अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१३ गृत्समद (आङ्गिरसः शौनहोत्रः पश्चाद्) भार्गवः शौनकः। अग्निः।जगती।
य॒ज्ञेन॑ वर्धत जा॒तवे॑दसम॒ग्निं य॑जध्वं ह॒विषा॒ तना॑ गि॒रा ।
स॒मि॒धा॒नं सु॑प्र॒यसं॒ स्व॑र्णरं द्यु॒क्षं होता॑रं वृ॒जने॑षु धू॒र्षद॑म्
॥१॥ya̱jñena̍ vardhata jā̱tave̍dasama̱gniṃ ya̍jadhvaṃ ha̱viṣā̱ tanā̍ gi̱rā |
sa̱mi̱dhā̱naṃ su̍pra̱yasa̱ṃ sva̍rṇaraṃ dyu̱kṣaṃ hotā̍raṃ vṛ̱jane̍ṣu dhū̱rṣada̍m
अ॒भि त्वा॒ नक्ती॑रु॒षसो॑ ववाशि॒रे ऽग्ने॑ व॒त्सं न स्वस॑रेषु धे॒नव॑: ।
दि॒व इ॒वेद॑र॒तिर्मानु॑षा यु॒गा क्षपो॑ भासि पुरुवार सं॒यत॑:
॥२॥a̱bhi tvā̱ naktī̍ru̱ṣaso̍ vavāśi̱re 'gne̍ va̱tsaṃ na svasa̍reṣu dhe̱nava̍: |
di̱va i̱veda̍ra̱tirmānu̍ṣā yu̱gā kṣapo̍ bhāsi puruvāra sa̱ṃyata̍:
तं दे॒वा बु॒ध्ने रज॑सः सु॒दंस॑सं दि॒वस्पृ॑थि॒व्योर॑र॒तिं न्ये॑रिरे ।
रथ॑मिव॒ वेद्यं॑ शु॒क्रशो॑चिषम॒ग्निं मि॒त्रं न क्षि॒तिषु॑ प्र॒शंस्य॑म्
॥३॥taṃ de̱vā bu̱dhne raja̍saḥ su̱daṃsa̍saṃ di̱vaspṛ̍thi̱vyora̍ra̱tiṃ nye̍rire |
ratha̍miva̱ vedya̍ṃ śu̱kraśo̍ciṣama̱gniṃ mi̱traṃ na kṣi̱tiṣu̍ pra̱śaṃsya̍m
तमु॒क्षमा॑णं॒ रज॑सि॒ स्व आ दमे॑ च॒न्द्रमि॑व सु॒रुचं॑ ह्वा॒र आ द॑धुः ।
पृश्न्या॑: पत॒रं चि॒तय॑न्तम॒क्षभि॑: पा॒थो न पा॒युं जन॑सी उ॒भे अनु॑
॥४॥tamu̱kṣamā̍ṇa̱ṃ raja̍si̱ sva ā dame̍ ca̱ndrami̍va su̱ruca̍ṃ hvā̱ra ā da̍dhuḥ |
pṛśnyā̍: pata̱raṃ ci̱taya̍ntama̱kṣabhi̍: pā̱tho na pā̱yuṃ jana̍sī u̱bhe anu̍
स होता॒ विश्वं॒ परि॑ भूत्वध्व॒रं तमु॑ ह॒व्यैर्मनु॑ष ऋञ्जते गि॒रा ।
हि॒रि॒शि॒प्रो वृ॑धसा॒नासु॒ जर्भु॑र॒द् द्यौर्न स्तृभि॑श्चितय॒द् रोद॑सी॒ अनु॑
॥५॥sa hotā̱ viśva̱ṃ pari̍ bhūtvadhva̱raṃ tamu̍ ha̱vyairmanu̍ṣa ṛñjate gi̱rā |
hi̱ri̱śi̱pro vṛ̍dhasā̱nāsu̱ jarbhu̍ra̱d dyaurna stṛbhi̍ścitaya̱d roda̍sī̱ anu̍
स नो॑ रे॒वत् स॑मिधा॒नः स्व॒स्तये॑ संदद॒स्वान् र॒यिम॒स्मासु॑ दीदिहि ।
आ न॑: कृणुष्व सुवि॒ताय॒ रोद॑सी॒ अग्ने॑ ह॒व्या मनु॑षो देव वी॒तये॑
॥६॥sa no̍ re̱vat sa̍midhā̱naḥ sva̱staye̍ saṃdada̱svān ra̱yima̱smāsu̍ dīdihi |
ā na̍: kṛṇuṣva suvi̱tāya̱ roda̍sī̱ agne̍ ha̱vyā manu̍ṣo deva vī̱taye̍
दा नो॑ अग्ने बृह॒तो दाः स॑ह॒स्रिणो॑ दु॒रो न वाजं॒ श्रुत्या॒ अपा॑ वृधि ।
