pra̱sadya̱ bhasma̍nā̱ yoni̍ma̱paśca̍ pṛthi̱vīma̍gne | sa̱sṛjya̍ mā̱tṛbhi̱ṣṭvaṃ jyoti̍ṣmā̱n puna̱rāsa̍daḥ
||13.39||प्र॒सद्य॒ भस्म॑ना॒ योनि॑म॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । स॒सृज्य॑ मा॒तृभि॒ष्ट्वं ज्योति॑ष्मा॒न् पुन॒रास॑दः
puna̍rā̱sadya̱ sada̍nama̱paśca̍ pṛthi̱vīma̍gne | śeṣe̍ mā̱turyatho̱pasthe̱'ntara̍syā śi̱vata̍maḥ
||13.40||पुन॑रा॒सद्य॒ सद॑नम॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । शेषे॑ मा॒तुर्यथो॒पस्थे॒ऽन्तर॑स्या शि॒वत॑मः
puna̍rū̱rjā niva̍rtasva̱ puna̍ragna i̱ṣāyu̍ṣā | puna̍rnaḥ pā̱hyaha̍saḥ
||13.41||पुन॑रू॒र्जा निव॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षायु॑षा । पुन॑र्नः पा॒ह्यह॑सः
sa̱ha ra̱yyā niva̍rta̱svāgne̱ pinva̍sva̱ dhāra̍yā | vi̱śvapsnyā̍ vi̱śvata̱spari̍
||13.42||स॒ह र॒य्या निव॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वप्स्न्या॑ वि॒श्वत॒स्परि॑
bodhā̍ me a̱sya vaca̍so yaviṣṭha̱ mahi̍ṣṭhasya̱ prabhṛ̍tasya svadhāvaḥ |
pīya̍ti tvo̱ anu̍ tvo gṛṇāti va̱ndāru̍ṣṭe ta̱nva̍ṃ vande agne
||13.43||बोधा॑ मे अ॒स्य वच॑सो यविष्ठ॒ महि॑ष्ठस्य॒ प्रभृ॑तस्य स्वधावः ।
पीय॑ति त्वो॒ अनु॑ त्वो गृणाति व॒न्दारु॑ष्टे त॒न्वं॑ वन्दे अग्ने
sa bo̍dhi sū̱rirma̱ghavā̱ vasu̍pate̱ vasu̍dāvan | yu̱yo̱dhya̱smad dveṣā̍si vi̱śvaka̍rmaṇe̱ svāhā̍
||13.44||स बो॑धि सू॒रिर्म॒घवा॒ वसु॑पते॒ वसु॑दावन् । यु॒यो॒ध्य॒स्मद् द्वेषा॑सि वि॒श्वक॑र्मणे॒ स्वाहा॑
puna̍stvādi̱tyā ru̱drā vasa̍va̱ḥ sami̍ndhatā̱ṃ puna̍rbra̱hmāṇo̍ vasunītha ya̱jñaiḥ |
ghṛ̱tena̱ tvaṃ ta̱nva̍ṃ vardhayasva sa̱tyāḥ sa̍ntu̱ yaja̍mānasya̱ kāmā̱ḥ svāhā̍
||13.45||पुन॑स्त्वादि॒त्या रु॒द्रा वस॑वः॒ समि॑न्धतां॒ पुन॑र्ब्र॒ह्माणो॑ वसुनीथ य॒ज्ञैः ।
घृ॒तेन॒ त्वं त॒न्वं॑ वर्धयस्व स॒त्याः स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामाः॒ स्वाहा॑
ape̍ta̱ vī̍ta̱ vi ca̍ sarpa̱tāto̱ ye'tra̱ stha pu̍rā̱ṇā ye ca̱ nūta̍nāḥ |
adā̍dya̱mo̍'va̱sāna̍ṃ pṛthi̱vyā akra̍nni̱maṃ pi̱taro̍ lo̱kama̍smai
||13.46||अपे॑त॒ वी॑त॒ वि च॑ सर्प॒तातो॒ येऽत्र॒ स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः ।
अदा॑द्य॒मो॑ऽव॒सानं॑ पृथि॒व्या अक्र॑न्नि॒मं पि॒तरो॑ लो॒कम॑स्मै
sa̱ṃjñāna̍masi kāma̱dhara̍ṇaṃ mayi̍ te kāma̱dhara̍ṇaṃ bhūyāt | a̱gnerbhasmā̍sya̱gneḥ purī̍ṣamasi |
cita̍ stha pari̱cita̍ ūrdhva̱cita̍ḥ śrayadhvam
||13.47||सं॒ज्ञान॑मसि काम॒धर॑णं मयि॑ ते काम॒धर॑णं भूयात् । अ॒ग्नेर्भस्मा॑स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि ।
चित॑ स्थ परि॒चित॑ ऊर्ध्व॒चितः॑ श्रयध्वम्
