अध्ययनम्
- अनुक्रमणिका
- मूलम्
१३ गाथिनो विश्वामित्रः, ४, ६, ८, १० नद्यः ऋषिकाः। नद्यः, ४, ८, १० विश्वामित्रः, ६, ७ इन्द्रः। त्रिष्टुप्, १३ अनुष्टुप् ।
प्र पर्व॑तानामुश॒ती उ॒पस्था॒दश्वे॑ इव॒ विषि॑ते॒ हास॑माने ।
गावे॑व शु॒भ्रे मा॒तरा॑ रिहा॒णे विपा॑ट् छुतु॒द्री पय॑सा जवेते
॥१॥pra parva̍tānāmuśa̱tī u̱pasthā̱daśve̍ iva̱ viṣi̍te̱ hāsa̍māne |
gāve̍va śu̱bhre mā̱tarā̍ rihā̱ṇe vipā̍ṭ chutu̱drī paya̍sā javete
इन्द्रे॑षिते प्रस॒वं भिक्ष॑माणे॒ अच्छा॑ समु॒द्रं र॒थ्ये॑व याथः ।
स॒मा॒रा॒णे ऊ॒र्मिभि॒: पिन्व॑माने अ॒न्या वा॑म॒न्यामप्ये॑ति शुभ्रे
॥२॥indre̍ṣite prasa̱vaṃ bhikṣa̍māṇe̱ acchā̍ samu̱draṃ ra̱thye̍va yāthaḥ |
sa̱mā̱rā̱ṇe ū̱rmibhi̱: pinva̍māne a̱nyā vā̍ma̱nyāmapye̍ti śubhre
अच्छा॒ सिन्धुं॑ मा॒तृत॑मामयासं॒ विपा॑शमु॒र्वीं सु॒भगा॑मगन्म ।
व॒त्समि॑व मा॒तरा॑ संरिहा॒णे स॑मा॒नं योनि॒मनु॑ सं॒चर॑न्ती
॥३॥acchā̱ sindhu̍ṃ mā̱tṛta̍māmayāsa̱ṃ vipā̍śamu̱rvīṃ su̱bhagā̍maganma |
va̱tsami̍va mā̱tarā̍ saṃrihā̱ṇe sa̍mā̱naṃ yoni̱manu̍ sa̱ṃcara̍ntī
ए॒ना व॒यं पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒ अनु॒ योनिं॑ दे॒वकृ॑तं॒ चर॑न्तीः ।
न वर्त॑वे प्रस॒वः सर्ग॑तक्तः किं॒युर्विप्रो॑ न॒द्यो॑ जोहवीति
॥४॥e̱nā va̱yaṃ paya̍sā̱ pinva̍mānā̱ anu̱ yoni̍ṃ de̱vakṛ̍ta̱ṃ cara̍ntīḥ |
na varta̍ve prasa̱vaḥ sarga̍taktaḥ ki̱ṃyurvipro̍ na̱dyo̍ johavīti
रम॑ध्वं मे॒ वच॑से सो॒म्याय॒ ऋता॑वरी॒रुप॑ मुहू॒र्तमेवै॑: ।
प्र सिन्धु॒मच्छा॑ बृह॒ती म॑नी॒षा ऽव॒स्युर॑ह्वे कुशि॒कस्य॑ सू॒नुः
॥५॥rama̍dhvaṃ me̱ vaca̍se so̱myāya̱ ṛtā̍varī̱rupa̍ muhū̱rtamevai̍: |
pra sindhu̱macchā̍ bṛha̱tī ma̍nī̱ṣā 'va̱syura̍hve kuśi̱kasya̍ sū̱nuḥ
इन्द्रो॑ अ॒स्माँ अ॑रद॒द् वज्र॑बाहु॒रपा॑हन् वृ॒त्रं प॑रि॒धिं न॒दीना॑म् ।
दे॒वो॑ऽनयत् सवि॒ता सु॑पा॒णिस्तस्य॑ व॒यं प्र॑स॒वे या॑म उ॒र्वीः
॥६॥indro̍ a̱smām̐ a̍rada̱d vajra̍bāhu̱rapā̍han vṛ̱traṃ pa̍ri̱dhiṃ na̱dīnā̍m |
de̱vo̍'nayat savi̱tā su̍pā̱ṇistasya̍ va̱yaṃ pra̍sa̱ve yā̍ma u̱rvīḥ
