hi̱ra̱ṇya̱ga̱rbhaḥ sama̍varta̱tāgre̍ bhū̱tasya̍ jā̱taḥ pati̱reka̍ āsīt |
sa dā̍dhāra pṛthi̱vīṃ dyāmu̱temāṃ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema
||23.1||स दा॑धार पृथि॒वीं द्यामु॒तेमां कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si pra̱jāpa̍taye tvā̱ juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̱: sūrya̍ste mahi̱mā |
yaste'ha̍ntsaṃvatsa̱re ma̍hi̱mā sa̍mba̱bhūva̱ yaste̍ vā̱yāva̱ntari̍kṣe mahi̱mā sa̍mba̱bhūva̱ yaste̍ di̱vi sūrye̍ mahi̱mā sa̍mba̱bhūva̱ tasmai̍ te mahi̱mne pra̱jāpa̍taye̱ svāhā̍ de̱vebhya̍:
||23.2||उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒: सूर्य॑स्ते महि॒मा ।
यस्तेऽह॑न्त्संवत्स॒रे म॑हि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॑ वा॒याव॒न्तरि॑क्षे महि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॑ दि॒वि सूर्ये॑ महि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ तस्मै॑ ते महि॒म्ने प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा॑ दे॒वेभ्य॑:
yaḥ prā̍ṇa̱to ni̍miṣa̱to ma̍hi̱tvaika̱ idrājā̱ jaga̍to ba̱bhūva̍ |
ya īśe̍ a̱sya dvi̱pada̱ścatu̍ṣpada̱ḥ kasmai̍ de̱vāya̍ ha̱viṣā̍ vidhema
||23.3||यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हि॒त्वैक॒ इद्राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ ।
य ईशे॑ अ॒स्य द्वि॒पद॒श्चतु॑ष्पदः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
u̱pa̱yā̱magṛ̍hīto'si pra̱jāpa̍taye tvā̱ juṣṭa̍ṃ gṛhṇāmye̱ṣa te̱ yoni̍śca̱ndramā̍ste mahi̱mā |
yaste̱ rātrau̍ saṃvatsa̱re ma̍hi̱mā sa̍mba̱bhūva̱ yaste̍ pṛthi̱vyāma̱gnau ma̍hi̱mā sa̍mba̱bhūva̱ yaste̱ nakṣa̍treṣu ca̱ndrama̍si mahi̱mā sa̍mba̱bhūva̱ tasmai̍ te mahi̱mne pra̱jāpa̍taye de̱vebhya̱: svāhā̍
||23.4||उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॑श्च॒न्द्रमा॑स्ते महि॒मा ।
यस्ते॒ रात्रौ॑ संवत्स॒रे म॑हि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॑ पृथि॒व्याम॒ग्नौ म॑हि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॒ नक्ष॑त्रेषु च॒न्द्रम॑सि महि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ तस्मै॑ ते महि॒म्ने प्र॒जाप॑तये दे॒वेभ्य॒: स्वाहा॑
yu̱ñjanti̍ bra̱dhnama̍ru̱ṣaṃ cara̍nta̱ṃ pari̍ ta̱sthuṣa̍: | roca̍nte roca̱nā di̱vi
||23.5||यु॒ञ्जन्ति॑ ब्र॒ध्नम॑रु॒षं चर॑न्तं॒ परि॑ त॒स्थुष॑: । रोच॑न्ते रोच॒ना दि॒वि