a̱ya so a̱gniryasmi̱ntsoma̱mindra̍ḥ su̱taṃ da̱dhe ja̱ṭhare̍ vāvaśā̱naḥ |
sa̱ha̱sriya̱ṃ vāja̱matya̱ṃ na sapti̍ sasa̱vāntsantstū̍yase jātavedaḥ
||13.48||अ॒य सो अ॒ग्निर्यस्मि॒न्त्सोम॒मिन्द्रः॑ सु॒तं द॒धे ज॒ठरे॑ वावशा॒नः ।
स॒ह॒स्रियं॒ वाज॒मत्यं॒ न सप्ति॑ सस॒वान्त्सन्त्स्तू॑यसे जातवेदः
agne̱ yatte̍ di̱vi varca̍ḥ pṛthi̱vyāṃ yadoṣa̍dhīṣva̱psvā ya̍jatrā |
yenā̱ntari̍kṣamu̱rvā̍ta̱tantha̍ tve̱ṣaḥ sa bhā̱nura̍rṇa̱vo nṛ̱cakṣā̍ḥ
||13.49||अग्ने॒ यत्ते॑ दि॒वि वर्चः॑ पृथि॒व्यां यदोष॑धीष्व॒प्स्वा य॑जत्रा ।
येना॒न्तरि॑क्षमु॒र्वा॑त॒तन्थ॑ त्वे॒षः स भा॒नुर॑र्ण॒वो नृ॒चक्षाः॑
agne̍ di̱vo arṇa̱macchā̍ jigā̱syacchā̍ de̱vām̐3 ū̍ciṣe̱ dhiṣṇyā̱ ye |
yā ro̍ca̱ne pa̱rastā̱t sūrya̍sya̱ yāścā̱vastā̍dupa̱tiṣṭha̍nta̱ āpa̍ḥ
||13.50||अग्ने॑ दि॒वो अर्ण॒मच्छा॑ जिगा॒स्यच्छा॑ दे॒वाँ३ ऊ॑चिषे॒ धिष्ण्या॒ ये ।
या रो॑च॒ने प॒रस्ता॒त् सूर्य॑स्य॒ याश्चा॒वस्ता॑दुप॒तिष्ठ॑न्त॒ आपः॑
pu̱rī̱ṣyā̍so a̱gnaya̍ḥ prāva̱ṇebhi̍ḥ sa̱joṣa̍saḥ | ju̱ṣantā̍ṃ ya̱jñama̱druho̍'namī̱vā iṣo̍ ma̱hīḥ
||13.51||पु॒री॒ष्या॑सो अ॒ग्नयः॑ प्राव॒णेभिः॑ स॒जोष॑सः । जु॒षन्तां॑ य॒ज्ञम॒द्रुहो॑ऽनमी॒वा इषो॑ म॒हीः
il̤ā̍magne puru̱dasa̍ sa̱niṃ goḥ śa̍śvatta̱ma hava̍mānāya sādha |
syānna̍ḥ sū̱nustana̍yo vi̱jāvāgne̱ sā te̍ suma̱tirbhū̍tva̱sme
||13.52||इळा॑मग्ने पुरु॒दस॑ स॒निं गोः श॑श्वत्त॒म हव॑मानाय साध ।
स्यान्नः॑ सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावाग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू॑त्व॒स्मे
a̱yaṃ te̱ yoni̍rṛ̱tviyo̱ yato̍ jā̱to aro̍cathāḥ | taṃ jā̱nanna̍gna̱ āro̱hāthā̍ no vardhayā ra̱yim
||13.53||अ॒यं ते॒ योनि॑रृ॒त्वियो॒ यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः । तं जा॒नन्न॑ग्न॒ आरो॒हाथा॑ नो वर्धया र॒यिम्
cida̍si̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da | pa̱ri̱cida̍si̱ tayā̍ de̱vata̍yāṅgira̱svad dhru̱vā sī̍da
||13.54||चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑याङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द । प॒रि॒चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑याङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द
lo̱kaṃ pṛ̍ṇa chi̱draṃ pṛ̱ṇātho̍ sīda dhru̱vā tvam | i̱ndrā̱gnī tvā̱ bṛha̱spati̍ra̱smin yonā̍ asīṣadan
||13.55||लो॒कं पृ॑ण छि॒द्रं पृ॒णाथो॑ सीद ध्रु॒वा त्वम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी त्वा॒ बृह॒स्पति॑र॒स्मिन् योना॑ असीषदन्
