Study
- Anukramaṇī
- Source
15 agastyo maitrāvaruṇiḥ | marutaḥ| jagatī, 14-15 triṣṭup|
tannu vo̍cāma rabha̱sāya̱ janma̍ne̱ pūrva̍ṃ mahi̱tvaṃ vṛ̍ṣa̱bhasya̍ ke̱tave̍ |
ai̱dheva̱ yāma̍n marutastuviṣvaṇo yu̱dheva̍ śakrāstavi̱ṣāṇi̍ kartana
||1||तन्नु वो॑चाम रभ॒साय॒ जन्म॑ने॒ पूर्वं॑ महि॒त्वं वृ॑ष॒भस्य॑ के॒तवे॑ ।
ऐ॒धेव॒ याम॑न् मरुतस्तुविष्वणो यु॒धेव॑ शक्रास्तवि॒षाणि॑ कर्तन
nitya̱ṃ na sū̱nuṃ madhu̱ bibhra̍ta̱ upa̱ krīl̤a̍nti krī̱l̤ā vi̱dathe̍ṣu̱ ghṛṣva̍yaḥ |
nakṣa̍nti ru̱drā ava̍sā nama̱svina̱ṃ na ma̍rdhanti̱ svata̍vaso havi̱ṣkṛta̍m
||2||नित्यं॒ न सू॒नुं मधु॒ बिभ्र॑त॒ उप॒ क्रीळ॑न्ति क्री॒ळा वि॒दथे॑षु॒ घृष्व॑यः ।
नक्ष॑न्ति रु॒द्रा अव॑सा नम॒स्विनं॒ न म॑र्धन्ति॒ स्वत॑वसो हवि॒ष्कृत॑म्
yasmā̱ ūmā̍so a̱mṛtā̱ arā̍sata rā̱yaspoṣa̍ṃ ca ha̱viṣā̍ dadā̱śuṣe̍ |
u̱kṣantya̍smai ma̱ruto̍ hi̱tā i̍va pu̱rū rajā̍ṃsi̱ paya̍sā mayo̱bhuva̍:
||3||यस्मा॒ ऊमा॑सो अ॒मृता॒ अरा॑सत रा॒यस्पोषं॑ च ह॒विषा॑ ददा॒शुषे॑ ।
उ॒क्षन्त्य॑स्मै म॒रुतो॑ हि॒ता इ॑व पु॒रू रजां॑सि॒ पय॑सा मयो॒भुव॑:
ā ye rajā̍ṃsi̱ tavi̍ṣībhi̱ravya̍ta̱ pra va̱ evā̍sa̱: svaya̍tāso adhrajan |
bhaya̍nte̱ viśvā̱ bhuva̍nāni ha̱rmyā ci̱tro vo̱ yāma̱: praya̍tāsvṛ̱ṣṭiṣu̍
||4||आ ये रजां॑सि॒ तवि॑षीभि॒रव्य॑त॒ प्र व॒ एवा॑स॒: स्वय॑तासो अध्रजन् ।
भय॑न्ते॒ विश्वा॒ भुव॑नानि ह॒र्म्या चि॒त्रो वो॒ याम॒: प्रय॑तास्वृ॒ष्टिषु॑
yat tve̱ṣayā̍mā na̱daya̍nta̱ parva̍tān di̱vo vā̍ pṛ̱ṣṭhaṃ naryā̱ acu̍cyavuḥ |
viśvo̍ vo̱ ajma̍n bhayate̱ vana̱spatī̍ rathī̱yantī̍va̱ pra ji̍hīta̱ oṣa̍dhiḥ
||5||यत् त्वे॒षया॑मा न॒दय॑न्त॒ पर्व॑तान् दि॒वो वा॑ पृ॒ष्ठं नर्या॒ अचु॑च्यवुः ।
विश्वो॑ वो॒ अज्म॑न् भयते॒ वन॒स्पती॑ रथी॒यन्ती॑व॒ प्र जि॑हीत॒ ओष॑धिः
yū̱yaṃ na̍ ugrā marutaḥ suce̱tunā 'ri̍ṣṭagrāmāḥ suma̱tiṃ pi̍partana |
yatrā̍ vo di̱dyud rada̍ti̱ krivi̍rdatī ri̱ṇāti̍ pa̱śvaḥ sudhi̍teva ba̱rhaṇā̍
||6||यू॒यं न॑ उग्रा मरुतः सुचे॒तुना ऽरि॑ष्टग्रामाः सुम॒तिं पि॑पर्तन ।
यत्रा॑ वो दि॒द्युद् रद॑ति॒ क्रिवि॑र्दती रि॒णाति॑ प॒श्वः सुधि॑तेव ब॒र्हणा॑
pra ska̱mbhade̍ṣṇā anava̱bhrarā̍dhaso 'lātṛ̱ṇāso̍ vi̱dathe̍ṣu̱ suṣṭu̍tāḥ |
arca̍ntya̱rkaṃ ma̍di̱rasya̍ pī̱taye̍ vi̱durvī̱rasya̍ pratha̱māni̱ pauṃsyā̍
||7||प्र स्क॒म्भदे॑ष्णा अनव॒भ्ररा॑धसो ऽलातृ॒णासो॑ वि॒दथे॑षु॒ सुष्टु॑ताः ।
अर्च॑न्त्य॒र्कं म॑दि॒रस्य॑ पी॒तये॑ वि॒दुर्वी॒रस्य॑ प्रथ॒मानि॒ पौंस्या॑
śa̱tabhu̍jibhi̱stama̱bhihru̍tera̱ghāt pū̱rbhī ra̍kṣatā maruto̱ yamāva̍ta |