yu̱ñjantya̍sya̱ kāmyā̱ harī̱ vipa̍kṣasā̱ rathe̍ | śoṇā̍ dhṛ̱ṣṇū nṛ̱sāha̍sā
||23.6||यु॒ञ्जन्त्य॑स्य॒ काम्या॒ हरी॒ विप॑क्षसा॒ रथे॑ । शोणा॑ धृ॒ष्णू नृ॒साह॑सा
yadvāto̍ a̱po a̍ganīganpri̱yāmindra̍sya ta̱nva̱m | e̱ta sto̍tara̱nena̍ pa̱thā puna̱raśva̱māva̍rtayāsi naḥ
||23.7||यद्वातो॑ अ॒पो अ॑गनीगन्प्रि॒यामिन्द्र॑स्य त॒न्व॒म् । ए॒तᳪ स्तो॑तर॒नेन॑ प॒था पुन॒रश्व॒माव॑र्तयासि नः
vasa̍vastvāñjantu gāya̱treṇa̱ chanda̍sā ru̱drāstvā̍ñjantu̱ traiṣṭu̍bhena̱ chanda̍sā ''di̱tyāstvā̍ñjantu̱ jāga̍tena̱ chanda̍sā |
bhūrbhuva̱: svarlā̱jī3ñchā̱cī3nyavye̱ gavya̍ e̱tadanna̍matta devā e̱tadanna̍maddhi prajāpate
||23.8||वस॑वस्त्वाञ्जन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा रु॒द्रास्त्वा॑ञ्जन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा ऽऽदि॒त्यास्त्वा॑ञ्जन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा ।
भूर्भुव॒: स्वर्ला॒जी३ञ्छा॒ची३न्यव्ये॒ गव्य॑ ए॒तदन्न॑मत्त देवा ए॒तदन्न॑मद्धि प्रजापते
kaḥ svi̍dekā̱kī ca̍rati̱ ka u̍ svijjāyate̱ puna̍: | ki svi̍ddhi̱masya̍ bheṣa̱jaṃ kimvā̱vapa̍naṃ ma̱hat
||23.9||कः स्वि॑देका॒की च॑रति॒ क उ॑ स्विज्जायते॒ पुन॑: । किᳪ स्वि॑द्धि॒मस्य॑ भेष॒जं किम्वा॒वप॑नं म॒हत्
sūrya̍ ekā̱kī ca̍rati ca̱ndramā̍ jāyate̱ puna̍: | a̱gnirhi̱masya̍ bheṣa̱jaṃ bhūmi̍rā̱vapa̍naṃ ma̱hat
||23.10||सूर्य॑ एका॒की च॑रति च॒न्द्रमा॑ जायते॒ पुन॑: । अ॒ग्निर्हि॒मस्य॑ भेष॒जं भूमि॑रा॒वप॑नं म॒हत्
kā svi̍dāsītpū̱rvaci̍tti̱: ki svi̍dāsīd bṛ̱hadvaya̍: |
kā svi̍dāsītpilippi̱lā kā svi̍dāsītpiśaṅgi̱lā
||23.11||का स्वि॑दासीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒: किᳪ स्वि॑दासीद् बृ॒हद्वय॑: ।
का स्वि॑दासीत्पिलिप्पि॒ला का स्वि॑दासीत्पिशङ्गि॒ला
dyaurā̍sītpū̱rvaci̍tti̱raśva̍ āsīd bṛ̱hadvaya̍: |
avi̍rāsītpilippi̱lā rātri̍rāsītpiśaṅgi̱lā
||23.12||द्यौरा॑सीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒रश्व॑ आसीद् बृ॒हद्वय॑: ।
अवि॑रासीत्पिलिप्पि॒ला रात्रि॑रासीत्पिशङ्गि॒ला
vā̱yuṣṭvā̍ paca̱taira̍va̱tvasi̍tagrīva̱śchāgai̍rnya̱grodha̍ścama̱saiḥ śa̍lma̱lirvṛddhyā̍ |
e̱ṣa sya rā̱thyo vṛṣā̍ pa̱ḍbhiśca̱turbhi̱reda̍ganbra̱hmā kṛ̍ṣṇaśca no'vatu̱ namo̱'gnaye̍
||23.13||वा॒युष्ट्वा॑ पच॒तैर॑व॒त्वसि॑तग्रीव॒श्छागै॑र्न्य॒ग्रोध॑श्चम॒सैः श॑ल्म॒लिर्वृद्ध्या॑ ।
ए॒ष स्य रा॒थ्यो वृषा॑ प॒ड्भिश्च॒तुर्भि॒रेद॑गन्ब्र॒ह्मा कृ॑ष्णश्च नोऽवतु॒ नमो॒ऽग्नये॑
