तत्र स्कंदसरो नाम सरस्सागरसन्निभम्
सूत उवाच
तत्र स्कंदसरो नाम सरस्सागरसन्निभम् ।
अमृतस्वादुशिशिरस्वच्छा गाधलघूदकम्
॥१॥समंततः संघटितं स्फटिको पलसंचयैः ।
सर्वर्तुकुसुमैः फुल्लैश्छादिताखिलदिङ्मुखम्
॥२॥शैवलैरुत्पलैः पद्मैः कुमुदैस्तारकोपमैः ।
तरंगैरभ्रसंकाशैराकाशमिव भूमिगम्
॥३॥सुखावतरणारोहैः स्थलैर्नीलशिलामयैः ।
सोपानमार्गौ रुचिरैश्शोभमानाष्टदिङ्मुखम्
॥४॥तत्रावतीर्णैश्च यथा तत्रोत्तीर्णश्च भूयसा ।
स्नातैः सितोपवीतैश्च शुक्लाकौपीनवल्कलैः
॥५॥जटाशिखायनैर्मुंडैस्त्रिपुंड्रकृतमंडनैः ।
विरागविवशस्मेरमुखैर्मुनिकुमारकैः
॥६॥घटैः कमलिनीपत्रपुटैश्च कलशैः शिवैः ।
कमण्डलुभिरन्यैश्च तादृशैः करकादिभिः
॥७॥आत्मार्थं च परार्थं च देवतार्थं विशेषतः ।
आनीयमानसलिलमात्तपुष्पं च नित्यशः
॥८॥अंतर्जलशिलारूढैर्नीचानां स्पर्शशंकया ।
आचारवद्भिर्मुनिभिः कृतभस्मांगधूसरैः
॥९॥इतस्ततो ऽप्सु मज्जद्भिरिष्टशिष्टैः शिलागतैः ।
तिलैश्च साक्षतैः पुष्पैस्त्यक्तदर्भपवित्रकैः
॥१०॥देवाद्यमृषिमध्यं च निर्वर्त्य पितृतर्पणम् ।
निवेदयेदभिज्ञेभ्यो नित्यस्नानगतान् द्विजान्
॥११॥स्थानेस्थाने कृतानेकबलिपुष्पसमीरणैः ।
सौरार्घ्यपूर्वं कुर्वद्भिःस्थंडलेभ्यर्चनादिकम्
॥१२॥क्वचिन्निमज्जदुन्मज्जत्प्रस्रस्तगजयूथपम् ।
क्वचिच्च तृषयायातमृगीमृगतुरंगमम्
॥१३॥क्वचित्पीतजनोत्तीर्णमयूरवरवारणम् ।
क्वचित्कृततटाघातवृषप्रतिवृषोज्ज्वलम्
॥१४॥क्वचित्कारंडवरवैः क्वचित्सारसकूजितैः ।
क्वचिच्च कोकनिनदैः क्वचिद्भ्रमरगीतिभिः
॥१५॥स्नानपानादिकरणैः स्वसंपद्द्रुमजीविभिः ।
प्रणयात्प्राणिभिस्तैस्तैर्भाषमाणमिवासकृत्
॥१६॥कूलशाखिशिखालीनकोकिलाकुलकूजितैः ।
आतपोपहतान्सर्वान्नामंत्रयदिवानिशम्
॥१७॥उत्तरे तस्य सरसस्तीरे कल्पतरोरधः ।
वेद्यां वज्रशिलामय्यां मृदुले मृगचर्मणि
॥१८॥सनत्कुमारमासीनं शश्वद्बालवपुर्धरम् ।
तत्कालमात्रोपरतं समाधेरचलात्मनः
॥१९॥उपास्यमानं मुनिभिर्योगींद्रैरपि पूजितम् ।
ददृशुर्नैमिषेयास्ते प्रणताश्चोपतस्थिरे
॥२०॥यावत्पृष्टवते तस्मै प्रोचुः स्वागतकारणम् ।
तुमुलः शुश्रुवे तावद्दिवि दुंदुभिनिस्वनः
॥२१॥ददृशे तत्क्षणे तस्मिन्विमानं भानुसन्निभम् ।
गणेश्वरैरसंख्येयैः संवृतं च समंततः
॥२२॥अप्सरोगणसंकीर्णं रुद्रकन्याभिरावृतम् ।
मृदंगमुरजोद्घुष्टं वेणुवीणारवान्वितम्
॥२३॥चित्ररत्नवितानाढ्यं मुक्तादामविराजितम् ।
मुनिभिस्सिद्धगंधर्वैर्यक्षचारणकिन्नरैः
॥२४॥नृत्यद्भिश्चैव गायद्भिर्वादयद्भिश्च संवृतम् ।
वीरगोवृषचिह्नेन विद्रमद्रुमयष्टिना
॥२५॥कृतगोपुरसत्कारं केतुना मान्यहेतुना ।
तस्य मध्ये विमानस्य चामरद्वितयांतरे
॥२६॥छत्त्रस्य मणिदंडस्य चंद्रस्येव शुचेरधः ।
दिव्यसिंहासनारूढं देव्या सुयशया सह
॥२७॥श्रिया च वपुषा चैव त्रिभिश्चापि विलोचनैः ।
प्राकारैरभिकृत्यानां प्रत्यभिज्ञापकं प्रभोः
॥२८॥अविलंघ्य जगत्कर्तुराज्ञापनमिवागतम् ।
सर्वानुग्रहणं शंभोः साक्षादिव पुरःस्थितम्