tā a̍sya̱ sūda̍dohasa̱ḥ soma̍ śrīṇanti̱ pṛśna̍yaḥ | janma̍nde̱vānā̱ṃ viśa̍stri̱ṣvā ro̍ca̱ne di̱vaḥ
||13.56||ता अ॑स्य॒ सूद॑दोहसः॒ सोम॑ श्रीणन्ति॒ पृश्न॑यः । जन्म॑न्दे॒वानां॒ विश॑स्त्रि॒ष्वा रो॑च॒ने दि॒वः
indra̱ṃ viśvā̍ avīvṛdhantsamu̱dravya̍casa̱ṃ gira̍ḥ | ra̱thīta̍ma ra̱thīnā̱ṃ vājā̍nā̱ satpa̍ti̱ṃ pati̍m
||13.57||इन्द्रं॒ विश्वा॑ अवीवृधन्त्समु॒द्रव्य॑चसं॒ गिरः॑ । र॒थीत॑म र॒थीनां॒ वाजा॑ना॒ सत्प॑तिं॒ पति॑म्
sami̍ta̱ saṃka̍lpethā̱ sampri̍yau roci̱ṣṇū su̍mana̱syamā̍nau | iṣa̱mūrja̍ma̱bhi sa̱ṃvasā̍nau
||13.58||समि॑त॒ संक॑ल्पेथा॒ सम्प्रि॑यौ रोचि॒ष्णू सु॑मन॒स्यमा॑नौ । इष॒मूर्ज॑म॒भि सं॒वसा॑नौ
saṃ vā̱ṃ manā̍si̱ saṃ vra̱tā samu̍ ci̱ttānyāka̍ram |
agne̍ purīṣyādhi̱pā bha̍va̱ tvaṃ na̱ iṣa̱mūrja̱ṃ yaja̍mānāya dhehi
||13.59||सं वां॒ मना॑सि॒ सं व्र॒ता समु॑ चि॒त्तान्याक॑रम् ।
अग्ने॑ पुरीष्याधि॒पा भ॑व॒ त्वं न॒ इष॒मूर्जं॒ यज॑मानाय धेहि
agne̱ tvaṃ pu̍rī̱ṣyo̍ rayi̱mān pu̍ṣṭi̱mām̐3 a̍si | śi̱vāḥ kṛ̱tvā diśa̱ḥ sarvā̱ḥ svaṃ yoni̍mi̱hāsa̍daḥ
||13.60||अग्ने॒ त्वं पु॑री॒ष्यो॑ रयि॒मान् पु॑ष्टि॒माँ३ अ॑सि । शि॒वाः कृ॒त्वा दिशः॒ सर्वाः॒ स्वं योनि॑मि॒हास॑दः
bhava̍taṃ na̱ḥ sama̍nasau̱ sace̍tasā are̱pasau̍ |
mā ya̱jña hi̍siṣṭa̱ṃ mā ya̱jñapa̍tiṃ jātavedasau śi̱vau bha̍vatama̱dya na̍ḥ
||13.61||भव॑तं नः॒ सम॑नसौ॒ सचे॑तसा अरे॒पसौ॑ ।
मा य॒ज्ञ हि॑सिष्टं॒ मा य॒ज्ञप॑तिं जातवेदसौ शि॒वौ भ॑वतम॒द्य नः॑
mā̱teva̍ pu̱traṃ pṛ̍thi̱vī pu̍rī̱ṣya̍ma̱gni sve yonā̍ abhāru̱khā |
tāṃ viśvai̍rdevairṛ̱tubhi̍ḥ saṃvidā̱naḥ pra̱jāpa̍tirvi̱śvaka̍rmā̱ vimu̍ñcatu
||13.62||मा॒तेव॑ पु॒त्रं पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॑म॒ग्नि स्वे योना॑ अभारु॒खा ।
तां विश्वै॑र्देवैरृ॒तुभिः॑ संविदा॒नः प्र॒जाप॑तिर्वि॒श्वक॑र्मा॒ विमु॑ञ्चतु
asu̍nvanta̱maya̍jamānamiccha ste̱nasye̱tyāmanvi̍hi̱ taska̍rasya |
a̱nyama̱smadi̍ccha̱ sā ta̍ i̱tyā namo̍ devi nirṛ̱te̱ tubhya̍mastu
||13.63||असु॑न्वन्त॒मय॑जमानमिच्छ स्ते॒नस्ये॒त्यामन्वि॑हि॒ तस्क॑रस्य ।
अ॒न्यम॒स्मदि॑च्छ॒ सा त॑ इ॒त्या नमो॑ देवि निरृ॒ते॒ तुभ्य॑मस्तु
nama̱ḥ su te̍ nirṛte tigmatejo'ya̱smaya̱ṃ vicṛ̍tā ba̱ndhame̱tam |
ya̱mena̱ tvaṃ ya̱myā sa̍ṃvidā̱notta̱me nāke̱ adhi̍rohayainam
||13.64||नमः॒ सु ते॑ निरृते तिग्मतेजोऽय॒स्मयं॒ विचृ॑ता ब॒न्धमे॒तम् ।
य॒मेन॒ त्वं य॒म्या सं॑विदा॒नोत्त॒मे नाके॒ अधि॑रोहयैनम्
yasyā̍ste ghora ā̱sanju̱homye̱ṣāṃ ba̱ndhānā̍mava̱sarja̍nāya |
yāṃ tvā̱ jano̱ bhūmi̱riti̍ pra̱manda̍te̱ nirṛ̍tiṃ tvā̱haṃ pari̍veda vi̱śvata̍ḥ
||13.65||यस्या॑स्ते घोर आ॒सन्जु॒होम्ये॒षां ब॒न्धाना॑मव॒सर्ज॑नाय ।