saśi̍to ra̱śminā̱ ratha̱: saśi̍to ra̱śminā̱ haya̍: |
saśi̍to a̱psva̱psu̱jā bra̱hmā soma̍purogavaḥ
||23.14||सᳪशि॑तो र॒श्मिना॒ रथ॒: सᳪशि॑तो र॒श्मिना॒ हय॑: ।
सᳪशि॑तो अ॒प्स्व॒प्सु॒जा ब्र॒ह्मा सोम॑पुरोगवः
sva̱yaṃ vā̍jim̐sta̱nva̱ṃ kalpayasva sva̱yaṃ ya̍jasva sva̱yaṃ ju̍ṣasva | ma̱hi̱mā te̱'nyena̱ na sa̱nnaśe̍
||23.15||स्व॒यं वा॑जिँस्त॒न्वं॒ कल्पयस्व स्व॒यं य॑जस्व स्व॒यं जु॑षस्व । म॒हि॒मा ते॒ऽन्येन॒ न स॒न्नशे॑
na vā u̍ e̱tanmri̍yase̱ na ri̍ṣyasi de̱vām̐2 ide̍ṣi pa̱thibhi̍: su̱gebhi̍: |
yatrāsa̍te su̱kṛto̱ yatra̱ te ya̱yustatra̍ tvā de̱vaḥ sa̍vi̱tā da̍dhātu
||23.16||न वा उ॑ ए॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाँ२ इदे॑षि प॒थिभि॑: सु॒गेभि॑: ।
यत्रास॑ते सु॒कृतो॒ यत्र॒ ते य॒युस्तत्र॑ त्वा दे॒वः स॑वि॒ता द॑धातु
a̱gniḥ pa̱śurā̍sī̱ttenā̍yajanta̱ sa e̱tam̐llo̱kama̍jaya̱dyasmi̍nna̱gniḥ sa te̍ lo̱ko bha̍viṣyati̱ taṃ je̍ṣyasi̱ pibai̱tā a̱paḥ |
vā̱yuḥ pa̱śurā̍sī̱ttenā̍yajanta̱ sa e̱tam̐llo̱kama̍jaya̱dyasmi̍nvā̱yuḥ sa te̍ lo̱ko bha̍viṣyati̱ taṃ je̍ṣyasi̱ pibai̱tā a̱paḥ |
sūrya̍: pa̱śurā̍sī̱ttenā̍yajanta̱ sa e̱tam̐llo̱kama̍jaya̱dyasmi̱ntsūrya̱: sa te̍ lo̱ko bha̍viṣyati̱ taṃ je̍ṣyasi̱ pibai̱tā a̱paḥ
||23.17||अ॒ग्निः प॒शुरा॑सी॒त्तेना॑यजन्त॒ स ए॒तँल्लो॒कम॑जय॒द्यस्मि॑न्न॒ग्निः स ते॑ लो॒को भ॑विष्यति॒ तं जे॑ष्यसि॒ पिबै॒ता अ॒पः ।
वा॒युः प॒शुरा॑सी॒त्तेना॑यजन्त॒ स ए॒तँल्लो॒कम॑जय॒द्यस्मि॑न्वा॒युः स ते॑ लो॒को भ॑विष्यति॒ तं जे॑ष्यसि॒ पिबै॒ता अ॒पः ।
सूर्य॑: प॒शुरा॑सी॒त्तेना॑यजन्त॒ स ए॒तँल्लो॒कम॑जय॒द्यस्मि॒न्त्सूर्य॒: स ते॑ लो॒को भ॑विष्यति॒ तं जे॑ष्यसि॒ पिबै॒ता अ॒पः
prā̱ṇāya̱ svāhā̍ 'pā̱nāya̱ svāhā̍ vyā̱nāya̱ svāhā̍ |
ambe̱ ambi̱ke'mbā̍like̱ na mā̍ nayati̱ kaśca̱na |
sasa̍styaśva̱kaḥ subha̍drikāṃ kāmpīlavā̱sinī̍m
||23.18||प्रा॒णाय॒ स्वाहा॑ ऽपा॒नाय॒ स्वाहा॑ व्या॒नाय॒ स्वाहा॑ ।
अम्बे॒ अम्बि॒केऽम्बा॑लिके॒ न मा॑ नयति॒ कश्च॒न ।
सस॑स्त्यश्व॒कः सुभ॑द्रिकां काम्पीलवा॒सिनी॑म्
ga̱ṇānā̍ṃ tvā ga̱ṇapa̍ti havāmahe pri̱yāṇā̍ṃ tvā pri̱yapa̍ti havāmahe ni̱dhīnā̍ṃ tvā̍ nidhi̱pati havāmahe vaso mama |
āhama̍jāni garbha̱dhamā tvama̍jāsi garbha̱dham
||23.19||ग॒णानां॑ त्वा ग॒णप॑तिᳪ हवामहे प्रि॒याणां॑ त्वा प्रि॒यप॑तिᳪ हवामहे नि॒धीनां॑ त्वा॑ निधि॒पति॑ᳪ हवामहे वसो मम ।
आहम॑जानि गर्भ॒धमा त्वम॑जासि गर्भ॒धम्
