धर्मदत्तेतिहासकथनम्
पृथुरुवाच
यदूर्जव्रतिनः पुंसः फलं महदुदादृतम् ॥
तत्पुनर्ब्रूहि माहात्म्यं केन चीर्णमिदं शुभम्
॥१॥नारद उवाच
आसीत्सह्याद्रिविषये करवीरपुरे पुरा ॥
ब्राह्मणो धर्मवित्कश्चिद्धर्मदत्तेति विश्रुतः
॥२॥विष्णुव्रतकरः सम्यग्विष्णुपूजारतः सदा ॥
कदाचित्कार्तिके मासि हरिजागरणाय सः
॥३॥रात्र्यां तुर्यावशेषायां जगाम हरिमन्दिरम् ॥
हरिपूजोपकरणान्प्रगृह्य व्रजता तदा
॥४॥तेन दृष्टा समायाता राक्षसी भीमदर्शना ॥
तां दृष्ट्वा भयवित्रस्तः कंपितावयवस्तदा
॥५॥पूजोपकरणैः सर्वैः पयोभिश्चाहनद्भयात् ॥
संस्मृत्य तद्धरेर्नाम तुलसीयुक्तवारिणा ॥
तेन वै हतमात्रे तु पापं तस्या ह्यगाल्लयम्
॥६॥अथ संस्मृत्य सा पूर्वजन्मकर्मविपाकजाम् ॥
स्वां दशामब्रवीद्विप्रं दंडवच्च प्रणम्य वै
॥७॥कलहोवाच
पूर्वकर्मविपाकेन दशामेतां गतास्म्यहम् ॥
तत्कथं नु पुनर्विप्र प्रयास्याम्युत्तमां गतिम्
॥८॥नारद उवाच
तां दृष्ट्वा प्रणतां सम्यग्वदमानां स्वकर्म तत् ॥
अतीव विस्मितो विप्रस्तदा वचनमब्रवीत्
॥९॥धर्मदत्त उवाच
केन कर्मविपाकेन त्वं दशामीदृशीं गता ॥
कुत्रत्या का च किं शीला तत्सर्वं कथयस्व मे
॥१०॥कलहोवाच
सौराष्ट्रनगरे ब्रह्मन्भिक्षुर्नामाऽभवद्द्विजः ॥
तस्याहं गृहिणी पूर्वं कलहाख्याऽतिनिष्ठुरा
॥११॥न कदाचिन्मया भर्तुर्वचसाऽपि शुभं कृतम् ॥
नाऽर्पितं तस्य मिष्टान्नं भर्तुर्वचनशीलया
॥१२॥कलहप्रियया नित्यं मयोद्विग्नमना यदा ॥
परिणेतुं यदाऽन्यां स मतिं चक्रे पतिर्मम
॥१३॥ततो गरं समादाय प्राणास्त्यक्ता मया द्विज ॥
अथ बद्ध्वा बध्यमानां मां निन्युर्यमकिंकराः
॥१४॥यमश्च मां तदा दृष्ट्वा चित्रगुप्तमपृच्छत
॥१५॥यम उवाच
अनया किं कृतं कर्म चित्रगुप्त विलोकय ॥
प्राप्नोत्वेषा च तत्कर्म शुभं वा यदि वाऽशुभम्
॥१६॥कलहोवाच
चित्रगुप्तस्तदा वाक्यं भर्त्सयन्मामुवाच सः ॥
चित्रगुप्त उवाच ॥
अनया तु कृतं कर्म शुभं किंचिन्न विद्यते
॥१७॥मिष्टान्नं भुंजमानेयं न भर्तरि तदर्पितम् ॥
अतश्च वल्गुलीयोन्यां स्वविष्ठादाऽवतिष्ठतु
॥१८॥भर्तुर्द्वेषात्तदाप्येषा नित्यं कलहकारिणी ॥
विष्ठादां सूकरीं योनिं तस्मात्तिष्ठत्वियं हरे
॥१९॥पाकभांडे सदा भुंक्ते भुंक्ते चैका यतस्ततः ॥
तस्मादेषा बिडाल्यस्तु स्वजाताऽपत्यभक्षिणी
॥२०॥भर्तारमपि चोद्दिश्य ह्यात्मघातः कृतोऽनया ॥
तस्मात्प्रेतशरीरेऽपि तिष्ठत्वेकाऽतिनिंदिता
॥२१॥अतश्चैषा मरुद्देशं प्रापितव्या भटैरियम् ॥
तत्र प्रेतशरीरस्था चिरं तिष्ठत्वियं ततः
॥२२॥ऊर्ध्वं योनित्रयं चैषा भुनक्त्वशुभकारिणी
॥२३॥कलहोवाच
साहं पंचशताब्दानि प्रेतदेहे स्थिता किल ॥
क्षुतृड्भ्यां पीडिताऽऽविश्य शरीरं वणिजस्य च ॥
आयाता दक्षिणं देशं कृष्णावेण्योश्च संगमम्
॥२४॥तत्तीरं संश्रिता यावत्तावत्तस्य शरीरतः ॥
शिवविष्णुगणैर्दूरमपकृष्टा बलादहम्
॥२५॥ततः क्षुत्क्षामया दृष्टो मया हि त्वं द्विजोत्तम ॥
त्वद्धस्ततुलसीवारिसंसर्गगतपापया
॥२६॥तत्कृत्यं कुरु विप्रेंद्र कथं मुक्तिमियाम्यहम् ॥
योनित्रयादग्रभवादस्माच्च प्रेतदेहतः
॥२७॥इत्थं विचिंत्य कलहावचनं द्विजाग्र्यस्तत्कर्मपाकभयविस्मयदुःखयुक्तः ॥
तद्ग्लानिदर्शनकृपाचलचित्तवृत्ति ध्यात्वा चिरं स वचनं निजगाद दुःखात्
॥२८॥इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां द्वितीये वैष्णवखण्डे कार्तिकमासमाहात्म्ये धर्मदत्तेतिहासकथनंनाम चतुर्विंशोऽध्यायः ॥ २४ ॥