॥२९॥शिलादतनयं साक्षाच्छ्रीमच्छूलवरायुधम् ।
विश्वेश्वरगणाध्यक्षं विश्वेश्वरमिवापरम्
॥३०॥विश्वस्यापि विधात्ःणां निग्रहानुग्रहक्षमम् ।
चतुर्बाहुमुदारांगं चन्द्ररेखाविभूषितम्
॥३१॥कंठे नागेन मौलौ च शशांकेनाप्यलंकृतम् ।
सविग्रहमिवैश्वर्यं सामर्थ्यमिव सक्रियम्
॥३२॥समाप्तमिव निर्वाणं सर्वज्ञमिव संगतम् ।
दृष्ट्वा प्रहृष्टवदनो ब्रह्मपुत्रः सहर्षिभिः
॥३३॥तस्थौ प्राञ्जलिरुत्थाय तस्यात्मानमिवार्पयन् ।
अथ तत्रांतरे तस्मिन्विमाने चावनिं गते
॥३४॥प्रणम्य दण्डवद्देवं स्तुत्वा व्यज्ञापयन्मुनीम् ।
षट्कुलीया इमे दीर्घं नैमिषे सत्रमास्थिताः ।
आगता ब्रह्मणादिष्टाः पूर्वमेवाभिकांक्षया
॥३५॥श्रुत्वा वाक्यं ब्रह्मपुत्रस्य नंदीछित्त्वा पाशान्दृष्टिपातेन सद्यः ।
शैवं धर्मं चैश्वरं ज्ञानयोगं दत्त्वा भूयो देवपार्श्वं जगाम
॥३६॥सनत्कुमारेण च तत्समस्तं व्यासाय साक्षाद्गुरवे ममोक्तम् ।
व्यासेन चोक्तं महितेन मह्यं मया च तद्वः कथितं समासात्
॥३७॥नावेदविद्भ्यः कथनीयमेतत्पुराणरत्नं पुरशासनस्य ।
नाभक्तशिष्याय च नास्तिकेभ्यो दत्तं हि मोहान्निरयं ददाति
॥३८॥मार्गेण सेवानुगतेन यैस्तद्दत्तं गृहीतं पठितं श्रुतं वा ।
तेभ्यः सुखं धर्ममुखं त्रिवर्गं निर्वाणमंते नियतं ददाति
॥३९॥परस्परस्योपकृतं भवद्भिर्मया च पौराणिकमार्गयोगात् ।
अतो गमिष्ये ऽहमवाप्तकामः समस्तमेवास्तु शिवं सदा नः
॥४०॥सूते कृताशिषि गते मुनयः सुवृत्ता यागे च पर्यवसिते महति प्रयोगे ।
काले कलौ च विषयैः कलुषायमाणे वाराणसीपरिसरे वसतिं विनेतुः
॥४१॥अथ च ते पशुपाशमुमुक्षयाखिलतया कृतपाशुपतव्रताः ।
अधिकृताखिलबोधसमाधयः परमनिर्वृतिमापुरनिंदिताः
॥४२॥व्यास उवाच
एतच्छिवपुराणं हि समाप्तं हितमादरात् ।
पठितव्यं प्रयत्नेन श्रोतव्यं च तथैव हि
॥४३॥नास्तिकाय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च ।
अभक्ताय महेशस्य तथा धर्मध्वजाय च
॥४४॥एतच्छ्रुत्या ह्येकवारं भवेत्पापं हि भस्मसात् ।
अभक्तो भक्तिमाप्नोति भक्तो भक्तिसमृद्धिभाक्
॥४५॥पुनः श्रुते च सद्भक्तिर्मुक्तिस्स्याच्च श्रुतेः पुनः ।
तस्मात्पुनःपुनश्चैव श्रोतव्यं हि मुमुक्षुभिः
॥४६॥पञ्चावृत्तिः प्रकर्तव्या पुराणस्यास्य सद्धिया ।
परं फलं समुद्दिश्य तत्प्राप्नोति न संशयः
॥४७॥पुरातनाश्च राजानो विप्रा वैश्याश्च सत्तमाः ।
सप्तकृत्वस्तदावृत्त्यालभन्त शिवदर्शनम्
॥४८॥श्रोष्यत्यथापि यश्चेदं मानवो भक्तितत्परः ।
इह भुक्त्वाखिलान्भोगानंते मुक्तिं लभेच्च सः
॥४९॥एतच्छिवपुराणं हि शिवस्यातिप्रियं परम् ।
भुक्तिमुक्तिप्रदं ब्रह्मसंमितं भक्तिवर्धनम्
॥५०॥एतच्छिवपुराणस्य वक्तुः श्रोतुश्च सर्वदा ।
सगणस्ससुतस्सांबश्शं करोतु स शंकरः
॥५१॥इति श्रीशिवमहापुराणे सप्तम्यां वायवीयसंहितायामुत्तरखण्डे व्यासोपदेशश्रीशिवमहापुराणमाहात्म्यवर्णनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तोऽयं ग्रन्थः