यां त्वा॒ जनो॒ भूमि॒रिति॑ प्र॒मन्द॑ते॒ निरृ॑तिं त्वा॒हं परि॑वेद वि॒श्वतः॑
yaṃ te̍ de̱vī nirṛ̍tirāba̱bandha̱ pāśa̍ṃ grī̱vāsva̍vicṛ̱tyam |
taṃ te̱ viṣyā̱myāyu̍ṣo̱ na madhyā̱dathai̱taṃ pi̱tuma̍ddhi̱ prasū̍taḥ | namo̱ bhūtyai̱ yedaṃ ca̱kāra̍
||13.66||यं ते॑ दे॒वी निरृ॑तिराब॒बन्ध॒ पाशं॑ ग्री॒वास्व॑विचृ॒त्यम् ।
तं ते॒ विष्या॒म्यायु॑षो॒ न मध्या॒दथै॒तं पि॒तुम॑द्धि॒ प्रसू॑तः । नमो॒ भूत्यै॒ येदं च॒कार॑
ni̱veśa̍naḥ sa̱ṃgama̍no̱ vasū̍nā̱ṃ viśvā̍ rū̱pābhi ca̍ṣṭe̱ śacī̍bhiḥ |
de̱va i̍va savi̱tā sa̱tyadha̱rmendro̱ na ta̍sthau sama̱re pa̍thī̱nām
||13.67||नि॒वेश॑नः सं॒गम॑नो॒ वसू॑नां॒ विश्वा॑ रू॒पाभि च॑ष्टे॒ शची॑भिः ।
दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॒र्मेन्द्रो॒ न त॑स्थौ सम॒रे प॑थी॒नाम्
sīrā̍ yuñjanti ka̱vayo̍ yu̱gā vita̍nvate̱ pṛtha̍k | dhīrā̍ de̱veṣu̍ sumna̱yā
||13.68||सीरा॑ युञ्जन्ति क॒वयो॑ यु॒गा वित॑न्वते॒ पृथ॑क् । धीरा॑ दे॒वेषु॑ सुम्न॒या
yu̱nakta̱ sīrā̱ vi yu̱gā ta̍nudhvaṃ kṛ̱te yonau̍ vapate̱ha bīja̍m |
gi̱rā ca̍ śru̱ṣṭiḥ sabha̍rā̱ asa̍nno̱ nedī̍ya̱ itsṛ̱ṇya̍ḥ pa̱kvameyā̍t
||13.69||यु॒नक्त॒ सीरा॒ वि यु॒गा त॑नुध्वं कृ॒ते योनौ॑ वपते॒ह बीज॑म् ।
गि॒रा च॑ श्रु॒ष्टिः सभ॑रा॒ अस॑न्नो॒ नेदी॑य॒ इत्सृ॒ण्यः॑ प॒क्वमेया॑त्
śu̱na su phālā̱ vikṛ̍ṣantu̱ bhūmi̍ śu̱naṃ kī̱nāśā̍ a̱bhiya̍ntu vā̱haiḥ |
śunā̍sīrā ha̱viṣā̱ tośa̍mānā supippa̱lā oṣa̍dhīḥ kartama̱sme
||13.70||शु॒न सु फाला॒ विकृ॑षन्तु॒ भूमि॑ शु॒नं की॒नाशा॑ अ॒भिय॑न्तु वा॒हैः ।
शुना॑सीरा ह॒विषा॒ तोश॑माना सुपिप्प॒ला ओष॑धीः कर्तम॒स्मे
ghṛ̱tena̱ sītā̱ madhu̍nā̱ sama̍jyatā̱ṃ viśvai̍rde̱vairanu̍matā ma̱rudbhi̍ḥ |
ūrja̍svatī̱ paya̍sā̱ pinva̍mānā̱smāntsī̍te̱ paya̍sā̱bhyāva̍vṛtsva
||13.71||घृ॒तेन॒ सीता॒ मधु॑ना॒ सम॑ज्यतां॒ विश्वै॑र्दे॒वैरनु॑मता म॒रुद्भिः॑ ।
ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒स्मान्त्सी॑ते॒ पय॑सा॒भ्याव॑वृत्स्व
lāṅga̍la̱ṃ pavī̍ravatsu̱śeva̍ soma̱pitsa̍ru |
tadudva̍pati̱ gāmavi̍ṃ prapha̱rvya̍ṃ ca̱ pīva̍rīṃ pra̱sthāva̍dratha̱vāha̍ṇam
||13.72||लाङ्ग॑लं॒ पवी॑रवत्सु॒शेव॑ सोम॒पित्स॑रु ।
तदुद्व॑पति॒ गामविं॑ प्रफ॒र्व्यं॑ च॒ पीव॑रीं प्र॒स्थाव॑द्रथ॒वाह॑णम्
kāma̍ṃ kāmadughe dhukṣva mi̱trāya̱ varu̍ṇāya ca | indrā̍yā̱śvibhyā̍ṃ pū̱ṣṇe pra̱jābhya̱ oṣa̍dhībhyaḥ
||13.73||कामं॑ कामदुघे धुक्ष्व मि॒त्राय॒ वरु॑णाय च । इन्द्रा॑या॒श्विभ्यां॑ पू॒ष्णे प्र॒जाभ्य॒ ओष॑धीभ्यः
vimu̍cyadhvamaghnyā devayānā̱ aga̍nma̱ tama̍saspā̱rama̱sya | jyoti̍rāpāma
||13.74||विमु॑च्यध्वमघ्न्या देवयाना॒ अग॑न्म॒ तम॑सस्पा॒रम॒स्य । ज्योति॑रापाम
sa̱jūrabdo̱ aya̍vobhiḥ sa̱jūru̱ṣā aru̍ṇībhiḥ |
sa̱joṣa̍sā a̱śvinā̱ daso̍bhiḥ sa̱jūḥ sūra̱ eta̍śena sa̱jūrvai̍śvāna̱ra il̤a̍yā ghṛ̱tena̱ svāhā̍
||13.75||स॒जूरब्दो॒ अय॑वोभिः स॒जूरु॒षा अरु॑णीभिः ।
स॒जोष॑सा अ॒श्विना॒ दसो॑भिः स॒जूः सूर॒ एत॑शेन स॒जूर्वै॑श्वान॒र इळ॑या घृ॒तेन॒ स्वाहा॑
yā oṣa̍dhī̱ḥ pūrvā̍ jā̱tā de̱vebhya̍striyu̱gaṃ pu̱rā | manai̱ nu ba̱bhrūṇā̍ma̱ha śa̱taṃ dhāmā̍ni sa̱pta ca̍
||13.76||या ओष॑धीः॒ पूर्वा॑ जा॒ता दे॒वेभ्य॑स्त्रियु॒गं पु॒रा । मनै॒ नु ब॒भ्रूणा॑म॒ह श॒तं धामा॑नि स॒प्त च॑
śa̱taṃ vo̍ amba̱ dhāmā̍ni sa̱hasra̍mu̱ta vo̱ ruha̍ḥ | adhā̍ śatakratvo yū̱yami̱maṃ me̍ aga̱daṃ kṛ̍ta
||13.77||श॒तं वो॑ अम्ब॒ धामा॑नि स॒हस्र॑मु॒त वो॒ रुहः॑ । अधा॑ शतक्रत्वो यू॒यमि॒मं मे॑ अग॒दं कृ॑त
oṣa̍dhī̱ḥ prati̍ gṛbhṇīta̱ puṣpa̍vatīḥ pra̱sūva̍rīḥ | aśvā̍ iva sa̱jitva̍rīrvī̱rudha̍ḥ pārayi̱ṣṇva̍ḥ
||13.78||ओष॑धीः॒ प्रति॑ गृभ्णीत॒ पुष्प॑वतीः प्र॒सूव॑रीः । अश्वा॑ इव स॒जित्व॑रीर्वी॒रुधः॑ पारयि॒ष्ण्वः॑
oṣa̍dhī̱riti̍ mātara̱stadvo̍ devī̱rupa̍bruve | sa̱neya̱maśva̱ṃ gāṃ vāsa̍ ā̱tmāna̱ṃ tava̍ pūruṣa
||13.79||ओष॑धी॒रिति॑ मातर॒स्तद्वो॑ देवी॒रुप॑ब्रुवे । स॒नेय॒मश्वं॒ गां वास॑ आ॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष
a̱śva̱tthe vo̍ ni̱ṣada̍naṃ pa̱rṇe vo̍ vasa̱tiṣkṛ̱tā | go̱bhāja̱ itkilā̍satha̱ yatsa̱nava̍tha̱ pūru̍ṣam
||13.80||अ॒श्व॒त्थे वो॑ नि॒षद॑नं प॒र्णे वो॑ वस॒तिष्कृ॒ता । गो॒भाज॒ इत्किला॑सथ॒ यत्स॒नव॑थ॒ पूरु॑षम्
yatrau̍ṣadhīḥ sa̱magma̍ta̱ rājā̍na̱ḥ sami̍tā iva | vipra̱ḥ sa u̍cyate bhi̱ṣagra̍kṣo̱hāmī̍va̱cāta̍naḥ
||13.81||यत्रौ॑षधीः स॒मग्म॑त॒ राजा॑नः॒ समि॑ता इव । विप्रः॒ स उ॑च्यते भि॒षग्र॑क्षो॒हामी॑व॒चात॑नः
a̱śvā̱va̱tī so̍māva̱tīmū̱rjaya̍ntī̱mudo̍jasam | āvi̍tsi̱ sarvā̱ oṣa̍dhīra̱smā a̍ri̱ṣṭatā̍taye
||13.82||अ॒श्वा॒व॒ती सो॑माव॒तीमू॒र्जय॑न्ती॒मुदो॑जसम् । आवि॑त्सि॒ सर्वा॒ ओष॑धीर॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये
ucchuṣmā̱ oṣa̍dhīnā̱ṃ gāvo̍ go̱ṣṭhādi̍verate | dhana̍ sani̱ṣyantī̍nāmā̱tmāna̱ṃ tava̍ pūruṣa
||13.83||उच्छुष्मा॒ ओष॑धीनां॒ गावो॑ गो॒ष्ठादि॑वेरते । धन॑ सनि॒ष्यन्ती॑नामा॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष
iṣkṛ̍ti̱rnāma̍ vo mā̱tātho̍ yū̱ya stha̱ niṣkṛ̍tīḥ | sī̱rāḥ pa̍ta̱triṇī̍ sthana̱ yadā̱maya̍ti̱ niṣkṛ̍tha
||13.84||इष्कृ॑ति॒र्नाम॑ वो मा॒ताथो॑ यू॒य स्थ॒ निष्कृ॑तीः । सी॒राः प॑त॒त्रिणी॑ स्थन॒ यदा॒मय॑ति॒ निष्कृ॑थ
ati̱ viśvā̍ḥ pari̱ṣṭhā ste̱na i̍va vra̱jama̍kramuḥ | oṣa̍dhī̱ḥ prācu̍cyavu̱ryatkiṃ ca̍ ta̱nvo̱ rapa̍ḥ