tā u̱bhau ca̱tura̍: pa̱daḥ sa̱ṃprasā̍rayāva sva̱rge lo̱ke prorṇu̍vāthā̱ṃ vṛṣā̍ vā̱jī re̍to̱dhā reto̍ dadhātu
||23.20||ता उ॒भौ च॒तुर॑: प॒दः सं॒प्रसा॑रयाव स्व॒र्गे लो॒के प्रोर्णु॑वाथां॒ वृषा॑ वा॒जी रे॑तो॒धा रेतो॑ दधातु
utsa̍kthyā̱ ava̍ gu̱daṃ dhe̍hi̱ sama̱ñjiṃ cā̍rayā vṛṣan | ya strī̱ṇāṃ jī̍va̱bhoja̍naḥ
||23.21||उत्स॑क्थ्या॒ अव॑ गु॒दं धे॑हि॒ सम॒ञ्जिं चा॑रया वृषन् । य स्त्री॒णां जी॑व॒भोज॑नः
ya̱kāsa̱kau śa̍kunti̱kā''hala̱giti̱ vañca̍ti | āha̍nti ga̱bhe paso̱ niga̍lgalīti̱ dhāra̍kā
||23.22||य॒कास॒कौ श॑कुन्ति॒काऽऽहल॒गिति॒ वञ्च॑ति । आह॑न्ति ग॒भे पसो॒ निग॑ल्गलीति॒ धार॑का
ya̱ko̱'sa̱kau śa̍kunta̱ka ā̱hala̱giti̱ vañca̍ti | viva̍kṣata iva te̱ mukha̱madhva̍ryo̱ mā na̱stvama̱bhi bhā̍ṣathāḥ
||23.23||य॒को॒ऽस॒कौ श॑कुन्त॒क आ॒हल॒गिति॒ वञ्च॑ति । विव॑क्षत इव ते॒ मुख॒मध्व॑र्यो॒ मा न॒स्त्वम॒भि भा॑षथाः
mā̱tā ca̍ te pi̱tā ca̱ te'gra̍ṃ vṛ̱kṣasya̍ rohataḥ | prati̍lā̱mīti̍ te pi̱tā ga̱bhe mu̱ṣṭima̍tasayat
||23.24||मा॒ता च॑ ते पि॒ता च॒ तेऽग्रं॑ वृ॒क्षस्य॑ रोहतः । प्रति॑ला॒मीति॑ ते पि॒ता ग॒भे मु॒ष्टिम॑तᳪसयत्
mā̱tā ca̍ te pi̱tā ca̱ te'gre̍ vṛ̱kṣasya̍ krīḍataḥ | viva̍kṣata iva te̱ mukha̱ṃ brahma̱nmā tvaṃ va̍do ba̱hu
||23.25||मा॒ता च॑ ते पि॒ता च॒ तेऽग्रे॑ वृ॒क्षस्य॑ क्रीडतः । विव॑क्षत इव ते॒ मुखं॒ ब्रह्म॒न्मा त्वं व॑दो ब॒हु
ū̱rdhvame̍nā̱mucchrā̍paya gi̱rau bhā̱ra hara̍nniva | athā̍syai̱ madhya̍medhatā śī̱te vāte̍ pu̱nanni̍va
||23.26||ऊ॒र्ध्वमे॑ना॒मुच्छ्रा॑पय गि॒रौ भा॒रᳪ हर॑न्निव । अथा॑स्यै॒ मध्य॑मेधताᳪ शी॒ते वाते॑ पु॒नन्नि॑व
ū̱rdhvame̍na̱mucchra̍yatādgi̱rau bhā̱ra hara̍nniva | athā̍sya̱ madhya̍mejatu śī̱te vāte̍ pu̱nanni̍va
||23.27||ऊ॒र्ध्वमे॑न॒मुच्छ्र॑यताद्गि॒रौ भा॒रᳪ हर॑न्निव । अथा॑स्य॒ मध्य॑मेजतु शी॒ते वाते॑ पु॒नन्नि॑व
yada̍syā ahu̱bhedyā̍: kṛ̱dhu sthū̱lamu̱pāta̍sat | mu̱ṣkāvida̍syā ejato gośa̱phe śa̍ku̱lāvi̍va
||23.28||यद॑स्या अᳪहु॒भेद्या॑: कृ॒धु स्थू॒लमु॒पात॑सत् । मु॒ष्काविद॑स्या एजतो गोश॒फे श॑कु॒लावि॑व
yadde̱vāso̍ la̱lāma̍gu̱ṃ pra vi̍ṣṭī̱mina̱māvi̍ṣuḥ | sa̱kthnā de̍diśyate̱ nārī̍ sa̱tyasyā̍kṣi̱bhuvo̱ yathā̍
||23.29||यद्दे॒वासो॑ ल॒लाम॑गुं॒ प्र वि॑ष्टी॒मिन॒मावि॑षुः । स॒क्थ्ना दे॑दिश्यते॒ नारी॑ स॒त्यस्या॑क्षि॒भुवो॒ यथा॑
yaddha̍ri̱ṇo yava̱matti̱ na pu̱ṣṭaṃ pa̱śu manya̍te | śū̱drā yadarya̍jārā̱ na poṣā̍ya dhanāyati
||23.30||यद्ध॑रि॒णो यव॒मत्ति॒ न पु॒ष्टं प॒शु मन्य॑ते । शू॒द्रा यदर्य॑जारा॒ न पोषा॑य धनायति
