Study
- Anukramaṇī
- Source
25 maitrāvaruṇirvasiṣṭha:| indra:, 22-25 sudā: paijavana: | triṣṭup |
tve ha̱ yatpi̱tara̍ścinna indra̱ viśvā̍ vā̱mā ja̍ri̱tāro̱ asa̍nvan |
tve gāva̍: su̱dughā̱stve hyaśvā̱stvaṃ vasu̍ devaya̱te vani̍ṣṭhaḥ
||1||त्वे ह॒ यत्पि॒तर॑श्चिन्न इन्द्र॒ विश्वा॑ वा॒मा ज॑रि॒तारो॒ अस॑न्वन् ।
त्वे गाव॑: सु॒दुघा॒स्त्वे ह्यश्वा॒स्त्वं वसु॑ देवय॒ते वनि॑ष्ठः
rāje̍va̱ hi jani̍bhi̱: kṣeṣye̱vā'va̱ dyubhi̍ra̱bhi vi̱duṣka̱viḥ san |
pi̱śā giro̍ maghava̱ngobhi̱raśvai̍stvāya̱taḥ śi̍śīhi rā̱ye a̱smān
||2||राजे॑व॒ हि जनि॑भि॒: क्षेष्ये॒वाऽव॒ द्युभि॑र॒भि वि॒दुष्क॒विः सन् ।
पि॒शा गिरो॑ मघव॒न्गोभि॒रश्वै॑स्त्वाय॒तः शि॑शीहि रा॒ये अ॒स्मान्
i̱mā u̍ tvā paspṛdhā̱nāso̱ atra̍ ma̱ndrā giro̍ deva̱yantī̱rupa̍ sthuḥ |
a̱rvācī̍ te pa̱thyā̍ rā̱ya e̍tu̱ syāma̍ te suma̱tāvi̍ndra̱ śarma̍n
||3||इ॒मा उ॑ त्वा पस्पृधा॒नासो॒ अत्र॑ म॒न्द्रा गिरो॑ देव॒यन्ती॒रुप॑ स्थुः ।
अ॒र्वाची॑ ते प॒थ्या॑ रा॒य ए॑तु॒ स्याम॑ ते सुम॒तावि॑न्द्र॒ शर्म॑न्
dhe̱nuṃ na tvā̍ sū̱yava̍se̱ dudu̍kṣa̱nnupa̱ brahmā̍ṇi sasṛje̱ vasi̍ṣṭhaḥ |
tvāminme̱ gopa̍ti̱ṃ viśva̍ ā̱hā ''na̱ indra̍: suma̱tiṃ ga̱ntvaccha̍
||4||धे॒नुं न त्वा॑ सू॒यव॑से॒ दुदु॑क्ष॒न्नुप॒ ब्रह्मा॑णि ससृजे॒ वसि॑ष्ठः ।
त्वामिन्मे॒ गोप॑तिं॒ विश्व॑ आ॒हा ऽऽन॒ इन्द्र॑: सुम॒तिं ग॒न्त्वच्छ॑
arṇā̍ṃsi citpaprathā̱nā su̱dāsa̱ indro̍ gā̱dhānya̍kṛṇotsupā̱rā |
śardha̍ntaṃ śi̱myumu̱catha̍sya̱ navya̱: śāpa̱ṃ sindhū̍nāmakṛṇo̱daśa̍stīḥ
||5||अर्णां॑सि चित्पप्रथा॒ना सु॒दास॒ इन्द्रो॑ गा॒धान्य॑कृणोत्सुपा॒रा ।
शर्ध॑न्तं शि॒म्युमु॒चथ॑स्य॒ नव्य॒: शापं॒ सिन्धू॑नामकृणो॒दश॑स्तीः
pu̱ro̱l̤ā ittu̱rvaśo̱ yakṣu̍rāsīdrā̱ye matsyā̍so̱ niśi̍tā̱ apī̍va |
śru̱ṣṭiṃ ca̍kru̱rbhṛga̍vo dru̱hyava̍śca̱ sakhā̱ sakhā̍yamatara̱dviṣū̍coḥ
||6||पु॒रो॒ळा इत्तु॒र्वशो॒ यक्षु॑रासीद्रा॒ये मत्स्या॑सो॒ निशि॑ता॒ अपी॑व ।
श्रु॒ष्टिं च॑क्रु॒र्भृग॑वो द्रु॒ह्यव॑श्च॒ सखा॒ सखा॑यमतर॒द्विषू॑चोः
