अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१५ बार्हस्पत्यो भरद्वाज: । इन्द्र: ।त्रिष्टुप् , १५ द्विपदा विराट् ।
पिबा॒ सोम॑म॒भि यमु॑ग्र॒ तर्द॑ ऊ॒र्वं गव्यं॒ महि॑ गृणा॒न इ॑न्द्र ।
वि यो धृ॑ष्णो॒ वधि॑षो वज्रहस्त॒ विश्वा॑ वृ॒त्रम॑मि॒त्रिया॒ शवो॑भिः
॥१॥pibā̱ soma̍ma̱bhi yamu̍gra̱ tarda̍ ū̱rvaṃ gavya̱ṃ mahi̍ gṛṇā̱na i̍ndra |
vi yo dhṛ̍ṣṇo̱ vadhi̍ṣo vajrahasta̱ viśvā̍ vṛ̱trama̍mi̱triyā̱ śavo̍bhiḥ
स ईं॑ पाहि॒ य ऋ॑जी॒षी तरु॑त्रो॒ यः शिप्र॑वान् वृष॒भो यो म॑ती॒नाम् ।
यो गो॑त्र॒भिद् व॑ज्र॒भृद् यो ह॑रि॒ष्ठाः स इ॑न्द्र चि॒त्राँ अ॒भि तृ॑न्धि॒ वाजा॑न्
॥२॥sa ī̍ṃ pāhi̱ ya ṛ̍jī̱ṣī taru̍tro̱ yaḥ śipra̍vān vṛṣa̱bho yo ma̍tī̱nām |
yo go̍tra̱bhid va̍jra̱bhṛd yo ha̍ri̱ṣṭhāḥ sa i̍ndra ci̱trām̐ a̱bhi tṛ̍ndhi̱ vājā̍n
ए॒वा पा॑हि प्र॒त्नथा॒ मन्द॑तु त्वा श्रु॒धि ब्रह्म॑ वावृ॒धस्वो॒त गी॒र्भिः ।
आ॒विः सूर्यं॑ कृणु॒हि पी॑पि॒हीषो॑ ज॒हि शत्रूँ॑र॒भि गा इ॑न्द्र तृन्धि
॥३॥e̱vā pā̍hi pra̱tnathā̱ manda̍tu tvā śru̱dhi brahma̍ vāvṛ̱dhasvo̱ta gī̱rbhiḥ |
ā̱viḥ sūrya̍ṃ kṛṇu̱hi pī̍pi̱hīṣo̍ ja̱hi śatrū̍m̐ra̱bhi gā i̍ndra tṛndhi
ते त्वा॒ मदा॑ बृ॒हदि॑न्द्र स्वधाव इ॒मे पी॒ता उ॑क्षयन्त द्यु॒मन्त॑म् ।
म॒हामनू॑नं त॒वसं॒ विभू॑तिं मत्स॒रासो॑ जर्हृषन्त प्र॒साह॑म्
॥४॥te tvā̱ madā̍ bṛ̱hadi̍ndra svadhāva i̱me pī̱tā u̍kṣayanta dyu̱manta̍m |
ma̱hāmanū̍naṃ ta̱vasa̱ṃ vibhū̍tiṃ matsa̱rāso̍ jarhṛṣanta pra̱sāha̍m
येभि॒: सूर्य॑मु॒षसं॑ मन्दसा॒नो ऽवा॑स॒योऽप॑ दृ॒ळ्हानि॒ दर्द्र॑त् ।
म॒हामद्रिं॒ परि॒ गा इ॑न्द्र॒ सन्तं॑ नु॒त्था अच्यु॑तं॒ सद॑स॒स्परि॒ स्वात्
॥५॥yebhi̱: sūrya̍mu̱ṣasa̍ṃ mandasā̱no 'vā̍sa̱yo'pa̍ dṛ̱l̤hāni̱ dardra̍t |
ma̱hāmadri̱ṃ pari̱ gā i̍ndra̱ santa̍ṃ nu̱tthā acyu̍ta̱ṃ sada̍sa̱spari̱ svāt
तव॒ क्रत्वा॒ तव॒ तद् दं॒सना॑भिरा॒मासु॑ प॒क्वं शच्या॒ नि दी॑धः ।
और्णो॒र्दुर॑ उ॒स्रिया॑भ्यो॒ वि दृ॒ळ्होदू॒र्वाद् गा अ॑सृजो॒ अङ्गि॑रस्वान्
॥६॥tava̱ kratvā̱ tava̱ tad da̱ṃsanā̍bhirā̱māsu̍ pa̱kvaṃ śacyā̱ ni dī̍dhaḥ |
aurṇo̱rdura̍ u̱sriyā̍bhyo̱ vi dṛ̱l̤hodū̱rvād gā a̍sṛjo̱ aṅgi̍rasvān
प॒प्राथ॒ क्षां महि॒ दंसो॒ व्यु१र्वीमुप॒ द्यामृ॒ष्वो बृ॒हदि॑न्द्र स्तभायः ।
अधा॑रयो॒ रोद॑सी दे॒वपु॑त्रे प्र॒त्ने मा॒तरा॑ य॒ह्वी ऋ॒तस्य॑
॥७॥pa̱prātha̱ kṣāṃ mahi̱ daṃso̱ vyu1rvīmupa̱ dyāmṛ̱ṣvo bṛ̱hadi̍ndra stabhāyaḥ |
adhā̍rayo̱ roda̍sī de̱vapu̍tre pra̱tne mā̱tarā̍ ya̱hvī ṛ̱tasya̍