yaddha̍ri̱ṇo yava̱matti̱ na pu̱ṣṭaṃ ba̱hu manya̍te | śū̱dro yadaryā̍yai jā̱ro na poṣa̱manu̍ manyate
||23.31||यद्ध॑रि॒णो यव॒मत्ति॒ न पु॒ष्टं ब॒हु मन्य॑ते । शू॒द्रो यदर्या॑यै जा॒रो न पोष॒मनु॑ मन्यते
da̱dhi̱krāvṇo̍ akāriṣaṃ ji̱ṣṇoraśva̍sya vā̱jina̍: |
su̱ra̱bhi no̱ mukhā̍ kara̱tpra ṇa̱ āyūṣi tāriṣat
||23.32||द॒धि॒क्राव्णो॑ अकारिषं जि॒ष्णोरश्व॑स्य वा॒जिन॑: ।
सु॒र॒भि नो॒ मुखा॑ कर॒त्प्र ण॒ आयू॑ᳪषि तारिषत्
gā̱ya̱trī tri̱ṣṭubjaga̍tyanu̱ṣṭuppa̱ṅktyā sa̱ha | bṛ̱ha̱tyuṣṇihā̍ ka̱kupsū̱cībhi̍: śamyantu tvā
||23.33||गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टुब्जग॑त्यनु॒ष्टुप्प॒ङ्क्त्या स॒ह । बृ॒ह॒त्युष्णिहा॑ क॒कुप्सू॒चीभि॑: शम्यन्तु त्वा
dvipa̍dā̱ yāścatu̍ṣpadā̱stripa̍dā̱ yāśca̱ ṣaṭpa̍dāḥ |
viccha̍ndā̱ yāśca̱ saccha̍ndāḥ sū̱cībhi̍: śamyantu tvā
||23.34||द्विप॑दा॒ याश्चतु॑ष्पदा॒स्त्रिप॑दा॒ याश्च॒ षट्प॑दाः ।
विच्छ॑न्दा॒ याश्च॒ सच्छ॑न्दाः सू॒चीभि॑: शम्यन्तु त्वा
ma̱hānā̍mnyo re̱vatyo̱ viśvā̱ āśā̍: pra̱bhūva̍rīḥ |
maighī̍rvi̱dyuto̱ vāca̍: sū̱cībhi̍: śamyantu tvā
||23.35||म॒हाना॑म्न्यो रे॒वत्यो॒ विश्वा॒ आशा॑: प्र॒भूव॑रीः ।
मैघी॑र्वि॒द्युतो॒ वाच॑: सू॒चीभि॑: शम्यन्तु त्वा
nārya̍ste̱ patnyo̱ loma̱ vici̍nvantu manī̱ṣayā̍ |
de̱vānā̱ṃ patnyo̱ diśa̍: sū̱cībhi̍: śamyantu tvā
||23.36||नार्य॑स्ते॒ पत्न्यो॒ लोम॒ विचि॑न्वन्तु मनी॒षया॑ ।
दे॒वानां॒ पत्न्यो॒ दिश॑: सू॒चीभि॑: शम्यन्तु त्वा
ra̱ja̱tā hari̍ṇī̱: sīsā̱ yujo̍ yujyante̱ karma̍bhiḥ |
aśva̍sya vā̱jina̍stva̱ci simā̍: śamyantu̱ śamya̍ntīḥ
||23.37||र॒ज॒ता हरि॑णी॒: सीसा॒ युजो॑ युज्यन्ते॒ कर्म॑भिः ।
अश्व॑स्य वा॒जिन॑स्त्व॒चि सिमा॑: शम्यन्तु॒ शम्य॑न्तीः
ku̱vida̱ṅga yava̍manto̱ yava̍ñci̱dyathā̱ dāntya̍nupū̱rvaṃ vi̱yūya̍ |
i̱hehai̍ṣāṃ kṛṇuhi̱ bhoja̍nāni̱ ye ba̱rhiṣo̱ nama̍ ukti̱ṃ yaja̍nti
||23.38||कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यव॑ञ्चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं वि॒यूय॑ ।
इ॒हेहै॑षां कृणुहि॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्हिषो॒ नम॑ उक्तिं॒ यज॑न्ति
kastvā chya̍ti̱ kastvā̱ viśā̍sti̱ kaste̱ gātrā̍ṇi śamyati | ka u̍ te śami̱tā ka̱viḥ
||23.39||कस्त्वा छ्य॑ति॒ कस्त्वा॒ विशा॑स्ति॒ कस्ते॒ गात्रा॑णि शम्यति । क उ॑ ते शमि॒ता क॒विः
ṛ̱tava̍sta ṛtu̱thā parva̍ śami̱tāro̱ vi śā̍satu | sa̱ṃva̱tsa̱rasya̱ teja̍sā śa̱mībhi̍: śamyantu tvā
||23.40||ऋ॒तव॑स्त ऋतु॒था पर्व॑ शमि॒तारो॒ वि शा॑सतु । सं॒व॒त्स॒रस्य॒ तेज॑सा श॒मीभि॑: शम्यन्तु त्वा
a̱rdha̱mā̱sāḥ parūṣi te̱ māsā̱ ā cchya̍ntu̱ śamya̍ntaḥ | a̱ho̱rā̱trāṇi̍ ma̱ruto̱ vili̍ṣṭa sūdayantu te
||23.41||अ॒र्ध॒मा॒साः परू॑ᳪषि ते॒ मासा॒ आ च्छ्य॑न्तु॒ शम्य॑न्तः । अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ म॒रुतो॒ विलि॑ष्टᳪ सूदयन्तु ते
daivyā̍ adhva̱ryava̱stvā cchya̍ntu̱ vi ca̍ śāsatu | gātrā̍ṇi parva̱śaste̱ simā̍: kṛṇvantu̱ śamya̍ntīḥ
||23.42||दैव्या॑ अध्व॒र्यव॒स्त्वा च्छ्य॑न्तु॒ वि च॑ शासतु । गात्रा॑णि पर्व॒शस्ते॒ सिमा॑: कृण्वन्तु॒ शम्य॑न्तीः
dyau̍ste pṛthi̱vyantari̍kṣaṃ vā̱yuśchi̱draṃ pṛ̍ṇātu te | sūrya̍ste̱ nakṣa̍traiḥ sa̱ha lo̱kaṃ kṛ̍ṇotu sādhu̱yā
||23.43||द्यौ॑स्ते पृथि॒व्यन्तरि॑क्षं वा॒युश्छि॒द्रं पृ॑णातु ते । सूर्य॑स्ते॒ नक्ष॑त्रैः स॒ह लो॒कं कृ॑णोतु साधु॒या
śaṃ te̱ pare̍bhyo̱ gātre̍bhya̱: śama̱stvava̍rebhyaḥ | śama̱sthabhyo̍ ma̱jjabhya̱: śamva̍stu ta̱nvai tava̍
||23.44||शं ते॒ परे॑भ्यो॒ गात्रे॑भ्य॒: शम॒स्त्वव॑रेभ्यः । शम॒स्थभ्यो॑ म॒ज्जभ्य॒: शम्व॑स्तु त॒न्वै तव॑
kaḥ svi̍dekā̱kī ca̍rati̱ ka u̍ svijjāyate̱ puna̍: | ki svi̍ddhi̱masya̍ bheṣa̱jaṃ kimvā̱vapa̍naṃ ma̱hat
||23.45||कः स्वि॑देका॒की च॑रति॒ क उ॑ स्विज्जायते॒ पुन॑: । किᳪ स्वि॑द्धि॒मस्य॑ भेष॒जं किम्वा॒वप॑नं म॒हत्
sūrya̍ ekā̱kī ca̍rati ca̱ndramā̍ jāyate̱ puna̍: | a̱gnirhi̱masya̍ bheṣa̱jaṃ bhūmi̍rā̱vapa̍naṃ ma̱hat
||23.46||सूर्य॑ एका॒की च॑रति च॒न्द्रमा॑ जायते॒ पुन॑: । अ॒ग्निर्हि॒मस्य॑ भेष॒जं भूमि॑रा॒वप॑नं म॒हत्
ki svi̱tsūrya̍sama̱ṃ jyoti̱: ki sa̍mu̱drasa̍ma sara̍: | ki svi̍tpṛthi̱vyai varṣī̍ya̱: kasya̱ mātrā̱ na vi̍dyate
||23.47||किᳪ स्वि॒त्सूर्य॑समं॒ ज्योति॒: किᳪ स॑मु॒द्रस॑म॒ᳪ सर॑: । किᳪ स्वि॑त्पृथि॒व्यै वर्षी॑य॒: कस्य॒ मात्रा॒ न वि॑द्यते
brahma̱ sūrya̍sama̱ṃ jyoti̱rdyauḥ sa̍mu̱drasa̍ma sara̍: | indra̍: pṛthivyai̱ varṣī̍yā̱n gostu mātrā̱ na vi̍dyate
||23.48||ब्रह्म॒ सूर्य॑समं॒ ज्योति॒र्द्यौः स॑मु॒द्रस॑म॒ᳪ सर॑: । इन्द्र॑: पृथिव्यै॒ वर्षी॑या॒न् गोस्तु मात्रा॒ न वि॑द्यते
pṛ̱cchāmi̍ tvā ci̱taye̍ devasakha̱ yadi̱ tvamatra̱ mana̍sā ja̱gantha̍ |
yeṣu̱ viṣṇu̍stri̱ṣu pa̱deṣveṣṭa̱steṣu̱ viśva̱ṃ bhuva̍na̱mā vi̍veśā3
||23.49||पृ॒च्छामि॑ त्वा चि॒तये॑ देवसख॒ यदि॒ त्वमत्र॒ मन॑सा ज॒गन्थ॑ ।
येषु॒ विष्णु॑स्त्रि॒षु प॒देष्वेष्ट॒स्तेषु॒ विश्वं॒ भुव॑न॒मा वि॑वेशा३
api̱ teṣu̍ tri̱ṣu pa̱deṣva̍smi̱ yeṣu̱ viśva̱ṃ bhuva̍namā vi̱veśa̍ |
sa̱dyaḥ parye̍mi pṛthi̱vīmu̱ta dyāmeke̱nāṅge̍na di̱vo a̱sya pṛ̱ṣṭham
||23.50||अपि॒ तेषु॑ त्रि॒षु प॒देष्व॑स्मि॒ येषु॒ विश्वं॒ भुव॑नमा वि॒वेश॑ ।
स॒द्यः पर्ये॑मि पृथि॒वीमु॒त द्यामेके॒नाङ्गे॑न दि॒वो अ॒स्य पृ॒ष्ठम्
keṣva̱ntaḥ puru̍ṣa̱ ā vi̍veśa̱ kānya̱ntaḥ puru̍ṣe̱ arpi̍tāni |
e̱tadbra̍hma̱nnupa̍ valhāmasi tvā̱ ki svi̍nna̱: prati̍ vocā̱syatra̍
||23.51||केष्व॒न्तः पुरु॑ष॒ आ वि॑वेश॒ कान्य॒न्तः पुरु॑षे॒ अर्पि॑तानि ।
ए॒तद्ब्र॑ह्म॒न्नुप॑ वल्हामसि त्वा॒ किᳪ स्वि॑न्न॒: प्रति॑ वोचा॒स्यत्र॑
pa̱ñcasva̱ntaḥ puru̍ṣa̱ ā vi̍veśa̱ tānya̱ntaḥ puru̍ṣe̱ arpi̍tāni |
e̱tattvātra̍ pratimanvā̱no a̍smi̱ na mā̱yayā̍ bhava̱syutta̍ro̱ mat
||23.52||प॒ञ्चस्व॒न्तः पुरु॑ष॒ आ वि॑वेश॒ तान्य॒न्तः पुरु॑षे॒ अर्पि॑तानि ।
ए॒तत्त्वात्र॑ प्रतिमन्वा॒नो अ॑स्मि॒ न मा॒यया॑ भव॒स्युत्त॑रो॒ मत्
kā svi̍dāsītpū̱rvaci̍tti̱: ki svi̍dāsīd bṛ̱hadvaya̍: |
kā svi̍dāsītpilippi̱lā kā svi̍dāsītpiśaṅgi̱lā
||23.53||का स्वि॑दासीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒: किᳪ स्वि॑दासीद् बृ॒हद्वय॑: ।
का स्वि॑दासीत्पिलिप्पि॒ला का स्वि॑दासीत्पिशङ्गि॒ला
dyau̍rāsītpū̱rvaci̍tti̱raśva̍ āsīd bṛ̱hadvaya̍: |
avi̍rāsītpilippi̱lā rātri̍rāsītpiśaṅgi̱lā
||23.54||द्यौ॑रासीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒रश्व॑ आसीद् बृ॒हद्वय॑: ।
अवि॑रासीत्पिलिप्पि॒ला रात्रि॑रासीत्पिशङ्गि॒ला
kā ī̍mare piśaṅgi̱lā kā ī̍ṃ kurupiśaṅgi̱lā |
ka ī̍mā̱skanda̍marṣati̱ ka ī̱ṃ panthā̱ṃ vi sa̍rpati
||23.55||का ई॑मरे पिशङ्गि॒ला का ईं॑ कुरुपिशङ्गि॒ला ।
क ई॑मा॒स्कन्द॑मर्षति॒ क ईं॒ पन्थां॒ वि स॑र्पति
a̱jāre̍ piśaṅgi̱lā śvā̱vitku̍rupiśaṅgi̱lā |
śa̱śa ā̱skanda̍marṣa̱tyahi̱: panthā̱ṃ vi sa̍rpati
||23.56||अ॒जारे॑ पिशङ्गि॒ला श्वा॒वित्कु॑रुपिशङ्गि॒ला ।
श॒श आ॒स्कन्द॑मर्ष॒त्यहि॒: पन्थां॒ वि स॑र्पति
katya̍sya vi̱ṣṭhāḥ katya̱kṣarā̍ṇi̱ kati̱ homā̍saḥ kati̱dhā sami̍ddhaḥ |
ya̱jñasya̍ tvā vi̱dathā̍ pṛccha̱matra̱ kati̱ hotā̍ra ṛtu̱śo ya̍janti
||23.57||कत्य॑स्य वि॒ष्ठाः कत्य॒क्षरा॑णि॒ कति॒ होमा॑सः कति॒धा समि॑द्धः ।
य॒ज्ञस्य॑ त्वा वि॒दथा॑ पृच्छ॒मत्र॒ कति॒ होता॑र ऋतु॒शो य॑जन्ति
ṣaḍa̍sya vi̱ṣṭhāḥ śa̱tama̱kṣarā̍ṇyaśī̱tirhomā̍: sa̱midho̍ ha ti̱sraḥ |
ya̱jñasya̍ te vi̱dathā̱ pra bra̍vīmi sa̱pta hotā̍ra ṛtu̱śo ya̍janti
||23.58||षड॑स्य वि॒ष्ठाः श॒तम॒क्षरा॑ण्यशी॒तिर्होमा॑: स॒मिधो॑ ह ति॒स्रः ।
य॒ज्ञस्य॑ ते वि॒दथा॒ प्र ब्र॑वीमि स॒प्त होता॑र ऋतु॒शो य॑जन्ति
ko a̱sya ve̍da̱ bhuva̍nasya̱ nābhi̱ṃ ko dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣam |
kaḥ sūrya̍sya veda bṛha̱to ja̱nitra̱ṃ ko ve̍da ca̱ndrama̍saṃ yato̱jāḥ
||23.59||को अ॒स्य वे॑द॒ भुव॑नस्य॒ नाभिं॒ को द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षम् ।
कः सूर्य॑स्य वेद बृह॒तो ज॒नित्रं॒ को वे॑द च॒न्द्रम॑सं यतो॒जाः
vedā̱hama̱sya bhuva̍nasya̱ nābhi̱ṃ veda̱ dyāvā̍pṛthi̱vī a̱ntari̍kṣam |
veda̱ sūrya̍sya bṛha̱to ja̱nitra̱matho̍ veda ca̱ndrama̍saṃ yato̱jāḥ
||23.60||वेदा॒हम॒स्य भुव॑नस्य॒ नाभिं॒ वेद॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षम् ।
वेद॒ सूर्य॑स्य बृह॒तो ज॒नित्र॒मथो॑ वेद च॒न्द्रम॑सं यतो॒जाः
pṛ̱cchāmi̍ tvā̱ para̱manta̍ṃ pṛthi̱vyāḥ pṛ̱cchāmi̱ yatra̱ bhuva̍nasya̱ nābhi̍: |
pṛ̱cchāmi̍ tvā̱ vṛṣṇo̱ aśva̍sya̱ reta̍: pṛ̱cchāmi̍ vā̱caḥ pa̍ra̱maṃ vyo̍ma
||23.61||पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ पर॒मन्तं॑ पृथि॒व्याः पृ॒च्छामि॒ यत्र॒ भुव॑नस्य॒ नाभि॑: ।
पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेत॑: पृ॒च्छामि॑ वा॒चः प॑र॒मं व्यो॑म
i̱yaṃ vedi̱: paro̱ anta̍: pṛthi̱vyā a̱yaṃ ya̱jño bhuva̍nasya̱ nābhi̍: |
a̱ya somo̱ vṛṣṇo̱ aśva̍sya̱ reto̍ bra̱hmāyaṃ vā̱caḥ pa̍ra̱maṃ vyo̍ma
||23.62||इ॒यं वेदि॒: परो॒ अन्त॑: पृथि॒व्या अ॒यं य॒ज्ञो भुव॑नस्य॒ नाभि॑: ।
अ॒यᳪ सोमो॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतो॑ ब्र॒ह्मायं वा॒चः प॑र॒मं व्यो॑म
su̱bhūḥ sva̍ya̱mbhūḥ pra̍tha̱mo'ntarma̍ha̱tya̱rṇa̱ve | da̱dhe ha̱ garbha̍mṛ̱tviya̱ṃ yato̍ jā̱taḥ pra̱jāpa̍tiḥ
||23.63||सु॒भूः स्व॑य॒म्भूः प्र॑थ॒मोऽन्तर्म॑ह॒त्य॒र्ण॒वे । द॒धे ह॒ गर्भ॑मृ॒त्वियं॒ यतो॑ जा॒तः प्र॒जाप॑तिः
hotā̍ yakṣatpra̱jāpa̍ti soma̍sya mahi̱mnaḥ | ju̱ṣatā̱ṃ piba̍tu̱ soma hota̱ryaja̍
||23.64||होता॑ यक्षत्प्र॒जाप॑ति॒ᳪ सोम॑स्य महि॒म्नः । जु॒षतां॒ पिब॑तु॒ सोम॒ᳪ होत॒र्यज॑
prajā̍pate̱ na tvade̱tānya̱nyo viśvā̍ rū̱pāṇi̱ pari̱ tā ba̍bhūva |
yatkā̍māste juhu̱mastanno̍ astu va̱ya syā̍ma̱ pata̍yo rayī̱ṇām
||23.65||प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यो विश्वा॑ रू॒पाणि॒ परि॒ ता ब॑भूव ।
यत्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्तु व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्