ā pa̱kthāso̍ bhalā̱naso̍ bhana̱ntā'li̍nāso viṣā̱ṇina̍: śi̱vāsa̍: |
ā yo'na̍yatsadha̱mā ārya̍sya ga̱vyā tṛtsu̍bhyo ajaganyu̱dhā nṝn
||7||आ प॒क्थासो॑ भला॒नसो॑ भन॒न्ताऽलि॑नासो विषा॒णिन॑: शि॒वास॑: ।
आ योऽन॑यत्सध॒मा आर्य॑स्य ग॒व्या तृत्सु॑भ्यो अजगन्यु॒धा नॄन्
du̱rā̱dhyo̱3 adi̍tiṃ sre̱vaya̍nto'ce̱taso̱ vi ja̍gṛbhre̱ paru̍ṣṇīm |
ma̱hnāvi̍vyakpṛthi̱vīṃ patya̍mānaḥ pa̱śuṣka̱vira̍śaya̱ccāya̍mānaḥ
||8||दु॒रा॒ध्यो॒३ अदि॑तिं स्रे॒वय॑न्तोऽचे॒तसो॒ वि ज॑गृभ्रे॒ परु॑ष्णीम् ।
म॒ह्नावि॑व्यक्पृथि॒वीं पत्य॑मानः प॒शुष्क॒विर॑शय॒च्चाय॑मानः
ī̱yurartha̱ṃ na nya̱rthaṃ paru̍ṣṇīmā̱śuśca̱neda̍bhipi̱tvaṃ ja̍gāma |
su̱dāsa̱ indra̍: su̱tukā̍m̐ a̱mitrā̱nara̍ndhaya̱nmānu̍ṣe̱ vadhri̍vācaḥ
||9||ई॒युरर्थं॒ न न्य॒र्थं परु॑ष्णीमा॒शुश्च॒नेद॑भिपि॒त्वं ज॑गाम ।
सु॒दास॒ इन्द्र॑: सु॒तुकाँ॑ अ॒मित्रा॒नर॑न्धय॒न्मानु॑षे॒ वध्रि॑वाचः
ī̱yurgāvo̱ na yava̍sā̱dago̍pā yathākṛ̱tama̱bhi mi̱traṃ ci̱tāsa̍: |
pṛśni̍gāva̱: pṛśni̍nipreṣitāsaḥ śru̱ṣṭiṃ ca̍krurni̱yuto̱ ranta̍yaśca
||10||ई॒युर्गावो॒ न यव॑सा॒दगो॑पा यथाकृ॒तम॒भि मि॒त्रं चि॒तास॑: ।
पृश्नि॑गाव॒: पृश्नि॑निप्रेषितासः श्रु॒ष्टिं च॑क्रुर्नि॒युतो॒ रन्त॑यश्च
eka̍ṃ ca̱ yo vi̍ṃśa̱tiṃ ca̍ śrava̱syā vai̍ka̱rṇayo̱rjanā̱nrājā̱ nyasta̍: |
da̱smo na sadma̱nni śi̍śāti ba̱rhiḥ śūra̱: sarga̍makṛṇo̱dindra̍ eṣām
||11||एकं॑ च॒ यो विं॑श॒तिं च॑ श्रव॒स्या वै॑क॒र्णयो॒र्जना॒न्राजा॒ न्यस्त॑: ।
द॒स्मो न सद्म॒न्नि शि॑शाति ब॒र्हिः शूर॒: सर्ग॑मकृणो॒दिन्द्र॑ एषाम्
adha̍ śru̱taṃ ka̱vaṣa̍ṃ vṛ̱ddhama̱psvanu̍ dru̱hyuṃ ni vṛ̍ṇa̱gvajra̍bāhuḥ |
vṛ̱ṇā̱nā atra̍ sa̱khyāya̍ sa̱khyaṃ tvā̱yanto̱ ye ama̍da̱nnanu̍ tvā
||12||अध॑ श्रु॒तं क॒वषं॑ वृ॒द्धम॒प्स्वनु॑ द्रु॒ह्युं नि वृ॑ण॒ग्वज्र॑बाहुः ।
वृ॒णा॒ना अत्र॑ स॒ख्याय॑ स॒ख्यं त्वा॒यन्तो॒ ये अम॑द॒न्ननु॑ त्वा
vi sa̱dyo viśvā̍ dṛṃhi̱tānye̍ṣā̱mindra̱: pura̱: saha̍sā sa̱pta da̍rdaḥ |
vyāna̍vasya̱ tṛtsa̍ve̱ gaya̍ṃ bhā̱gjeṣma̍ pū̱ruṃ vi̱dathe̍ mṛ̱dhravā̍cam