प्राची॒ द्यावा॑पृथि॒वी ब्रह्म॑णा कृधि॒ स्व१र्ण शु॒क्रमु॒षसो॒ वि दि॑द्युतः
॥७॥dā no̍ agne bṛha̱to dāḥ sa̍ha̱sriṇo̍ du̱ro na vāja̱ṃ śrutyā̱ apā̍ vṛdhi |
prācī̱ dyāvā̍pṛthi̱vī brahma̍ṇā kṛdhi̱ sva1rṇa śu̱kramu̱ṣaso̱ vi di̍dyutaḥ
स इ॑धा॒न उ॒षसो॒ राम्या॒ अनु॒ स्व१र्ण दी॑देदरु॒षेण॑ भा॒नुना॑ ।
होत्रा॑भिर॒ग्निर्मनु॑षः स्वध्व॒रो राजा॑ वि॒शामति॑थि॒श्चारु॑रा॒यवे॑
॥८॥sa i̍dhā̱na u̱ṣaso̱ rāmyā̱ anu̱ sva1rṇa dī̍dedaru̱ṣeṇa̍ bhā̱nunā̍ |
hotrā̍bhira̱gnirmanu̍ṣaḥ svadhva̱ro rājā̍ vi̱śāmati̍thi̱ścāru̍rā̱yave̍
ए॒वा नो॑ अग्ने अ॒मृते॑षु पूर्व्य॒ धीष्पी॑पाय बृ॒हद् दि॑वेषु॒ मानु॑षा ।
दुहा॑ना धे॒नुर्वृ॒जने॑षु का॒रवे॒ त्मना॑ श॒तिनं॑ पुरु॒रूप॑मि॒षणि॑
॥९॥e̱vā no̍ agne a̱mṛte̍ṣu pūrvya̱ dhīṣpī̍pāya bṛ̱had di̍veṣu̱ mānu̍ṣā |
duhā̍nā dhe̱nurvṛ̱jane̍ṣu kā̱rave̱ tmanā̍ śa̱tina̍ṃ puru̱rūpa̍mi̱ṣaṇi̍
व॒यम॑ग्ने॒ अर्व॑ता वा सु॒वीर्यं॒ ब्रह्म॑णा वा चितयेमा॒ जनाँ॒ अति॑ ।
अ॒स्माकं॑ द्यु॒म्नमधि॒ पञ्च॑ कृ॒ष्टिषू॒च्चा स्व१र्ण शु॑शुचीत दु॒ष्टर॑म्
॥१०॥va̱yama̍gne̱ arva̍tā vā su̱vīrya̱ṃ brahma̍ṇā vā citayemā̱ janā̱m̐ ati̍ |
a̱smāka̍ṃ dyu̱mnamadhi̱ pañca̍ kṛ̱ṣṭiṣū̱ccā sva1rṇa śu̍śucīta du̱ṣṭara̍m
स नो॑ बोधि सहस्य प्र॒शंस्यो॒ यस्मि॑न् त्सुजा॒ता इ॒षय॑न्त सू॒रय॑: ।
यम॑ग्ने य॒ज्ञमु॑प॒यन्ति॑ वा॒जिनो॒ नित्ये॑ तो॒के दी॑दि॒वांसं॒ स्वे दमे॑
॥११॥sa no̍ bodhi sahasya pra̱śaṃsyo̱ yasmi̍n tsujā̱tā i̱ṣaya̍nta sū̱raya̍: |
yama̍gne ya̱jñamu̍pa̱yanti̍ vā̱jino̱ nitye̍ to̱ke dī̍di̱vāṃsa̱ṃ sve dame̍
उ॒भया॑सो जातवेदः स्याम ते स्तो॒तारो॑ अग्ने सू॒रय॑श्च॒ शर्म॑णि ।
वस्वो॑ रा॒यः पु॑रुश्च॒न्द्रस्य॒ भूय॑सः प्र॒जाव॑तः स्वप॒त्यस्य॑ शग्धि नः
॥१२॥u̱bhayā̍so jātavedaḥ syāma te sto̱tāro̍ agne sū̱raya̍śca̱ śarma̍ṇi |
vasvo̍ rā̱yaḥ pu̍ruśca̱ndrasya̱ bhūya̍saḥ pra̱jāva̍taḥ svapa̱tyasya̍ śagdhi naḥ
ये स्तो॒तृभ्यो॒ गोअ॑ग्रा॒मश्व॑पेशस॒मग्ने॑ रा॒तिमु॑पसृ॒जन्ति॑ सू॒रय॑: ।
अ॒स्माञ्च॒ तांश्च॒ प्र हि नेषि॒ वस्य॒ आ बृ॒हद् व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीरा॑:
॥१३॥ye sto̱tṛbhyo̱ goa̍grā̱maśva̍peśasa̱magne̍ rā̱timu̍pasṛ̱janti̍ sū̱raya̍: |
a̱smāñca̱ tāṃśca̱ pra hi neṣi̱ vasya̱ ā bṛ̱had va̍dema vi̱dathe̍ su̱vīrā̍: