अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१५ गृत्समद (आङ्गिरसः शौनहोत्रः पश्चाद्) भार्गवः शौनकः। मरुत्। जगती, १५ त्रिष्टुप्।
धा॒रा॒व॒रा म॒रुतो॑ धृ॒ष्ण्वो॑जसो मृ॒गा न भी॒मास्तवि॑षीभिर॒र्चिन॑: ।
अ॒ग्नयो॒ न शु॑शुचा॒ना ऋ॑जी॒षिणो॒ भृमिं॒ धम॑न्तो॒ अप॒ गा अ॑वृण्वत
॥१॥dhā̱rā̱va̱rā ma̱ruto̍ dhṛ̱ṣṇvo̍jaso mṛ̱gā na bhī̱māstavi̍ṣībhira̱rcina̍: |
a̱gnayo̱ na śu̍śucā̱nā ṛ̍jī̱ṣiṇo̱ bhṛmi̱ṃ dhama̍nto̱ apa̱ gā a̍vṛṇvata
द्यावो॒ न स्तृभि॑श्चितयन्त खा॒दिनो॒ व्य१भ्रिया॒ न द्यु॑तयन्त वृ॒ष्टय॑: ।
रु॒द्रो यद् वो॑ मरुतो रुक्मवक्षसो॒ वृषाज॑नि॒ पृश्न्या॑: शु॒क्र ऊध॑नि
॥२॥dyāvo̱ na stṛbhi̍ścitayanta khā̱dino̱ vya1bhriyā̱ na dyu̍tayanta vṛ̱ṣṭaya̍: |
ru̱dro yad vo̍ maruto rukmavakṣaso̱ vṛṣāja̍ni̱ pṛśnyā̍: śu̱kra ūdha̍ni
उ॒क्षन्ते॒ अश्वाँ॒ अत्याँ॑ इवा॒जिषु॑ न॒दस्य॒ कर्णै॑स्तुरयन्त आ॒शुभि॑: ।
हिर॑ण्यशिप्रा मरुतो॒ दवि॑ध्वतः पृ॒क्षं या॑थ॒ पृष॑तीभिः समन्यवः
॥३॥u̱kṣante̱ aśvā̱m̐ atyā̍m̐ ivā̱jiṣu̍ na̱dasya̱ karṇai̍sturayanta ā̱śubhi̍: |
hira̍ṇyaśiprā maruto̱ davi̍dhvataḥ pṛ̱kṣaṃ yā̍tha̱ pṛṣa̍tībhiḥ samanyavaḥ
पृ॒क्षे ता विश्वा॒ भुव॑ना ववक्षिरे मि॒त्राय॑ वा॒ सद॒मा जी॒रदा॑नवः ।
पृष॑दश्वासो अनव॒भ्ररा॑धस ऋजि॒प्यासो॒ न व॒युने॑षु धू॒र्षद॑:
॥४॥pṛ̱kṣe tā viśvā̱ bhuva̍nā vavakṣire mi̱trāya̍ vā̱ sada̱mā jī̱radā̍navaḥ |
pṛṣa̍daśvāso anava̱bhrarā̍dhasa ṛji̱pyāso̱ na va̱yune̍ṣu dhū̱rṣada̍:
इन्ध॑न्वभिर्धे॒नुभी॑ र॒प्शदू॑धभिरध्व॒स्मभि॑: प॒थिभि॑र्भ्राजदृष्टयः ।
आ हं॒सासो॒ न स्वस॑राणि गन्तन॒ मधो॒र्मदा॑य मरुतः समन्यवः
॥५॥indha̍nvabhirdhe̱nubhī̍ ra̱pśadū̍dhabhiradhva̱smabhi̍: pa̱thibhi̍rbhrājadṛṣṭayaḥ |
ā ha̱ṃsāso̱ na svasa̍rāṇi gantana̱ madho̱rmadā̍ya marutaḥ samanyavaḥ
आ नो॒ ब्रह्मा॑णि मरुतः समन्यवो न॒रां न शंस॒: सव॑नानि गन्तन ।
अश्वा॑मिव पिप्यत धे॒नुमूध॑नि॒ कर्ता॒ धियं॑ जरि॒त्रे वाज॑पेशसम्
॥६॥ā no̱ brahmā̍ṇi marutaḥ samanyavo na̱rāṃ na śaṃsa̱: sava̍nāni gantana |
aśvā̍miva pipyata dhe̱numūdha̍ni̱ kartā̱ dhiya̍ṃ jari̱tre vāja̍peśasam
तं नो॑ दात मरुतो वा॒जिनं॒ रथ॑ आपा॒नं ब्रह्म॑ चि॒तय॑द् दि॒वेदि॑वे ।
इषं॑ स्तो॒तृभ्यो॑ वृ॒जने॑षु का॒रवे॑ स॒निं मे॒धामरि॑ष्टं दु॒ष्टरं॒ सह॑:
॥७॥taṃ no̍ dāta maruto vā̱jina̱ṃ ratha̍ āpā̱naṃ brahma̍ ci̱taya̍d di̱vedi̍ve |
iṣa̍ṃ sto̱tṛbhyo̍ vṛ̱jane̍ṣu kā̱rave̍ sa̱niṃ me̱dhāmari̍ṣṭaṃ du̱ṣṭara̱ṃ saha̍:
यद् यु॒ञ्जते॑ म॒रुतो॑ रु॒क्मव॑क्ष॒सो ऽश्वा॒न् रथे॑षु॒ भग॒ आ सु॒दान॑वः ।
धे॒नुर्न शिश्वे॒ स्वस॑रेषु पिन्वते॒ जना॑य रा॒तह॑विषे म॒हीमिष॑म्
॥८॥yad yu̱ñjate̍ ma̱ruto̍ ru̱kmava̍kṣa̱so 'śvā̱n rathe̍ṣu̱ bhaga̱ ā su̱dāna̍vaḥ |
dhe̱nurna śiśve̱ svasa̍reṣu pinvate̱ janā̍ya rā̱taha̍viṣe ma̱hīmiṣa̍m
यो नो॑ मरुतो वृ॒कता॑ति॒ मर्त्यो॑ रि॒पुर्द॒धे व॑सवो॒ रक्ष॑ता रि॒षः ।
व॒र्तय॑त॒ तपु॑षा च॒क्रिया॒भि तमव॑ रुद्रा अ॒शसो॑ हन्तना॒ वध॑:
॥९॥yo no̍ maruto vṛ̱katā̍ti̱ martyo̍ ri̱purda̱dhe va̍savo̱ rakṣa̍tā ri̱ṣaḥ |
va̱rtaya̍ta̱ tapu̍ṣā ca̱kriyā̱bhi tamava̍ rudrā a̱śaso̍ hantanā̱ vadha̍:
चि॒त्रं तद् वो॑ मरुतो॒ याम॑ चेकिते॒ पृश्न्या॒ यदूध॒रप्या॒पयो॑ दु॒हुः ।
यद् वा॑ नि॒दे नव॑मानस्य रुद्रियास्त्रि॒तं जरा॑य जुर॒ताम॑दाभ्याः
॥१०॥ci̱traṃ tad vo̍ maruto̱ yāma̍ cekite̱ pṛśnyā̱ yadūdha̱rapyā̱payo̍ du̱huḥ |
yad vā̍ ni̱de nava̍mānasya rudriyāstri̱taṃ jarā̍ya jura̱tāma̍dābhyāḥ
तान् वो॑ म॒हो म॒रुत॑ एव॒याव्नो॒ विष्णो॑रे॒षस्य॑ प्रभृ॒थे ह॑वामहे ।
हिर॑ण्यवर्णान् ककु॒हान् य॒तस्रु॑चो ब्रह्म॒ण्यन्त॒: शंस्यं॒ राध॑ ईमहे
॥११॥tān vo̍ ma̱ho ma̱ruta̍ eva̱yāvno̱ viṣṇo̍re̱ṣasya̍ prabhṛ̱the ha̍vāmahe |
hira̍ṇyavarṇān kaku̱hān ya̱tasru̍co brahma̱ṇyanta̱: śaṃsya̱ṃ rādha̍ īmahe
ते दश॑ग्वाः प्रथ॒मा य॒ज्ञमू॑हिरे॒ ते नो॑ हिन्वन्तू॒षसो॒ व्यु॑ष्टिषु ।
उ॒षा न रा॒मीर॑रु॒णैरपो॑र्णुते म॒हो ज्योति॑षा शुच॒ता गोअ॑र्णसा
॥१२॥te daśa̍gvāḥ pratha̱mā ya̱jñamū̍hire̱ te no̍ hinvantū̱ṣaso̱ vyu̍ṣṭiṣu |
u̱ṣā na rā̱mīra̍ru̱ṇairapo̍rṇute ma̱ho jyoti̍ṣā śuca̱tā goa̍rṇasā
ते क्षो॒णीभि॑ररु॒णेभि॒र्नाञ्जिभी॑ रु॒द्रा ऋ॒तस्य॒ सद॑नेषु वावृधुः ।
नि॒मेघ॑माना॒ अत्ये॑न॒ पाज॑सा सुश्च॒न्द्रं वर्णं॑ दधिरे सु॒पेश॑सम्
॥१३॥te kṣo̱ṇībhi̍raru̱ṇebhi̱rnāñjibhī̍ ru̱drā ṛ̱tasya̱ sada̍neṣu vāvṛdhuḥ |
ni̱megha̍mānā̱ atye̍na̱ pāja̍sā suśca̱ndraṃ varṇa̍ṃ dadhire su̱peśa̍sam
ताँ इ॑या॒नो महि॒ वरू॑थमू॒तय॒ उप॒ घेदे॒ना नम॑सा गृणीमसि ।
त्रि॒तो न यान् पञ्च॒ होतॄ॑न॒भिष्ट॑य आव॒वर्त॒दव॑राञ्च॒क्रियाव॑से
॥१४॥tām̐ i̍yā̱no mahi̱ varū̍thamū̱taya̱ upa̱ ghede̱nā nama̍sā gṛṇīmasi |
tri̱to na yān pañca̱ hotṝ̍na̱bhiṣṭa̍ya āva̱varta̱dava̍rāñca̱kriyāva̍se
यया॑ र॒ध्रं पा॒रय॒थात्यंहो॒ यया॑ नि॒दो मु॒ञ्चथ॑ वन्दि॒तार॑म् ।
अ॒र्वाची॒ सा म॑रुतो॒ या व॑ ऊ॒तिरो षु वा॒श्रेव॑ सुम॒तिर्जि॑गातु
॥१५॥yayā̍ ra̱dhraṃ pā̱raya̱thātyaṃho̱ yayā̍ ni̱do mu̱ñcatha̍ vandi̱tāra̍m |
a̱rvācī̱ sā ma̍ruto̱ yā va̍ ū̱tiro ṣu vā̱śreva̍ suma̱tirji̍gātu