||13||वि स॒द्यो विश्वा॑ दृंहि॒तान्ये॑षा॒मिन्द्र॒: पुर॒: सह॑सा स॒प्त द॑र्दः ।
व्यान॑वस्य॒ तृत्स॑वे॒ गयं॑ भा॒ग्जेष्म॑ पू॒रुं वि॒दथे॑ मृ॒ध्रवा॑चम्
ni ga̱vyavo'na̍vo dru̱hyava̍śca ṣa̱ṣṭiḥ śa̱tā su̍ṣupu̱: ṣaṭ sa̱hasrā̍ |
ṣa̱ṣṭirvī̱rāso̱ adhi̱ ṣaḍdu̍vo̱yu viśvedindra̍sya vī̱ryā̍ kṛ̱tāni̍
||14||नि ग॒व्यवोऽन॑वो द्रु॒ह्यव॑श्च ष॒ष्टिः श॒ता सु॑षुपु॒: षट् स॒हस्रा॑ ।
ष॒ष्टिर्वी॒रासो॒ अधि॒ षड्दु॑वो॒यु विश्वेदिन्द्र॑स्य वी॒र्या॑ कृ॒तानि॑
indre̍ṇai̱te tṛtsa̍vo̱ vevi̍ṣāṇā̱ āpo̱ na sṛ̱ṣṭā a̍dhavanta̱ nīcī̍: |
du̱rmi̱trāsa̍: prakala̱vinmimā̍nā ja̱hurviśvā̍ni̱ bhoja̍nā su̱dāse̍
||15||इन्द्रे॑णै॒ते तृत्स॑वो॒ वेवि॑षाणा॒ आपो॒ न सृ॒ष्टा अ॑धवन्त॒ नीची॑: ।
दु॒र्मि॒त्रास॑: प्रकल॒विन्मिमा॑ना ज॒हुर्विश्वा॑नि॒ भोज॑ना सु॒दासे॑
a̱rdhaṃ vī̱rasya̍ śṛta̱pāma̍ni̱ndraṃ parā̱ śardha̍ntaṃ nunude a̱bhi kṣām |
indro̍ ma̱nyuṃ ma̍nyu̱myo̍ mimāya bhe̱je pa̱tho va̍rta̱niṃ patya̍mānaḥ
||16||अ॒र्धं वी॒रस्य॑ शृत॒पाम॑नि॒न्द्रं परा॒ शर्ध॑न्तं नुनुदे अ॒भि क्षाम् ।
इन्द्रो॑ म॒न्युं म॑न्यु॒म्यो॑ मिमाय भे॒जे प॒थो व॑र्त॒निं पत्य॑मानः
ā̱dhreṇa̍ ci̱ttadveka̍ṃ cakāra si̱ṃhya̍ṃ ci̱tpetve̍nā jaghāna |
ava̍ sra̱ktīrve̱śyā̍vṛśca̱dindra̱: prāya̍ccha̱dviśvā̱ bhoja̍nā su̱dāse̍
||17||आ॒ध्रेण॑ चि॒त्तद्वेकं॑ चकार सिं॒ह्यं॑ चि॒त्पेत्वे॑ना जघान ।
अव॑ स्र॒क्तीर्वे॒श्या॑वृश्च॒दिन्द्र॒: प्राय॑च्छ॒द्विश्वा॒ भोज॑ना सु॒दासे॑
śaśva̍nto̱ hi śatra̍vo rāra̱dhuṣṭe̍ bhe̱dasya̍ ci̱cchardha̍to vinda̱ randhi̍m |
martā̱m̐ ena̍: stuva̱to yaḥ kṛ̱ṇoti̍ ti̱gmaṃ tasmi̱nni ja̍hi̱ vajra̍mindra
||18||शश्व॑न्तो॒ हि शत्र॑वो रार॒धुष्टे॑ भे॒दस्य॑ चि॒च्छर्ध॑तो विन्द॒ रन्धि॑म् ।
मर्ताँ॒ एन॑: स्तुव॒तो यः कृ॒णोति॑ ति॒ग्मं तस्मि॒न्नि ज॑हि॒ वज्र॑मिन्द्र
āva̱dindra̍ṃ ya̱munā̱ tṛtsa̍vaśca̱ prātra̍ bhe̱daṃ sa̱rvatā̍tā muṣāyat |
a̱jāsa̍śca̱ śigra̍vo̱ yakṣa̍vaśca ba̱liṃ śī̱rṣāṇi̍ jabhru̱raśvyā̍ni
||19||आव॒दिन्द्रं॑ य॒मुना॒ तृत्स॑वश्च॒ प्रात्र॑ भे॒दं स॒र्वता॑ता मुषायत् ।
अ॒जास॑श्च॒ शिग्र॑वो॒ यक्ष॑वश्च ब॒लिं शी॒र्षाणि॑ जभ्रु॒रश्व्या॑नि
na ta̍ indra suma̱tayo̱ na rāya̍: sa̱ṃcakṣe̱ pūrvā̍ u̱ṣaso̱ na nūtnā̍: |
deva̍kaṃ cinmānyamā̱naṃ ja̍gha̱nthā'va̱ tmanā̍ bṛha̱taḥ śamba̍raṃ bhet
||20||न त॑ इन्द्र सुम॒तयो॒ न राय॑: सं॒चक्षे॒ पूर्वा॑ उ॒षसो॒ न नूत्ना॑: ।
देव॑कं चिन्मान्यमा॒नं ज॑घ॒न्थाऽव॒ त्मना॑ बृह॒तः शम्ब॑रं भेत्
pra ye gṛ̱hādama̍madustvā̱yā pa̍rāśa̱raḥ śa̱tayā̍tu̱rvasi̍ṣṭhaḥ |
na te̍ bho̱jasya̍ sa̱khyaṃ mṛ̍ṣa̱ntā'dhā̍ sū̱ribhya̍: su̱dinā̱ vyu̍cchān
||21||प्र ये गृ॒हादम॑मदुस्त्वा॒या प॑राश॒रः श॒तया॑तु॒र्वसि॑ष्ठः ।
न ते॑ भो॒जस्य॑ स॒ख्यं मृ॑ष॒न्ताऽधा॑ सू॒रिभ्य॑: सु॒दिना॒ व्यु॑च्छान्
dve naptu̍rde̱vava̍taḥ śa̱te gordvā rathā̍ va̱dhūma̍ntā su̱dāsa̍: |
arha̍nnagne paijava̱nasya̱ dāna̱ṃ hote̍va̱ sadma̱ parye̍mi̱ rebha̍n
||22||द्वे नप्तु॑र्दे॒वव॑तः श॒ते गोर्द्वा रथा॑ व॒धूम॑न्ता सु॒दास॑: ।
अर्ह॑न्नग्ने पैजव॒नस्य॒ दानं॒ होते॑व॒ सद्म॒ पर्ये॑मि॒ रेभ॑न्
ca̱tvāro̍ mā paijava̱nasya̱ dānā̱: smaddi̍ṣṭayaḥ kṛśa̱nino̍ nire̱ke |
ṛ̱jrāso̍ mā pṛthivi̱ṣṭhāḥ su̱dāsa̍sto̱kaṃ to̱kāya̱ śrava̍se vahanti
||23||च॒त्वारो॑ मा पैजव॒नस्य॒ दाना॒: स्मद्दि॑ष्टयः कृश॒निनो॑ निरे॒के ।
ऋ॒ज्रासो॑ मा पृथिवि॒ष्ठाः सु॒दास॑स्तो॒कं तो॒काय॒ श्रव॑से वहन्ति
yasya̱ śravo̱ roda̍sī a̱ntaru̱rvī śī̱rṣṇeśī̍rṣṇe viba̱bhājā̍ vibha̱ktā |
sa̱ptedindra̱ṃ na sra̱vato̍ gṛṇanti̱ ni yu̍dhyāma̱dhima̍śiśāda̱bhīke̍
||24||यस्य॒ श्रवो॒ रोद॑सी अ॒न्तरु॒र्वी शी॒र्ष्णेशी॑र्ष्णे विब॒भाजा॑ विभ॒क्ता ।
स॒प्तेदिन्द्रं॒ न स्र॒वतो॑ गृणन्ति॒ नि यु॑ध्याम॒धिम॑शिशाद॒भीके॑
i̱maṃ na̍ro marutaḥ saśca̱tānu̱ divo̍dāsa̱ṃ na pi̱tara̍ṃ su̱dāsa̍: |
a̱vi̱ṣṭanā̍ paijava̱nasya̱ keta̍ṃ dū̱ṇāśa̍ṃ kṣa̱trama̱jara̍ṃ duvo̱yu
||25||इ॒मं न॑रो मरुतः सश्च॒तानु॒ दिवो॑दासं॒ न पि॒तरं॑ सु॒दास॑: ।
अ॒वि॒ष्टना॑ पैजव॒नस्य॒ केतं॑ दू॒णाशं॑ क्ष॒त्रम॒जरं॑ दुवो॒यु