||13.85||अति॒ विश्वाः॑ परि॒ष्ठा स्ते॒न इ॑व व्र॒जम॑क्रमुः । ओष॑धीः॒ प्राचु॑च्यवु॒र्यत्किं च॑ त॒न्वो॒ रपः॑
yadi̱mā vā̱jaya̍nna̱hamoṣa̍dhī̱rhasta̍ āda̱dhe | ā̱tmā yakṣma̍sya naśyati pu̱rā jī̍va̱gṛbho̍ yathā
||13.86||यदि॒मा वा॒जय॑न्न॒हमोष॑धी॒र्हस्त॑ आद॒धे । आ॒त्मा यक्ष्म॑स्य नश्यति पु॒रा जी॑व॒गृभो॑ यथा
yasyau̍ṣadhīḥ pra̱sarpa̱thāṅga̍mṅga̱ṃ paru̍ṣparuḥ | tato̱ yakṣma̱ṃ vibā̍dhadhva u̱gro ma̍dhyama̱śīri̍va
||13.87||यस्यौ॑षधीः प्र॒सर्प॒थाङ्ग॑म्ङ्गं॒ परु॑ष्परुः । ततो॒ यक्ष्मं॒ विबा॑धध्व उ॒ग्रो म॑ध्यम॒शीरि॑व
sā̱kaṃ ya̍kṣma̱ prapa̍ta̱ cāṣe̍ṇa kikidī̱vinā̍ | sā̱kaṃ vāta̍sya̱ dhrājyā̍ sā̱kaṃ na̍śya ni̱hāka̍yā
||13.88||सा॒कं य॑क्ष्म॒ प्रप॑त॒ चाषे॑ण किकिदी॒विना॑ । सा॒कं वात॑स्य॒ ध्राज्या॑ सा॒कं न॑श्य नि॒हाक॑या
a̱nyā vo̍ a̱nyāma̍vatva̱nyānyasyā̱ upā̍vata | tāḥ sarvā̍ḥ saṃvidā̱nā i̱daṃ me̱ prāva̍tā̱ vaca̍ḥ
||13.89||अ॒न्या वो॑ अ॒न्याम॑वत्व॒न्यान्यस्या॒ उपा॑वत । ताः सर्वाः॑ संविदा॒ना इ॒दं मे॒ प्राव॑ता॒ वचः॑
yāḥ pha̱linī̱ryāa̍pha̱lā a̍pu̱ṣpāyāśca̍ pu̱ṣpiṇī̍ḥ | bṛha̱spati̍prasūtā̱stā no̍ muñca̱ntvaha̍saḥ
||13.90||याः फ॒लिनी॒र्याअ॑फ॒ला अ॑पु॒ष्पायाश्च॑ पु॒ष्पिणीः॑ । बृह॒स्पति॑प्रसूता॒स्ता नो॑ मुञ्च॒न्त्वह॑सः
mu̱ñcantu̍ mā śapa̱thyā̱datho̍ varu̱ṇyā̍du̱ta | atho̍ ya̱masya̱ paḍvī̍śā̱tsarva̍smāddevakilbi̱ṣāt
||13.91||मु॒ञ्चन्तु॑ मा शप॒थ्या॒दथो॑ वरु॒ण्या॑दु॒त । अथो॑ य॒मस्य॒ पड्वी॑शा॒त्सर्व॑स्माद्देवकिल्बि॒षात्
a̱va̱ya̱tīḥ sama̍vadanta di̱va oṣa̍dhaya̱spari̍ | yaṃ jī̱vama̱śnavā̍mahai̱ na sa ri̍ṣyāti̱ pūru̍ṣaḥ
||13.92||अ॒व॒य॒तीः सम॑वदन्त दि॒व ओष॑धय॒स्परि॑ । यं जी॒वम॒श्नवा॑महै॒ न स रि॑ष्याति॒ पूरु॑षः
yā oṣa̍dhī̱ḥ soma̍rājñīrba̱hvīḥ śa̱tavi̍cakṣaṇāḥ | tāsā̍masi̱ tvamu̍tta̱māra̱ṃ kāmā̍ya̱ śa hṛ̱de
||13.93||या ओष॑धीः॒ सोम॑राज्ञीर्ब॒ह्वीः श॒तवि॑चक्षणाः । तासा॑मसि॒ त्वमु॑त्त॒मारं॒ कामा॑य॒ श हृ॒दे
yā oṣa̍dhī̱ḥ soma̍rājñī̱rviṣṭhi̍tāḥ pṛthi̱vīmanu̍ | bṛha̱spati̍prasūtā asyai̱ saṃda̍tta vī̱rya̍m
||13.94||या ओष॑धीः॒ सोम॑राज्ञी॒र्विष्ठि॑ताः पृथि॒वीमनु॑ । बृह॒स्पति॑प्रसूता अस्यै॒ संद॑त्त वी॒र्य॑म्
yāśce̱damu̍paśṛ̱ṇvanti̱ yāśca̍ dū̱raṃ parā̍gatāḥ | sarvā̍ḥ sa̱ṃgatya̍ vīrudho̱'syai̱ saṃda̍tta vī̱rya̍m
||13.95||याश्चे॒दमु॑पशृ॒ण्वन्ति॒ याश्च॑ दू॒रं परा॑गताः । सर्वाः॑ सं॒गत्य॑ वीरुधो॒ऽस्यै॒ संद॑त्त वी॒र्य॑म्
nā̱śa̱yi̱trī ba̱lāsa̱syārśa̍sa upa̱citā̍masi | atho̍ śa̱tasya̱ yakṣmā̍ṇāṃ pākā̱rora̍si̱ nāśa̍nī
||13.96||ना॒श॒यि॒त्री ब॒लास॒स्यार्श॑स उप॒चिता॑मसि । अथो॑ श॒तस्य॒ यक्ष्मा॑णां पाका॒रोर॑सि॒ नाश॑नी
mā vo̍ riṣat khani̱tā yasmai̍ cā̱haṃ khanā̍mi vaḥ | dvi̱paccatu̍ṣpada̱smāka̱ sarva̍mastvanātu̱ram
||13.97||मा वो॑ रिषत् खनि॒ता यस्मै॑ चा॒हं खना॑मि वः । द्वि॒पच्चतु॑ष्पद॒स्माक॒ सर्व॑मस्त्वनातु॒रम्
oṣa̍dhaya̱ḥ saṃva̍dante̱ some̍na sa̱ha rājñā̍ | yasmai̍ kṛ̱ṇoti̍ brāhma̱ṇasta rā̍jan pārayāmasi
||13.98||ओष॑धयः॒ संव॑दन्ते॒ सोमे॑न स॒ह राज्ञा॑ । यस्मै॑ कृ॒णोति॑ ब्राह्म॒णस्त रा॑जन् पारयामसि
tvāṃ ga̍ndha̱rvā a̍khana̱stvāmindra̱stvāṃ bṛha̱spati̍ḥ | tvāmo̍ṣadhe̱ somo̱ rājā̍ vi̱dvān yakṣmā̍damucyata
||13.99||त्वां ग॑न्ध॒र्वा अ॑खन॒स्त्वामिन्द्र॒स्त्वां बृह॒स्पतिः॑ । त्वामो॑षधे॒ सोमो॒ राजा॑ वि॒द्वान् यक्ष्मा॑दमुच्यत
tvamu̍tta̱māsyo̍ṣadhe̱ tava̍ vṛ̱kṣā upa̍stayaḥ | upa̍stirastu̱ so̱'smāka̱ṃ yo a̱smām̐3 a̍bhi̱dāsa̍ti
||13.100||त्वमु॑त्त॒मास्यो॑षधे॒ तव॑ वृ॒क्षा उप॑स्तयः । उप॑स्तिरस्तु॒ सो॒ऽस्माकं॒ यो अ॒स्माँ३ अ॑भि॒दास॑ति
mā mā̍ hisījjani̱tā yaḥ pṛ̍thi̱vyā yo vā̱ diva̍ sa̱tyadha̍rmā̱ vyāna̍ṭ |
yaścā̱paśca̱ndrāḥ pra̍tha̱mo ja̱jāna̱ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema
||13.101||मा मा॑ हिसीज्जनि॒ता यः पृ॑थि॒व्या यो वा॒ दिव॑ स॒त्यध॑र्मा॒ व्यान॑ट् ।
यश्चा॒पश्च॒न्द्राः प्र॑थ॒मो ज॒जान॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
a̱bhyā va̍rtasva pṛthivi ya̱jñena̱ paya̍sā sa̱ha |
va̱pāṃ te̍ a̱gniri̍ṣi̱to a̍rohat
||13.102||अ॒भ्या व॑र्तस्व पृथिवि य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह ।
व॒पां ते॑ अ॒ग्निरि॑षि॒तो अ॑रोहत्
agne̱ yatte̍ śu̱kraṃ yacca̱ndraṃ yatpū̱taṃ yacca̍ ya̱jñiya̍m | tadde̱vebhyo̍ bharāmasi
||13.103||अग्ने॒ यत्ते॑ शु॒क्रं यच्च॒न्द्रं यत्पू॒तं यच्च॑ य॒ज्ञिय॑म् । तद्दे॒वेभ्यो॑ भरामसि
iṣa̱mūrja̍ma̱hami̱ta āda̍mṛ̱tasya̱ yoni̍ṃ mahi̱ṣasya̱ dhārā̍m |
ā mā̱ goṣu̍ viśa̱tvā ta̱nūṣu̱ jahā̍mi se̱dimani̍rā̱mamī̍vām
||13.104||इष॒मूर्ज॑म॒हमि॒त आद॑मृ॒तस्य॒ योनिं॑ महि॒षस्य॒ धारा॑म् ।
आ मा॒ गोषु॑ विश॒त्वा त॒नूषु॒ जहा॑मि से॒दिमनि॑रा॒ममी॑वाम्
agne̱ tava̱ śravo̱ vayo̱ mahi̍ bhrājante a̱rcayo̍ vibhāvaso |
bṛha̍dbhāno̱ śava̍sā̱ vāja̍mu̱kthya̱ṃ dadhā̍si dā̱śuṣe̍ kave
||13.105||अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ महि॑ भ्राजन्ते अ॒र्चयो॑ विभावसो ।
बृह॑द्भानो॒ शव॑सा॒ वाज॑मु॒क्थ्यं॒ दधा॑सि दा॒शुषे॑ कवे
pā̱va̱kava̍rcāḥ śu̱krava̍rcā̱ anū̍navarcā̱ udi̍yarṣi bhā̱nunā̍ |
pu̱tro mā̱tarā̍ vi̱cara̱nnupā̍vasi pṛ̱ṇakṣi̱ roda̍sī u̱bhe
