मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Skandapurāṇam — Nāgarakhaṇḍaḥ, adhyāya 191

3
Nāgarakhaṇḍaḥ · 191

sūtaputra tvayā proktaṃ sāvitrī nāgatā ca yat

ṛṣaya ūcuḥ

sūtaputra tvayā proktaṃ sāvitrī nāgatā ca yat ||

kauṭilyena samāyuktairāhūtā vacanaistathā ||

pulastyena punaścaiva prasaktā gṛhakarmaṇi

||1||

सूतपुत्र त्वया प्रोक्तं सावित्री नागता च यत् ॥

कौटिल्येन समायुक्तैराहूता वचनैस्तथा ॥

पुलस्त्येन पुनश्चैव प्रसक्ता गृहकर्मणि

tatastu brahmaṇā kopādgāyatrī ca samāhṛtā ||

devairvipreśce sā'tīva śaṃsitā bhāryatāṃ gatā

||2||

ततस्तु ब्रह्मणा कोपाद्गायत्री च समाहृता ॥

देवैर्विप्रेश्चे साऽतीव शंसिता भार्यतां गता

sāvitrī ca kathaṃ jātā tāṃ jñātvā yajñamaṇḍape ||

patnīśālāṃ praviṣṭāṃ ca sarvaṃ no vistarādvada

||3||

सावित्री च कथं जाता तां ज्ञात्वा यज्ञमण्डपे ॥

पत्नीशालां प्रविष्टां च सर्वं नो विस्तराद्वद

sūta uvāca

sāvitrī vaśagaṃ kāṃtaṃ jñātvā viśvāsamāgatā ||

sthirā bhūtvā tadā sarvā devapatnīḥ samānayat

||4||

सावित्री वशगं कांतं ज्ञात्वा विश्वासमागता ॥

स्थिरा भूत्वा तदा सर्वा देवपत्नीः समानयत्

gaurī lakṣmīḥ śacī medhā tathā caivāpyarundhatī ||

svadhā svāhā tathā kītirbuddhiḥ puṣṭiḥ kṣamā dhṛtiḥ ||

tathā cānyāśca bahavo hyapsarobhiḥ samanvitāḥ

||5||

गौरी लक्ष्मीः शची मेधा तथा चैवाप्यरुन्धती ॥

स्वधा स्वाहा तथा कीतिर्बुद्धिः पुष्टिः क्षमा धृतिः ॥

तथा चान्याश्च बहवो ह्यप्सरोभिः समन्विताः

ghṛtācī menakā raṃbhā urvaśī ca tilottamā ||

apsarāṇāṃ gaṇāḥ sarve samājagmurdvijottamāḥ

||6||

घृताची मेनका रंभा उर्वशी च तिलोत्तमा ॥

अप्सराणां गणाः सर्वे समाजग्मुर्द्विजोत्तमाः

sā tābhiḥ sahitā devīpūrṇahastābhireva ca ||

saṃprahṛṣṭamanobhiśca prasthitā maṇḍapaṃ prati

||7||

सा ताभिः सहिता देवीपूर्णहस्ताभिरेव च ॥

संप्रहृष्टमनोभिश्च प्रस्थिता मण्डपं प्रति

vādyamāneṣu vādyeṣu gītadhvaniyuteṣu ca ||

gandharvāṇāṃ pramukhyānāṃ kinnarāṇāṃ viśeṣataḥ

||8||

वाद्यमानेषु वाद्येषु गीतध्वनियुतेषु च ॥

गन्धर्वाणां प्रमुख्यानां किन्नराणां विशेषतः

prasthitā sā mahābhāgā yāvattadyajñamaṇḍapam ||

tāvattasyāstadā cakṣuḥ prāsphuraddakṣiṇaṃ muhuḥ

||9||

प्रस्थिता सा महाभागा यावत्तद्यज्ञमण्डपम् ॥

तावत्तस्यास्तदा चक्षुः प्रास्फुरद्दक्षिणं मुहुः

apasavyaṃ mṛgāścakrustathānye'pi khagādayaḥ ||

viparyastena saṃyāti śabdānkurvaṃti cāsakṛt

||10||

अपसव्यं मृगाश्चक्रुस्तथान्येऽपि खगादयः ॥

विपर्यस्तेन संयाति शब्दान्कुर्वंति चासकृत्

dakṣiṇāni tathā'ṅgāni sphuramāṇāni vai muhuḥ ||

tasyā manasi saṃkṣobhaṃ janayati nirargalam

||11||

दक्षिणानि तथाऽङ्गानि स्फुरमाणानि वै मुहुः ॥

तस्या मनसि संक्षोभं जनयति निरर्गलम्

tāśca devastriyaḥ sarvā nṛtyaṃti ca hasaṃti ca ||

gāyaṃti ca yathotsāhaṃ tasyāḥ pārśve vyavasthitāḥ

||12||

ताश्च देवस्त्रियः सर्वा नृत्यंति च हसंति च ॥

गायंति च यथोत्साहं तस्याः पार्श्वे व्यवस्थिताः

na jānaṃti ca saṃkṣobhaṃ tathā śakunajaṃ hṛdi ||

anyonyasparddhayā sarvā gītanṛtyaparāyaṇāḥ

||13||

न जानंति च संक्षोभं तथा शकुनजं हृदि ॥

अन्योन्यस्पर्द्धया सर्वा गीतनृत्यपरायणाः

ahaṃpūrvamahaṃpūrvaṃ praviśāmi mahāmakhe ||

ityautsukyasamopetāstā gacchaṃti tadā pathi

||14||

अहंपूर्वमहंपूर्वं प्रविशामि महामखे ॥

इत्यौत्सुक्यसमोपेतास्ता गच्छंति तदा पथि

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgara khaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye sāvitryā yajñāgamanakālikotpātādyapaśakunodbhavavarṇanaṃnāmaikanavatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ || 191 ||