jana̱ṃ yamu̍grāstavaso virapśinaḥ pā̱thanā̱ śaṃsā̱t tana̍yasya pu̱ṣṭiṣu̍
||8||श॒तभु॑जिभि॒स्तम॒भिह्रु॑तेर॒घात् पू॒र्भी र॑क्षता मरुतो॒ यमाव॑त ।
जनं॒ यमु॑ग्रास्तवसो विरप्शिनः पा॒थना॒ शंसा॒त् तन॑यस्य पु॒ष्टिषु॑
viśvā̍ni bha̱drā ma̍ruto̱ rathe̍ṣu vo mitha̱spṛdhye̍va tavi̱ṣāṇyāhi̍tā |
aṃse̱ṣvā va̱: prapa̍theṣu khā̱dayo 'kṣo̍ vaśca̱krā sa̱mayā̱ vi vā̍vṛte
||9||विश्वा॑नि भ॒द्रा म॑रुतो॒ रथे॑षु वो मिथ॒स्पृध्ये॑व तवि॒षाण्याहि॑ता ।
अंसे॒ष्वा व॒: प्रप॑थेषु खा॒दयो ऽक्षो॑ वश्च॒क्रा स॒मया॒ वि वा॑वृते
bhūrī̍ṇi bha̱drā narye̍ṣu bā̱huṣu̱ vakṣa̍ssu ru̱kmā ra̍bha̱sāso̍ a̱ñjaya̍: |
aṃse̱ṣvetā̍: pa̱viṣu̍ kṣu̱rā adhi̱ vayo̱ na pa̱kṣān vyanu̱ śriyo̍ dhire
||10||भूरी॑णि भ॒द्रा नर्ये॑षु बा॒हुषु॒ वक्ष॑स्सु रु॒क्मा र॑भ॒सासो॑ अ॒ञ्जय॑: ।
अंसे॒ष्वेता॑: प॒विषु॑ क्षु॒रा अधि॒ वयो॒ न प॒क्षान् व्यनु॒ श्रियो॑ धिरे
ma̱hānto̍ ma̱hnā vi̱bhvo̱3 vibhū̍tayo dūre̱dṛśo̱ ye di̱vyā i̍va̱ stṛbhi̍: |
ma̱ndrāḥ su̍ji̱hvāḥ svari̍tāra ā̱sabhi̱: sammi̍ślā̱ indre̍ ma̱ruta̍: pari̱ṣṭubha̍:
||11||म॒हान्तो॑ म॒ह्ना वि॒भ्वो॒३ विभू॑तयो दूरे॒दृशो॒ ये दि॒व्या इ॑व॒ स्तृभि॑: ।
म॒न्द्राः सु॑जि॒ह्वाः स्वरि॑तार आ॒सभि॒: सम्मि॑श्ला॒ इन्द्रे॑ म॒रुत॑: परि॒ष्टुभ॑:
tad va̍ḥ sujātā maruto mahitva̱naṃ dī̱rghaṃ vo̍ dā̱tramadi̍teriva vra̱tam |
indra̍śca̱na tyaja̍sā̱ vi hru̍ṇāti̱ tajjanā̍ya̱ yasmai̍ su̱kṛte̱ arā̍dhvam
||12||तद् वः॑ सुजाता मरुतो महित्व॒नं दी॒र्घं वो॑ दा॒त्रमदि॑तेरिव व्र॒तम् ।
इन्द्र॑श्च॒न त्यज॑सा॒ वि ह्रु॑णाति॒ तज्जना॑य॒ यस्मै॑ सु॒कृते॒ अरा॑ध्वम्
tad vo̍ jāmi̱tvaṃ ma̍ruta̱: pare̍ yu̱ge pu̱rū yacchaṃsa̍mamṛtāsa̱ āva̍ta |
a̱yā dhi̱yā mana̍ve śru̱ṣṭimāvyā̍ sā̱kaṃ naro̍ da̱ṃsanai̱rā ci̍kitrire
||13||तद् वो॑ जामि॒त्वं म॑रुत॒: परे॑ यु॒गे पु॒रू यच्छंस॑ममृतास॒ आव॑त ।
अ॒या धि॒या मन॑वे श्रु॒ष्टिमाव्या॑ सा॒कं नरो॑ दं॒सनै॒रा चि॑कित्रिरे
yena̍ dī̱rghaṃ ma̍rutaḥ śū̱śavā̍ma yu̱ṣmāke̍na̱ parī̍ṇasā turāsaḥ |
ā yat ta̱tana̍n vṛ̱jane̱ janā̍sa e̱bhirya̱jñebhi̱stada̱bhīṣṭi̍maśyām
||14||येन॑ दी॒र्घं म॑रुतः शू॒शवा॑म यु॒ष्माके॑न॒ परी॑णसा तुरासः ।
आ यत् त॒तन॑न् वृ॒जने॒ जना॑स ए॒भिर्य॒ज्ञेभि॒स्तद॒भीष्टि॑मश्याम्
e̱ṣa va̱: stomo̍ maruta i̱yaṃ gīrmā̍ndā̱ryasya̍ mā̱nyasya̍ kā̱roḥ |
eṣā yā̍sīṣṭa ta̱nve̍ va̱yāṃ vi̱dyāme̱ṣaṃ vṛ̱jana̍ṃ jī̱radā̍num
||15||ए॒ष व॒: स्तोमो॑ मरुत इ॒यं गीर्मा॑न्दा॒र्यस्य॑ मा॒न्यस्य॑ का॒रोः ।
एषा या॑सीष्ट त॒न्वे॑ व॒यां वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम्