tatra ninyuḥ sthitā yatra gartā sā pitṛsaṃbhavā
sūta uvāca
atha te śabarā yatnādraktaṃ taddhaihayodbhavam ||
tatra ninyuḥ sthitā yatra gartā sā pitṛsaṃbhavā
||1||अथ ते शबरा यत्नाद्रक्तं तद्धैहयोद्भवम् ॥
तत्र निन्युः स्थिता यत्र गर्ता सा पितृसंभवा
bhārgavo'pi ca taṃ hatvā raktamādāya kṛtsnaśaḥ ||
tataḥ saṃpreṣayāmāsa yatra gartā'tha paitṛkī
||2||भार्गवोऽपि च तं हत्वा रक्तमादाय कृत्स्नशः ॥
ततः संप्रेषयामास यत्र गर्ताऽथ पैतृकी
na sa bālaṃ na vṛddhaṃ ca parityajati bhārgavaḥ ||
yauvanasthaṃ viśeṣeṇa garbhasthaṃ vātha kṣatriyam
||3||न स बालं न वृद्धं च परित्यजति भार्गवः ॥
यौवनस्थं विशेषेण गर्भस्थं वाथ क्षत्रियम्
svayaṃ jaghāna bhūpānsa teṣāṃ pārśve tathā parān ||
vidhvaṃsāyayati kruddhaḥ sainikaiśca samantataḥ
||4||स्वयं जघान भूपान्स तेषां पार्श्वे तथा परान् ॥
विध्वंसाययति क्रुद्धः सैनिकैश्च समन्ततः
tathaivāsṛkpragṛhṇāti gṛhṇāpayati cādarāt ||
teṣāṃ pārśvaistatastūrṇaṃ preṣayāmāsa tatra ca
||5||तथैवासृक्प्रगृह्णाति गृह्णापयति चादरात् ॥
तेषां पार्श्वैस्ततस्तूर्णं प्रेषयामास तत्र च
evaṃ niḥkṣatriyāṃ kṛtvā kṛtsnāṃ pṛthvīṃ bhṛgadvahaḥ ||
hāṭakeśvaraje kṣetre jagāma tadanantaram
||6||एवं निःक्षत्रियां कृत्वा कृत्स्नां पृथ्वीं भृगद्वहः ॥
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे जगाम तदनन्तरम्
tatastai rudhiraiḥ snātvā samādāya tilānbahūn ||
apasavyaṃ samādhāya pracakre pitṛtarpaṇam
||7||ततस्तै रुधिरैः स्नात्वा समादाय तिलान्बहून् ॥
अपसव्यं समाधाय प्रचक्रे पितृतर्पणम्
pratyakṣaṃ sarvaviprāṇāṃ tathānyeṣāṃ tapasvinām ||
pratijñāṃ pūrayitvā'tha viśokaḥ sa babhūva ha
||8||प्रत्यक्षं सर्वविप्राणां तथान्येषां तपस्विनाम् ॥
प्रतिज्ञां पूरयित्वाऽथ विशोकः स बभूव ह
tato niḥkṣatriye loke kṛtvā hayamakhaṃ ca saḥ ||
prāyacchatsakalāmurvīṃ brāhmaṇebhyaśca dakṣiṇām
||9||ततो निःक्षत्रिये लोके कृत्वा हयमखं च सः ॥
प्रायच्छत्सकलामुर्वीं ब्राह्मणेभ्यश्च दक्षिणाम्
atha labdhavarā viprāstamūcurbhṛgusattamam ||
nāsmadbhūmau tvayā stheyameko rājā yataḥ smṛtaḥ
||10||अथ लब्धवरा विप्रास्तमूचुर्भृगुसत्तमम् ॥
नास्मद्भूमौ त्वया स्थेयमेको राजा यतः स्मृतः
so'pi bāḍhamiti procya harṣeṇa mahatānvitaḥ ||
mahīparyaṃtamāsādya provācātha nadīpatim ||
āropya sumahaccāpamāgneyāstraṃ prayujya ca ||
triśikhāṃ bhrukuṭīṃ kṛtvā kopena mahatānvitaḥ
||2||सोऽपि बाढमिति प्रोच्य हर्षेण महतान्वितः ॥
महीपर्यंतमासाद्य प्रोवाचाथ नदीपतिम् ॥
आरोप्य सुमहच्चापमाग्नेयास्त्रं प्रयुज्य च ॥
त्रिशिखां भ्रुकुटीं कृत्वा कोपेन महतान्वितः
rāma uvāca
mayā niḥkṣatriyā bhūmiḥ kṛtā śailavanānvitā ||
brāhmaṇebhyastato dattā vājimedhe mahāmakhe
||3||मया निःक्षत्रिया भूमिः कृता शैलवनान्विता ॥
ब्राह्मणेभ्यस्ततो दत्ता वाजिमेधे महामखे
tasmāttvaṃ dehi me sthānaṃ kṛtvā'pasaraṇaṃ svayam ||
na hi dattvā grahī ṣyāmi viprebhyo medinīṃ punaḥ
||14||तस्मात्त्वं देहि मे स्थानं कृत्वाऽपसरणं स्वयम् ॥
न हि दत्त्वा ग्रही ष्यामि विप्रेभ्यो मेदिनीं पुनः
na karoṣyathavā vākyaṃ mamādya tvaṃ nadīpate ||
sthalarūpaṃ kariṣyāmi vahnyastrapariśoṣitam
||15||न करोष्यथवा वाक्यं ममाद्य त्वं नदीपते ॥
स्थलरूपं करिष्यामि वह्न्यस्त्रपरिशोषितम्
sūta uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā samudro bhayasaṃkulaḥ ||
apasāraṃ tataścakre yāvattasyābhivāṃchitam
||16||तस्य तद्वचनं श्रुत्वा समुद्रो भयसंकुलः ॥
अपसारं ततश्चक्रे यावत्तस्याभिवांछितम्
tataścakāra tatraiva vasatiṃ sa bhṛgūdvahaḥ ||
tapaścaryāsamāyuktaḥ piturvadhamanusmaran
||7||ततश्चकार तत्रैव वसतिं स भृगूद्वहः ॥
तपश्चर्यासमायुक्तः पितुर्वधमनुस्मरन्
tataḥ sarvānpulindāṃśca śavarānmedasaṃyutān ||
bhūmyante dhārayāmāsa parvateṣu sa bhārgavaḥ
||8||ततः सर्वान्पुलिन्दांश्च शवरान्मेदसंयुतान् ॥
भूम्यन्ते धारयामास पर्वतेषु स भार्गवः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye paraśurāmakṛtamahīdānapūrvakasamudrāpasāraṇavṛttāntavarṇanaṃnāmā ṣṭāṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ || 68 ||