||13.106||पा॒व॒कव॑र्चाः शु॒क्रव॑र्चा॒ अनू॑नवर्चा॒ उदि॑यर्षि भा॒नुना॑ ।
पु॒त्रो मा॒तरा॑ वि॒चर॒न्नुपा॑वसि पृ॒णक्षि॒ रोद॑सी उ॒भे
ūrjo̍ napājjātavedaḥ suśa̱stibhi̱rmanda̍sva dhī̱tibhi̍rhi̱taḥ |
tve iṣa̱ḥ sanda̍dhu̱rbhūri̍varpasaści̱trota̍yo vā̱majā̍tāḥ
||13.107||ऊर्जो॑ नपाज्जातवेदः सुश॒स्तिभि॒र्मन्द॑स्व धी॒तिभि॑र्हि॒तः ।
त्वे इषः॒ सन्द॑धु॒र्भूरि॑वर्पसश्चि॒त्रोत॑यो वा॒मजा॑ताः
i̱ra̱jyanna̍gne prathayasva ja̱ntubhi̍ra̱sme rāyo̍ amartya |
sa da̍rśa̱tasya̱ vapu̍ṣo̱ virā̍jasi pṛ̱ṇakṣi̍ sāna̱siṃ kratu̍m
||13.108||इ॒र॒ज्यन्न॑ग्ने प्रथयस्व ज॒न्तुभि॑र॒स्मे रायो॑ अमर्त्य ।
स द॑र्श॒तस्य॒ वपु॑षो॒ विरा॑जसि पृ॒णक्षि॑ सान॒सिं क्रतु॑म्
i̱ṣka̱rtāra̍madhva̱rasya̱ prace̍tasa̱ṃ kṣaya̍nta̱ rādha̍so ma̱haḥ |
rā̱tiṃ vā̱masya̍ su̱bhagā̍ṃ ma̱hīmiṣa̱ṃ dadhā̍si sāna̱si ra̱yim
||13.109||इ॒ष्क॒र्तार॑मध्व॒रस्य॒ प्रचे॑तसं॒ क्षय॑न्त॒ राध॑सो म॒हः ।
रा॒तिं वा॒मस्य॑ सु॒भगां॑ म॒हीमिषं॒ दधा॑सि सान॒सि र॒यिम्
ṛ̱tāvā̍naṃ mahi̱ṣaṃ vi̱śvada̍rśatama̱gni su̱mnāya̍ dadhire pu̱ro janā̍ḥ |
śrutka̍rṇa sa̱pratha̍stamaṃ tvā gi̱rā daivya̱ṃ mānu̍ṣā yu̱gā
||13.110||ऋ॒तावा॑नं महि॒षं वि॒श्वद॑र्शतम॒ग्नि सु॒म्नाय॑ दधिरे पु॒रो जनाः॑ ।
श्रुत्क॑र्ण स॒प्रथ॑स्तमं त्वा गि॒रा दैव्यं॒ मानु॑षा यु॒गा
āpyā̍yasva̱ same̍tu te vi̱śvata̍ḥ soma̱ vṛṣṇya̍m | bhavā̱ vāja̍sya saṅga̱the
||13.111||आप्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वतः॑ सोम॒ वृष्ण्य॑म् । भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे
saṃ te̱ payā̍si̱ samu̍ yantu̱ vājā̱ḥ saṃ vṛṣṇyā̍nyabhimāti̱ṣāha̍ḥ |
ā̱pyāya̍māno a̱mṛtā̍ya soma di̱vi śravā̍syutta̱māni̍ dhiṣva
||13.112||सं ते॒ पया॑सि॒ समु॑ यन्तु॒ वाजाः॒ सं वृष्ण्या॑न्यभिमाति॒षाहः॑ ।
आ॒प्याय॑मानो अ॒मृता॑य सोम दि॒वि श्रवा॑स्युत्त॒मानि॑ धिष्व
āpyā̍yasva madintama̱ soma̱ viśve̍bhira̱śubhi̍ḥ | bhavā̍ naḥ sa̱pratha̍stama̱ḥ sakhā̍ vṛ̱dhe
||13.113||आप्या॑यस्व मदिन्तम॒ सोम॒ विश्वे॑भिर॒शुभिः॑ । भवा॑ नः स॒प्रथ॑स्तमः॒ सखा॑ वृ॒धे
ā te̍ va̱tso mano̍ yamatpara̱mācci̍tsa̱dhasthā̍t | agne̱ tvāṃ kā̍mayā gi̱rā
||13.114||आ ते॑ व॒त्सो मनो॑ यमत्पर॒माच्चि॑त्स॒धस्था॑त् । अग्ने॒ त्वां का॑मया गि॒रा
tubhya̱ṃ tā a̍ṅgirastama̱ viśvā̍ḥ sukṣi̱taya̱ḥ pṛtha̍k | agne̱ kāmā̍ya yemire
||13.115||तुभ्यं॒ ता अ॑ङ्गिरस्तम॒ विश्वाः॑ सुक्षि॒तयः॒ पृथ॑क् । अग्ने॒ कामा॑य येमिरे
a̱gniḥ pri̱yeṣu̱ dhāma̍su̱ kāmo̍ bhū̱tasya̱ bhavya̍sya | sa̱mrāl̤eko̱ virā̍jati
||13.116||अ॒ग्निः प्रि॒येषु॒ धाम॑सु॒ कामो॑ भू॒तस्य॒ भव्य॑स्य । स॒म्राळेको॒ विरा॑जति