प्र॒वाच्यं॑ शश्व॒धा वी॒र्यं१ तदिन्द्र॑स्य॒ कर्म॒ यदहिं॑ विवृ॒श्चत् ।
वि वज्रे॑ण परि॒षदो॑ जघा॒नाऽऽय॒न्नापोऽय॑नमि॒च्छमा॑नाः
॥७॥pra̱vācya̍ṃ śaśva̱dhā vī̱ryaṃ1 tadindra̍sya̱ karma̱ yadahi̍ṃ vivṛ̱ścat |
vi vajre̍ṇa pari̱ṣado̍ jaghā̱nā''ya̱nnāpo'ya̍nami̱cchamā̍nāḥ
ए॒तद् वचो॑ जरित॒र्मापि॑ मृष्ठा॒ आ यत् ते॒ घोषा॒नुत्त॑रा यु॒गानि॑ ।
उ॒क्थेषु॑ कारो॒ प्रति॑ नो जुषस्व॒ मा नो॒ नि क॑: पुरुष॒त्रा नम॑स्ते
॥८॥e̱tad vaco̍ jarita̱rmāpi̍ mṛṣṭhā̱ ā yat te̱ ghoṣā̱nutta̍rā yu̱gāni̍ |
u̱ktheṣu̍ kāro̱ prati̍ no juṣasva̱ mā no̱ ni ka̍: puruṣa̱trā nama̍ste
ओ षु स्व॑सारः का॒रवे॑ शृणोत य॒यौ वो॑ दू॒रादन॑सा॒ रथे॑न ।
नि षू न॑मध्वं॒ भव॑ता सुपा॒रा अ॑धोअ॒क्षाः सि॑न्धवः स्रो॒त्याभि॑:
॥९॥o ṣu sva̍sāraḥ kā̱rave̍ śṛṇota ya̱yau vo̍ dū̱rādana̍sā̱ rathe̍na |
ni ṣū na̍madhva̱ṃ bhava̍tā supā̱rā a̍dhoa̱kṣāḥ si̍ndhavaḥ sro̱tyābhi̍:
आ ते॑ कारो शृणवामा॒ वचां॑सि य॒याथ॑ दू॒रादन॑सा॒ रथे॑न ।
नि ते॑ नंसै पीप्या॒नेव॒ योषा॒ मर्या॑येव क॒न्या॑ शश्व॒चै ते॑
॥१०॥ā te̍ kāro śṛṇavāmā̱ vacā̍ṃsi ya̱yātha̍ dū̱rādana̍sā̱ rathe̍na |
ni te̍ naṃsai pīpyā̱neva̱ yoṣā̱ maryā̍yeva ka̱nyā̍ śaśva̱cai te̍
यद॒ङ्ग त्वा॑ भर॒ताः सं॒तरे॑युर्ग॒व्यन् ग्राम॑ इषि॒त इन्द्र॑जूतः ।
अर्षा॒दह॑ प्रस॒वः सर्ग॑तक्त॒ आ वो॑ वृणे सुम॒तिं य॒ज्ञिया॑नाम्
॥११॥yada̱ṅga tvā̍ bhara̱tāḥ sa̱ṃtare̍yurga̱vyan grāma̍ iṣi̱ta indra̍jūtaḥ |
arṣā̱daha̍ prasa̱vaḥ sarga̍takta̱ ā vo̍ vṛṇe suma̱tiṃ ya̱jñiyā̍nām
अता॑रिषुर्भर॒ता ग॒व्यव॒: समभ॑क्त॒ विप्र॑: सुम॒तिं न॒दीना॑म् ।
प्र पि॑न्वध्वमि॒षय॑न्तीः सु॒राधा॒ आ व॒क्षणा॑: पृ॒णध्वं॑ या॒त शीभ॑म्
॥१२॥atā̍riṣurbhara̱tā ga̱vyava̱: samabha̍kta̱ vipra̍: suma̱tiṃ na̱dīnā̍m |
pra pi̍nvadhvami̱ṣaya̍ntīḥ su̱rādhā̱ ā va̱kṣaṇā̍: pṛ̱ṇadhva̍ṃ yā̱ta śībha̍m
उद् व॑ ऊ॒र्मिः शम्या॑ ह॒न्त्वापो॒ योक्त्रा॑णि मुञ्चत ।
मादु॑ष्कृतौ॒ व्ये॑नसा॒ ऽघ्न्यौ शून॒मार॑ताम्
॥१३॥ud va̍ ū̱rmiḥ śamyā̍ ha̱ntvāpo̱ yoktrā̍ṇi muñcata |
mādu̍ṣkṛtau̱ vye̍nasā̱ 'ghnyau śūna̱māra̍tām