अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
११ गाथिनो विश्वामित्रः। अग्निः। त्रिष्टुप्।
प्र य आ॒रुः शि॑तिपृ॒ष्ठस्य॑ धा॒सेरा मा॒तरा॑ विविशुः स॒प्त वाणी॑: ।
प॒रि॒क्षिता॑ पि॒तरा॒ सं च॑रेते॒ प्र स॑र्स्राते दी॒र्घमायु॑: प्र॒यक्षे॑
॥१॥pra ya ā̱ruḥ śi̍tipṛ̱ṣṭhasya̍ dhā̱serā mā̱tarā̍ viviśuḥ sa̱pta vāṇī̍: |
pa̱ri̱kṣitā̍ pi̱tarā̱ saṃ ca̍rete̱ pra sa̍rsrāte dī̱rghamāyu̍: pra̱yakṣe̍
दि॒वक्ष॑सो धे॒नवो॒ वृष्णो॒ अश्वा॑ दे॒वीरा त॑स्थौ॒ मधु॑म॒द् वह॑न्तीः ।
ऋ॒तस्य॑ त्वा॒ सद॑सि क्षेम॒यन्तं॒ पर्येका॑ चरति वर्त॒निं गौः
॥२॥di̱vakṣa̍so dhe̱navo̱ vṛṣṇo̱ aśvā̍ de̱vīrā ta̍sthau̱ madhu̍ma̱d vaha̍ntīḥ |
ṛ̱tasya̍ tvā̱ sada̍si kṣema̱yanta̱ṃ paryekā̍ carati varta̱niṃ gauḥ
आ सी॑मरोहत् सु॒यमा॒ भव॑न्ती॒: पति॑श्चिकि॒त्वान् र॑यि॒विद् र॑यी॒णाम् ।
प्र नील॑पृष्ठो अत॒सस्य॑ धा॒सेस्ता अ॑वासयत् पुरु॒धप्र॑तीकः
॥३॥ā sī̍marohat su̱yamā̱ bhava̍ntī̱: pati̍ściki̱tvān ra̍yi̱vid ra̍yī̱ṇām |
pra nīla̍pṛṣṭho ata̱sasya̍ dhā̱sestā a̍vāsayat puru̱dhapra̍tīkaḥ
महि॑ त्वा॒ष्ट्रमू॒र्जय॑न्तीरजु॒र्यं स्त॑भू॒यमा॑नं व॒हतो॑ वहन्ति ।
व्यङ्गे॑भिर्दिद्युता॒नः स॒धस्थ॒ एका॑मिव॒ रोद॑सी॒ आ वि॑वेश
॥४॥mahi̍ tvā̱ṣṭramū̱rjaya̍ntīraju̱ryaṃ sta̍bhū̱yamā̍naṃ va̱hato̍ vahanti |
vyaṅge̍bhirdidyutā̱naḥ sa̱dhastha̱ ekā̍miva̱ roda̍sī̱ ā vi̍veśa
जा॒नन्ति॒ वृष्णो॑ अरु॒षस्य॒ शेव॑मु॒त ब्र॒ध्नस्य॒ शास॑ने रणन्ति ।
दि॒वो॒रुच॑: सु॒रुचो॒ रोच॑माना॒ इळा॒ येषां॒ गण्या॒ माहि॑ना॒ गीः
॥५॥jā̱nanti̱ vṛṣṇo̍ aru̱ṣasya̱ śeva̍mu̱ta bra̱dhnasya̱ śāsa̍ne raṇanti |
di̱vo̱ruca̍: su̱ruco̱ roca̍mānā̱ il̤ā̱ yeṣā̱ṃ gaṇyā̱ māhi̍nā̱ gīḥ
उ॒तो पि॒तृभ्यां॑ प्र॒विदानु॒ घोषं॑ म॒हो म॒हद्भ्या॑मनयन्त शू॒षम् ।
उ॒क्षा ह॒ यत्र॒ परि॒ धान॑म॒क्तोरनु॒ स्वं धाम॑ जरि॒तुर्व॒वक्ष॑
॥६॥u̱to pi̱tṛbhyā̍ṃ pra̱vidānu̱ ghoṣa̍ṃ ma̱ho ma̱hadbhyā̍manayanta śū̱ṣam |
u̱kṣā ha̱ yatra̱ pari̱ dhāna̍ma̱ktoranu̱ svaṃ dhāma̍ jari̱turva̱vakṣa̍
अ॒ध्व॒र्युभि॑: प॒ञ्चभि॑: स॒प्त विप्रा॑: प्रि॒यं र॑क्षन्ते॒ निहि॑तं प॒दं वेः ।
प्राञ्चो॑ मदन्त्यु॒क्षणो॑ अजु॒र्या दे॒वा दे॒वाना॒मनु॒ हि व्र॒ता गुः
॥७॥a̱dhva̱ryubhi̍: pa̱ñcabhi̍: sa̱pta viprā̍: pri̱yaṃ ra̍kṣante̱ nihi̍taṃ pa̱daṃ veḥ |
prāñco̍ madantyu̱kṣaṇo̍ aju̱ryā de̱vā de̱vānā̱manu̱ hi vra̱tā guḥ
दैव्या॒ होता॑रा प्रथ॒मा न्यृ॑ञ्जे स॒प्त पृ॒क्षास॑: स्व॒धया॑ मदन्ति ।
ऋ॒तं शंस॑न्त ऋ॒तमित् त आ॑हु॒रनु॑ व्र॒तं व्र॑त॒पा दीध्या॑नाः
॥८॥daivyā̱ hotā̍rā pratha̱mā nyṛ̍ñje sa̱pta pṛ̱kṣāsa̍: sva̱dhayā̍ madanti |
ṛ̱taṃ śaṃsa̍nta ṛ̱tamit ta ā̍hu̱ranu̍ vra̱taṃ vra̍ta̱pā dīdhyā̍nāḥ
वृ॒षा॒यन्ते॑ म॒हे अत्या॑य पू॒र्वीर्वृष्णे॑ चि॒त्राय॑ र॒श्मय॑: सुया॒माः ।
देव॑ होतर्म॒न्द्रत॑रश्चिकि॒त्वान् म॒हो दे॒वान् रोद॑सी॒ एह व॑क्षि
॥९॥vṛ̱ṣā̱yante̍ ma̱he atyā̍ya pū̱rvīrvṛṣṇe̍ ci̱trāya̍ ra̱śmaya̍: suyā̱māḥ |
deva̍ hotarma̱ndrata̍raściki̱tvān ma̱ho de̱vān roda̍sī̱ eha va̍kṣi
पृ॒क्षप्र॑यजो द्रविणः सु॒वाच॑: सुके॒तव॑ उ॒षसो॑ रे॒वदू॑षुः ।
उ॒तो चि॑दग्ने महि॒ना पृ॑थि॒व्याः कृ॒तं चि॒देन॒: सं म॒हे द॑शस्य
॥१०॥pṛ̱kṣapra̍yajo draviṇaḥ su̱vāca̍: suke̱tava̍ u̱ṣaso̍ re̱vadū̍ṣuḥ |
u̱to ci̍dagne mahi̱nā pṛ̍thi̱vyāḥ kṛ̱taṃ ci̱dena̱: saṃ ma̱he da̍śasya
इळा॑मग्ने पुरु॒दंसं॑ स॒निं गोः श॑श्वत्त॒मं हव॑मानाय साध ।
स्यान्न॑: सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावाग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू॑त्व॒स्मे
॥११॥il̤ā̍magne puru̱daṃsa̍ṃ sa̱niṃ goḥ śa̍śvatta̱maṃ hava̍mānāya sādha |
syānna̍: sū̱nustana̍yo vi̱jāvāgne̱ sā te̍ suma̱tirbhū̍tva̱sme