अध॑ त्वा॒ विश्वे॑ पु॒र इ॑न्द्र दे॒वा एकं॑ त॒वसं॑ दधिरे॒ भरा॑य ।
अदे॑वो॒ यद॒भ्यौहि॑ष्ट दे॒वान् त्स्व॑र्षाता वृणत॒ इन्द्र॒मत्र॑
॥८॥adha̍ tvā̱ viśve̍ pu̱ra i̍ndra de̱vā eka̍ṃ ta̱vasa̍ṃ dadhire̱ bharā̍ya |
ade̍vo̱ yada̱bhyauhi̍ṣṭa de̱vān tsva̍rṣātā vṛṇata̱ indra̱matra̍
अध॒ द्यौश्चि॑त् ते॒ अप॒ सा नु वज्रा॑द् द्वि॒तान॑मद् भि॒यसा॒ स्वस्य॑ म॒न्योः ।
अहिं॒ यदिन्द्रो॑ अ॒भ्योह॑सानं॒ नि चि॑द् वि॒श्वायु॑: श॒यथे॑ ज॒घान॑
॥९॥adha̱ dyauści̍t te̱ apa̱ sā nu vajrā̍d dvi̱tāna̍mad bhi̱yasā̱ svasya̍ ma̱nyoḥ |
ahi̱ṃ yadindro̍ a̱bhyoha̍sāna̱ṃ ni ci̍d vi̱śvāyu̍: śa̱yathe̍ ja̱ghāna̍
अध॒ त्वष्टा॑ ते म॒ह उ॑ग्र॒ वज्रं॑ स॒हस्र॑भृष्टिं ववृतच्छ॒ताश्रि॑म् ।
निका॑मम॒रम॑णसं॒ येन॒ नव॑न्त॒महिं॒ सं पि॑णगृजीषिन्
॥१०॥adha̱ tvaṣṭā̍ te ma̱ha u̍gra̱ vajra̍ṃ sa̱hasra̍bhṛṣṭiṃ vavṛtaccha̱tāśri̍m |
nikā̍mama̱rama̍ṇasa̱ṃ yena̱ nava̍nta̱mahi̱ṃ saṃ pi̍ṇagṛjīṣin
वर्धा॒न् यं विश्वे॑ म॒रुत॑: स॒जोषा॒: पच॑च्छ॒तं म॑हि॒षाँ इ॑न्द्र॒ तुभ्य॑म् ।
पू॒षा विष्णु॒स्त्रीणि॒ सरां॑सि धावन् वृत्र॒हणं॑ मदि॒रमं॒शुम॑स्मै
॥११॥vardhā̱n yaṃ viśve̍ ma̱ruta̍: sa̱joṣā̱: paca̍ccha̱taṃ ma̍hi̱ṣām̐ i̍ndra̱ tubhya̍m |
pū̱ṣā viṣṇu̱strīṇi̱ sarā̍ṃsi dhāvan vṛtra̱haṇa̍ṃ madi̱rama̱ṃśuma̍smai
आ क्षोदो॒ महि॑ वृ॒तं न॒दीनां॒ परि॑ष्ठितमसृज ऊ॒र्मिम॒पाम् ।
तासा॒मनु॑ प्र॒वत॑ इन्द्र॒ पन्थां॒ प्रार्द॑यो॒ नीची॑र॒पस॑: समु॒द्रम्
॥१२॥ā kṣodo̱ mahi̍ vṛ̱taṃ na̱dīnā̱ṃ pari̍ṣṭhitamasṛja ū̱rmima̱pām |
tāsā̱manu̍ pra̱vata̍ indra̱ panthā̱ṃ prārda̍yo̱ nīcī̍ra̱pasa̍: samu̱dram
ए॒वा ता विश्वा॑ चकृ॒वांस॒मिन्द्रं॑ म॒हामु॒ग्रम॑जु॒र्यं स॑हो॒दाम् ।
सु॒वीरं॑ त्वा स्वायु॒धं सु॒वज्र॒मा ब्रह्म॒ नव्य॒मव॑से ववृत्यात्
॥१३॥e̱vā tā viśvā̍ cakṛ̱vāṃsa̱mindra̍ṃ ma̱hāmu̱grama̍ju̱ryaṃ sa̍ho̱dām |
su̱vīra̍ṃ tvā svāyu̱dhaṃ su̱vajra̱mā brahma̱ navya̱mava̍se vavṛtyāt
स नो॒ वाजा॑य॒ श्रव॑स इ॒षे च॑ रा॒ये धे॑हि द्यु॒मत॑ इन्द्र॒ विप्रा॑न् ।
भ॒रद्वा॑जे नृ॒वत॑ इन्द्र सू॒रीन् दि॒वि च॑ स्मैधि॒ पार्ये॑ न इन्द्र
॥१४॥sa no̱ vājā̍ya̱ śrava̍sa i̱ṣe ca̍ rā̱ye dhe̍hi dyu̱mata̍ indra̱ viprā̍n |
bha̱radvā̍je nṛ̱vata̍ indra sū̱rīn di̱vi ca̍ smaidhi̱ pārye̍ na indra
अ॒या वाजं॑ दे॒वहि॑तं सनेम॒ मदे॑म श॒तहि॑माः सु॒वीरा॑:
॥१५॥a̱yā vāja̍ṃ de̱vahi̍taṃ sanema̱ made̍ma śa̱tahi̍māḥ su̱vīrā̍: